Kontrola szczelności układów chłodniczych: częstotliwość i kroki wg F-gazów

Zanim zaczniesz

Kontrolę szczelności zgodnie z rozporządzeniem F-gazowym musi przeprowadzić osoba certyfikowana do tej czynności ^[1]. Ustal czynnik, napełnienie i to, czy układ ma system wykrywania wycieków, i określ częstotliwość. Kalkulator GWP przelicza kilogramy na tony CO2e i pokazuje częstotliwość. Sprawdź, czy narzędzia działają: skalibrowany elektroniczny wykrywacz przeznaczony do czynnika, środek pianotwórczy, manometry lub przyrządy cyfrowe i termometry.

Elektroniczne wykrywacze do czynników halogenowanych bada się według EN 14624. Zgodnie z wydaniem z 2020 r. czułość musi wynosić co najmniej 5 g rocznie, a przyrząd należy regularnie sprawdzać skalibrowanym wyciekiem wzorcowym ^[3]. Do czynników palnych i do CO2 potrzebny jest wykrywacz przeznaczony właśnie dla tego czynnika.

Krok 1: przejrzyj dokumentację

• Czy dokumentacja istnieje i czy czynnik oraz napełnienie zgadzają się z tabliczką znamionową agregatu?
• Kiedy przeprowadzono ostatnią kontrolę i czy jej wynik był bez uwag?
• Czy od ostatniej kontroli uzupełniano czynnik? Uzupełnienie bez znanej przyczyny wskazuje na wyciek.
• Czy wcześniejsze wycieki są udokumentowane i czy przeprowadzono kontrole po naprawie?
• Jeśli system wykrywania wycieków jest wymagany lub zainstalowany: czy sprawdzono go w ostatnim roku?

Krok 2: obejrzyj układ

Przejdź cały układ, nie tylko agregat. Szukaj śladów oleju, które często wskazują miejsce wycieku czynnika, korozji, ocierających się lub drgających rur, luźnych uchwytów, uszkodzonej izolacji i uszkodzeń rurek kapilarnych. Zwróć szczególną uwagę na połączenia, kołnierze, złącza kielichowane, wrzeciona zaworów i zawory serwisowe, zawory bezpieczeństwa, presostaty, uszczelnienia sprężarki i przepusty wymienników ciepła.

Krok 3: szukaj wycieku metodą bezpośrednią

Metoda bezpośrednia polega na szukaniu samego wycieku. Przesuwaj sondę wykrywacza powoli, ok. 2–5 cm na sekundę i jak najbliżej powierzchni, wokół wszystkich połączeń i elementów. Przy czynnikach cięższych od powietrza zaczynaj od góry i schodź w dół, a w miarę możliwości wyłącz wentylatory rozpraszające gaz. Potwierdź wskazanie środkiem pianotwórczym: pęcherzyki pokazują dokładnie miejsce wycieku. Stronę niskiego ciśnienia sprawdzaj podczas postoju, bo wtedy ciśnienie jest tam wyższe.

Krok 4: sprawdź metodami pośrednimi

Metody pośrednie pokazują, że coś jest nie tak, ale nie wskazują miejsca wycieku. Porównaj dane eksploatacyjne z wcześniejszymi wartościami w podobnych warunkach: ciśnienia i temperatury nasycenia, przegrzanie i dochłodzenie, poziom we wzierniku lub czujniku poziomu, pobór prądu sprężarki i temperatury. Małe dochłodzenie, pęcherzyki we wzierniku przy pełnym obciążeniu, duże przegrzanie lub spadający poziom cieczy mogą oznaczać brak czynnika. Odchylenia trzeba sprawdzić metodą bezpośrednią.

Krok 5: napraw i udokumentuj

• Wyciek trzeba naprawić bez zbędnej zwłoki ^[1]. Jeśli trzeba otworzyć obieg: odzyskaj czynnik stacją odzysku, napraw, wykonaj próbę wytrzymałości i szczelności, odpompuj i napełnij.
• Zapisz w dokumentacji: datę, kto przeprowadził kontrolę i numer jego certyfikatu, metodę, wynik, miejsce wycieku, co zrobiono oraz ilość dodanego lub odzyskanego czynnika.
• Zaplanuj kontrolę uzupełniającą. Musi ona zostać przeprowadzona najwcześniej po 24 godzinach pracy i najpóźniej miesiąc po naprawie oraz wykazać, że naprawa była skuteczna. W przypadku niektórych urządzeń mobilnych (Artykuł 5(3)(a)–(c)) może to zostać zrobione bezpośrednio po naprawie ^[1]. W Szwecji kontrola szczelności jest również wymagana w związku z instalacją, modernizacją lub inną pracą przy systemie (Rozporządzenie 2016:1128, Sekcja 10), chyba że jest to stacjonarne hermetycznie zamknięte urządzenie poniżej 5 t CO2e ^[5].
• Przekaż dane operatorowi. W Szwecji są potrzebne do raportu rocznego dla organu nadzoru, składanego do 31 marca ^[4].

Częste błędy

• Sprawdzanie tylko agregatu i pomijanie parowników, rurociągów i zaworów w instalacji.
• Używanie wykrywacza nieskalibrowanego lub nieprzeznaczonego do danego czynnika.
• Uzupełnianie czynnika bez znalezienia i naprawy wycieku.
• Zapominanie o kontroli po naprawie lub o wpisie do dokumentacji.