Spanje: regels voor koudemiddelen – RD 115/2017, de F-gasbelasting en RD 552/2019

De EU-verordening geldt rechtstreeks

Verordening (EU) 2024/573 geldt in Spanje rechtstreeks, zoals in elk EU-land ^[1]. De eisen voor lekcontrole, registratie, terugwinning, onderhoudsverboden en verboden op nieuwe producten komen dus uit de EU-verordening. De Spaanse wetgeving voegt toe wat de EU-verordening aan de lidstaten overlaat: certificering, opleiding, controle op de verkoop en sancties, en daarnaast een nationale belasting.

Real Decreto 115/2017

Real Decreto 115/2017 (koninklijk besluit over het in de handel brengen van en de omgang met gefluoreerde gassen en apparatuur op basis daarvan, de certificering van vakmensen en de technische eisen aan installaties) is de kern van de Spaanse regelgeving. Het werd op 18 februari 2017 in het BOE gepubliceerd en verving RD 795/2010 ^[2]. Het bevoegde ministerie op nationaal niveau is MITECO (Ministerio para la Transición Ecológica y el Reto Demográfico, ministerie voor de ecologische transitie) ^[3][4].

Persoonlijke certificaten worden uitgegeven door de industriële autoriteit van elke regio (comunidad autónoma) na een goedgekeurde opleiding of examen. Voor koeling en airconditioning heeft RD 115/2017 twee hoofdcertificaten (Bijlage I.1 en I.2): één voor werkzaamheden aan systemen met elke vulling gefluoreerd koudemiddel en één voor systemen met een vulling onder 3 kg ^[2]. De labels A1 en A2 worden niet gebruikt in RD 115/2017. Ze komen uit Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2215 ^[9]. Een certificaat geeft op zichzelf niet het recht om te werken: onder artikel 3.8 moet het werk worden uitgevoerd binnen een empresa habilitada ^[2]. Certificaten uitgegeven in een ander EU-land worden geaccepteerd.

Verkoop van split-units

Volgens artikel 9.8 van RD 115/2017 mag apparatuur die niet hermetisch gesloten is en gefluoreerde gassen bevat, zoals split-units, alleen aan de eindgebruiker worden verkocht als wordt aangetoond dat de installatie door een gekwalificeerd bedrijf wordt uitgevoerd. De verkoper informeert de koper met document A van bijlage VI, en de installateur bevestigt de installatie met document B ^[2][3].

Bedrijven: empresas habilitadas

Een empresa habilitada (gekwalificeerd bedrijf) is een bedrijf dat bevoegd is aan vaste koelinstallaties te werken volgens het RSIF (Reglamento de Seguridad para Instalaciones Frigoríficas, het veiligheidsreglement voor koelinstallaties) of de RITE (Reglamento de Instalaciones Térmicas en los Edificios, de regels voor verwarmings- en klimaatinstallaties in gebouwen) ^[3].

Het RSIF is vastgesteld bij Real Decreto 552/2019 en geldt sinds 2 januari 2020 ^[8]. De belangrijkste punten voor een koeltechnisch bedrijf:

• Installaties worden ingedeeld in niveau 1 (lager risico) en niveau 2 (hoger risico), en het bedrijf (empresa frigorista) laat zich registreren voor het niveau waarop het werkt ^[8].
• Het bedrijf dient vóór de start van de werkzaamheden een declaración responsable (eigen verklaring) in bij de regio. Die geldt in heel Spanje ^[8].
• Het bedrijf moet ten minste één instalador frigorista (gekwalificeerde koeltechnicus) voltijds in dienst hebben ^[8].
• De eigenaar van de installatie (titular) moet ervoor zorgen dat het onderhoud door een gekwalificeerd bedrijf wordt uitgevoerd en dat het juiste koudemiddel wordt gebruikt ^[8].
• Overtredingen kunnen worden bestraft volgens de industriewet, Ley 21/1992 de Industria ^[8].

Periodieke inspecties onder IF-14

Naast de onderhoudsbeoordelingen door de empresa frigorista, vereist instructie IF-14 van RD 552/2019 periodieke inspecties door een organismo de control (geaccrediteerde inspectie-instantie) (IF-14, punten 3.1 en 3.2) ^[10]:

• Niveau 2-installaties worden elke tien jaar geïnspecteerd.
• Ongeacht het niveau worden installaties met gefluoreerde koudemiddelen elk jaar geïnspecteerd vanaf 5.000 ton CO2e, elke twee jaar vanaf 500 ton CO2e en elke vijf jaar vanaf 50 ton CO2e.
• Drukapparatuur van ten minste categorie I wordt elke tien jaar geïnspecteerd, met een visuele controle en diktemetingen door steekproeven in de meest belaste of gecorrodeerde gebieden.

IF-14 verwijst nog steeds naar de oude verordening voor drukapparatuur RD 2060/2008, die is vervangen door RD 809/2021. Gebruik de huidige verordening voor drukapparatuur wanneer u de apparatuur classificeert.

De belasting op gefluoreerde broeikasgassen

De Impuesto sobre los Gases Fluorados de Efecto Invernadero (belasting op gefluoreerde broeikasgassen) werd ingevoerd door artikel 5 van Ley 16/2013. Deze omvat HFK's, PFK's en SF6, inclusief mengsels. Sinds 1 september 2022 zijn de belastbare feiten productie, import en aankoop uit andere EU-landen, niet de verkoop aan de eindgebruiker ^[7]. In de praktijk is de belasting zichtbaar in de prijs wanneer u koudemiddel koopt.

Het tarief is €0,015 per kilogram vermenigvuldigd met het GWP van het koudemiddel, maximaal €100 per kilogram. Als het GWP onbekend is, wordt uitgegaan van €100 per kilogram. De belasting wordt aangegeven op formulier modelo 587 ^[6]. Gassen met een GWP van 150 of lager zijn niet belastbaar ^[7]. Geschatte belasting per kilogram, berekend met de coëfficiënt:

De tabel gebruikt de GWP-waarden in Bijlage I bij Verordening (EU) 517/2014, waarnaar de belastingbepalingen verwijzen ^[6]. Controleer welke waarden de Agencia Tributaria (belastingdienst) vandaag gebruikt voordat u een offerte opstelt.

Wijzigingen 2024–2026

• 11 maart 2024: de EU-verordening 2024/573 trad in werking ^[1].
• 21 juli–5 september 2025: MITECO stelde een ontwerp voor een nieuw Koninklijk Besluit ter consultatie. Het zal RD 115/2017 vervangen, Verordeningen (EU) 2024/573 en 2024/590 implementeren en ook natuurlijke koudemiddelen dekken. Het ontwerp bevat nieuwe certificaten voor apparatuur die CO2, ammoniak en propaan (R290) gebruikt ^[4].
• 18 maart 2026: de mededingingsautoriteit CNMC publiceerde haar advies over het ontwerp (IPN/CNMC/002/26). De CNMC beveelt aan dat erkenning van bestaande competentie een gewone route naar certificering moet zijn, geen uitzondering ^[5].
• Oktober 2026: we hebben het nieuwe besluit niet gepubliceerd gevonden in de BOE. Totdat het is gepubliceerd, is RD 115/2017 van toepassing ^[2][5].

Praktische checklist

1. Controleer of de monteur een geldig certificaat heeft (Bijlage I.1 of I.2 van RD 115/2017) en of het bedrijf geregistreerd is als empresa habilitada in de regio ^[2][8].
2. Bij verkoop van split-units: geef document A aan de koper en voltooi document B na installatie ^[3].
3. Neem de F-gasbelasting op in de prijs van bijvullingen en service. Eén kilogram R404A kost alleen al ongeveer €59 aan belasting ^[6].
4. Reken de vulling om naar ton CO2e voor de EU-eisen voor lekkagecontrole ^[1].
5. Volg het nieuwe besluit: certificaten voor CO2, ammoniak en propaan kunnen verplicht worden zodra het is aangenomen ^[4][5].