Wysoka temperatura tłoczenia lub gorąca sprężarka

Przyczyny, od najbardziej prawdopodobnych

Kolejność jest orientacyjna i opiera się na typowych usterkach w terenie. Zawsze zmierz przed wymianą czegokolwiek.

1. 1
   Schemat blokowy A

   Za wysokie przegrzanie gazu ssanego: za mało czynnika, dławienie lub źle nastawiony zawór rozprężny.

   Działanie: Postępuj według diagnozy niskiego ciśnienia i ustaw przegrzanie zgodnie z zaleceniami producenta.

   🛠 Jak to zrobić? Krok po kroku

   Prace przy układach chłodniczych i elektrycznych mogą wykonywać wyłącznie wykwalifikowani pracownicy. Należy przestrzegać instrukcji producenta oraz lokalnych przepisów; poszczególne kroki mają charakter wytycznych, a nie zastępują szkolenia.

   Zmierz przegrzanie

   Przegrzanie pokazuje, czy parownik jest zasilany odpowiednią ilością czynnika chłodniczego: zbyt wysokie powoduje głód parownika, zbyt niskie grozi przedostaniem się cieczy do sprężarki. Zmierz na wylocie z parownika (dla zaworu rozprężnego) oraz przy sprężarce (w celu jej ochrony).

   1. Odczekaj, aż układ się ustabilizuje. Pracuj przy normalnym obciążeniu przez co najmniej 10–15 minut, nie w trakcie ani tuż po odszranianiu. Nnoś okulary ochronne i rękawice (zimne rury mogą spowodować odmrożenia); w przypadku czynników chłodniczych A2L/A3 trzymaj z dala źródła zapłonu.

      ✓ Sprawdź: Ciśnienie ssania i temperatura rurociągu już nie dryfują.

   2. Odczytaj ciśnienie ssania. Podłącz manometr do króćca na wylocie z parownika, jeśli taki istnieje; króciec przy sprężarce wskazuje niższe ciśnienie ze względu na spadek ciśnienia w rurociągu ssącym. Wybierz odpowiedni czynnik chłodniczy.

      ✓ Sprawdź: Manometr wskazuje stabilne ciśnienie i wiesz, gdzie zostało ono zmierzone.

   3. Zmierz temperaturę rurociągu. Zamocuj termometr rurociągowy na czystej, gołej rurze obok czujnika zaworu rozprężnego (przegrzanie parownika) oraz na rurociągu ssącym około 15–30 cm przed sprężarką (przegrzanie sprężarki), izolując go od otaczającego powietrza.

      ✓ Sprawdź: Obie temperatury są stabilne.

   4. Oblicz przegrzanie. Przelicz ciśnienie na temperaturę nasycenia; dla mieszanin zeotropowych użyj punktu rosy. Przegrzanie = zmierzona temperatura rurociągu − temperatura nasycenia.

      ✓ Sprawdź: Wynik jest dodatni i jest porównywany z wartością docelową producenta; dla zaworu termostatycznego na wylocie z parownika wynosi on często około 5–8 K.

   5. Zinterpretuj wyniki przed regulacją. Wysokie przegrzanie wraz z pęcherzykami w wzierniku lub niskim podchłodzeniem wskazuje na niedobór czynnika lub dławienie, a nie na ustawienie zaworu. Bardzo niskie przegrzanie sprężarki oznacza ryzyko zalania cieczą. Przed dotknięciem zaworu sprawdź napełnienie, wziernik i filtr odwadniacz.

      ✓ Sprawdź: Przyczyna jest poparta co najmniej jednym innym odczytem.

   6. Reguluj tylko wtedy, gdy przyczyną jest zawór. Wyreguluj zawór termostatyczny w małych krokach (około jednej czwartej obrotu) i odczekaj 15–20 minut między krokami; na zaworze elektronicznym zmień wartość zadaną w sterowniku. Zapisz wartości przed i po.

      ✓ Sprawdź: Przegrzanie stabilizuje się na wartości docelowej i pozostaje stabilne przez cały cykl pracy.

   Wyreguluj przegrzanie i dobierz zawór rozprężny

   Termostatyczny zawór rozprężny (TXV) reguluje się dopiero po wykluczeniu innych przyczyn. Niewielkie kroki i cierpliwość zapewniają stabilne przegrzanie bez docierania cieczy do sprężarki.

   1. Najpierw wyklucz inne przyczyny. Sprawdź napełnienie, wziernik, dławienie przewodu cieczowego, mocowanie czujnika i przewód wyrównawczy (patrz te poradniki). Nie używaj śruby regulacyjnej do ukrycia innej usterki.

      ✓ Sprawdź: Inne przyczyny zostały wykluczone lub usunięte.

   2. Zmierz przegrzanie. W stanie stabilnej pracy zmierz ciśnienie ssania na wylocie z parownika oraz temperaturę rurociągu przy czujniku. Przegrzanie = temperatura rurociągu − temperatura nasycenia (punkt rosy dla mieszanin). Znajdź wartość docelową w danych producenta parownika lub zaworu.

      ✓ Sprawdź: Masz stabilną wartość przegrzania oraz wartość docelową do porównania.

   3. Reguluj w małych krokach. Zdejmij nasadkę i obróć wrzeciono o ćwierć do pół obrotu. W większości zaworów obrót w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara zwiększa przegrzanie; sprawdź oznaczenie producenta. Zanotuj, ile obrotów wykonano.

      ✓ Sprawdź: Wrzeciono zostało obrócone o określoną wielkość w odpowiednim kierunku.

   4. Poczekaj na stabilną pracę. Odczekaj co najmniej 15 minut przed ponownym pomiarem; zawór i parownik reagują powoli.

      ✓ Sprawdź: Przegrzanie utrzymuje się na stałym poziomie przez kilka odczytów.

   5. Powtórz i chroń sprężarkę. Powtarzaj, aż osiągniesz wartość docelową. Sprawdź również przegrzanie ssania przy sprężarki i szukaj szronu na sprężarki; nigdy nie ustawiaj przegrzania tak nisko, aby ciecz dotarła do sprężarki.

      ✓ Sprawdź: Przegrzanie parownika osiągnęło wartość docelową i nie widać śladów cieczy na sprężarce.

   6. Oceń wielkość zaworu. Zjawisko "huntingu" z dużymi wahaniami, które nie chcą ustąpić, może oznaczać, że zawór lub dysza są zbyt duże; wysokie przegrzanie przy całkowicie otwartym zaworze może oznaczać, że jest za mały. Porównaj wydajność zaworu przy aktualnej temperaturze parowania, temperaturze cieczy i spadku ciśnienia z obciążeniem parownika w danych dobrowolnych producenta. Wymiana dyszy powoduje rozszczelnienie układu i wymaga personelu posiadającego certyfikat F-gazowy.

      ✓ Sprawdź: Wydajność zaworu odpowiada obciążeniu lub masz udokumentowany powód do jego wymiany.

   7. Załóż nasadkę i zapisz. Załóż z powrotem nasadkę z uszczelnieniem, sprawdź jej szczelność i zapisz ostateczne ustawienie oraz przegrzanie.

      ✓ Sprawdź: Nasadka jest dokręcona, a ustawienie zostało zarejestrowane.

   Przejdź do: Instalacja wyłącza się na niskim ciśnieniu →

2. 2
   Schemat blokowy B

   Wysoki stopień sprężania daje wyższą temperaturę po sprężaniu.

   Działanie: Obniż ciśnienie skraplania (patrz wysokie ciśnienie) lub podnieś ciśnienie ssania, gdzie to możliwe.

   Przejdź do: Instalacja wyłącza się na wysokim ciśnieniu →

3. 3

   Wentylator chłodzący sprężarkę lub układ wtrysku cieczy (jeśli występuje) nie działa.

   Działanie: Sprawdź wentylator oraz zawór, cewkę i czujnik układu wtrysku cieczy.

   🛠 Jak to zrobić? Krok po kroku

   Prace przy układach chłodniczych i elektrycznych mogą wykonywać wyłącznie wykwalifikowani pracownicy. Należy przestrzegać instrukcji producenta oraz lokalnych przepisów; poszczególne kroki mają charakter wytycznych, a nie zastępują szkolenia.

   Sprawdź silnik wentylatora skraplacza lub parownika

   Wentylator, który się zatrzymuje, pracuje zbyt wolno lub kręci w złą stronę powoduje wysokie ciśnienie po stronie skraplacza lub niskie ciśnienie i nalodzenie po stronie parownika. Sprawdź zasilanie, sygnał sterujący, silnik i sam wentylator.

   1. Obserwuj i słuchaj przy pracującej jednostce. Obserwuj wentylator z bezpiecznej odległości: czy pracuje, z jaką prędkością i w dobrym kierunku (przepływ powietrza przez wymiennik zgodny ze strzałką na obudowie lub w instrukcji)? Słuchaj, czy są hałasy łożysk i szukaj nalodzenia, brudu lub uszkodzonego łopatki.

      ✓ Sprawdź: Wiesz, czy wentylator stoi, pracuje wolno, hałasuje lub kręci w złą stronę.

   2. Sprawdź zasilanie i sygnał sterujący. Zmierz napięcie na zaciskach silnika lub złączu wentylatora EC przy wywołaniu pracy wentylatora. Dla wentylatora EC zmierz również sygnał sterujący (0–10 V lub PWM) i odczytaj ewentualną diodę statusu lub kod błędu na elektronice wentylatora. Sprawdź ustawienia opóźnienia wentylatora i termostaty w sterowniku: wentylator celowo zatrzymany nie jest uszkodzony.

      ✓ Sprawdź: Napięcie zasilania mieści się w zakresie znamionowym na tabliczce, a sygnał sterujący żąda pracy wentylatora; w przeciwnym razie usterka leży wyżej (kontaktor, bezpiecznik, wyjście sterownika, okablowanie).

   3. Rozłącz, zablokuj i upewnij się, że wentylator nie może się uruchomić. Wyłącz i zablokuj rozłącznik, potwierdź bez napięcia sprawdzonym dwubiegunowym wyszukiwaczem napięcia i poczekaj na całkowite zatrzymanie wentylatora. Pamiętaj, że wentylator EC może samoczynnie uruchomić się po powrocie sygnału, a wentylator kręcący się w przeciągu może generować napięcie.

      ✓ Sprawdź: 0 V na zaciskach silnika i łopatki są zablokowane lub stoją nieruchomo.

   4. Przekręć wentylator ręcznie i sprawdź go mechanicznie. Przekręć wałek wentylatora ręcznie: powinien kręcić się swobodnie i równomiernie, bez skrobania, luzu w osi ani szorstkiego łożyska. Sprawdź, czy łopatki są mocno przytwierdzone do wału i niepęknięte, a także czy siatka ochronna i wymiennik ciepła są wolne od lodu, brudu i luźnych przedmiotów.

      ✓ Sprawdź: Wentylator kręci się swobodnie i cicho, a łopatki są nienaruszone; sztywny lub szorstki silnik musi zostać wymieniony.

   5. Zmierz silnik (silniki prądu przemiennego). Przy odłączonym silniku zmierz opór uzwojeń między zaciskami i porównaj uzwojenia ze sobą oraz z kartą katalogową; przetestuj kondensator roboczy (patrz poradnik kondensatorów). Zmierz opór izolacji do masy miernikiem izolacji – nigdy przy podłączonej elektronice wentylatora lub silniku EC. Sprawdź, czy wewnętrzne zabezpieczenie termiczne silnika jest zamknięte, gdy silnik jest zimny.

      ✓ Sprawdź: Uzwojenia są równe tam, gdzie powinny, i zgadzają się z kartą katalogową, opór izolacji jest znacznie powyżej granicy wymaganej przez przepisy elektryczne, a zabezpieczenie termiczne jest zamknięte na zimno.

   6. Przywróć, uruchom i zmierz prąd. Podłącz z powrotem według zdjęcia, zamontuj osłony i pokrywy, zdejmij blokadę i uruchom. Zmierz prąd roboczy na każdej fazie i porównaj z tabliczką znamionową, sprawdź kierunek obrotów i przepływ powietrza.

      ✓ Sprawdź: Wentylator pracuje równomiernie we właściwym kierunku, prąd jest na poziomie lub poniżej wartości znamionowej, a ciśnienia ustalają się (ciśnienie skraplania spada na skraplaczu, ciśnienie ssania rośnie, a lód znika na parowniku).

   Sprawdź zawór elektromagnetyczny (linia cieczowa lub gorącego gazu)

   Zawór elektromagnetyczny, który nie otwiera, zagłusza parownik (niskie ciśnienie, ciepłe pomieszczenie); ten, który nie zamyka, przepuszcza czynnik chłodniczy, gdy nie powinien (pump-down nie powodzi się, zalanie cieczą lub wyciek gorącego gazu do parownika). Najpierw sprawdź cewkę, potem sam zawór.

   1. Ustal, czy zawór powinien być otwarty. Odczytaj ze sterownika lub schematu połączeń, kiedy zawór jest pod napięciem (np. przy zapotrzebowaniu chłodniczym, podczas pump-down lub odszrażania gorącym gazem). Porównaj z tym, co system robi teraz.

      ✓ Sprawdź: Wiesz, czy zawór w tej chwili powinien być otwarty czy zamknięty.

   2. Sprawdź, czy cewka otrzymuje napięcie. Zmierz napięcie na zaciskach cewki, gdy zawór powinien być otwarty. Przyłóż ostrze stalowej śrubokręta blisko (bez dotyku) górnej części cewki: pod napięciem cewka lekko przyciąga je. Sprawdź, czy napięcie znamionowe cewki na naklejce zgadza się z zasilaniem.

      ✓ Sprawdź: Cewka ma napięcie znamionowe (naklejka), gdy zawór powinien być otwarty; jeśli nie, usterka leży wyżej: termostat, wyjście sterownika, kontaktor, bezpiecznik lub instalacja elektryczna.

   3. Sprawdź samą cewkę. Odłącz i zablokuj, potwierdź brak napięcia i odłącz cewkę. Zmierz jej opór i porównaj z wartością producenta; poszukaj zapachu spalenizny, przebarwień lub pękniętej cewki. Upewnij się, że cewka jest odpowiedniego typu do korpusu zaworu i siedzi w pełni na rurce jądrowej z dokręconą nakrętką.

      ✓ Sprawdź: Opór cewki zgadza się z danymi (obwód otwarty lub bardzo niska wartość oznaczają uszkodzoną cewkę), a cewka jest właściwa i poprawnie zamontowana.

   4. Sprawdź, czy zawór otwiera. Przy podnapiętej cewce i pracującym systemie zmierz temperaturę po obu stronach zaworu termometrami zaciskowymi. Otwarty zawór ma (prawie) taką samą temperaturę cieczy po obu stronach; wyraźny spadek temperatury lub szron za zaworem oznaczają, że nie otwiera się w pełni lub jest dławiony. Sprawdź strzałkę kierunku przepływu na korpusie zaworu.

      ✓ Sprawdź: Mała lub żadna różnica temperatur na zaworze, gdy powinien być otwarty, oraz zamontowany zgodnie ze strzałką.

   5. Sprawdź, czy zawór zamyka. Odłącz napięcie od cewki (lub pozwól sterownikowi ją zamknąć) i obserwuj: w systemie z pump-down ciśnienie ssania musi spaść, a kompresor zatrzymać się na presostacie niskiego ciśnienia i pozostać wyłączony; zawór gorącego gazu musi pozostawić linię chłodną w cyklu zamrażania lub chłodzenia.

      ✓ Sprawdź: System wykonuje pump-down i utrzymuje ciśnienie, lub linia za zaworem gorącego gazu pozostaje chłodna; zawór, który przepuszcza medium, musi zostać naprawiony lub wymieniony.

   6. Napraw lub wymień. Uszkodzoną cewkę można wymienić bez otwierania obwodu. Jeśli korpus zaworu przecieka lub zaciera, otwarcie obwodu to praca dla uprawnionego personelu: odzyskać czynnik chłodniczy, wymienić zawór (lub jego części wewnętrzne) z przepływem azotu podczas hartowania, wykonać próbę ciśnieniową suchym azotem, odpowietrzyć i naładować wagowo. Chronić zawór przed cieplem podczas hartowania zgodnie z opisem producenta.

      ✓ Sprawdź: Zawór otwiera i zamyka prawidłowo, nie ma wycieków na nowych połączeniach, a praca jest zapisana w dzienniku tam, gdzie przepisy o czynnikach chłodniczych to wymagają.

   Sprawdzić czujnik względem wzorca

   Czujnik temperatury lub ciśnienia, który wskazuje błędne wartości, powoduje nieprawidłową regulację sterownika: złe przegrzanie, nieprawidłowe odszranianie, fałszywe alarme. Porównać go z skalibrowanym wzorcem przed zmianą ustawień lub części.

   1. Zamontować wzorzec obok czujnika. Zamocować skalibrowaną sondę termometru obok czujnika temperatury na tej samej rurze lub w tym samym strumieniu powietrza, używając pasty termoprzewodzącej i izolacji. W przypadku czujnika ciśnienia, podłączyć skalibrowany manometr do króćca serwisowego w tym samym punkcie obwodu. Podczas podłączania do obiegu czynnika chłodniczego nosić okulary ochronne i rękawice.

      ✓ Sprawdź: Odczyt ze wzorca jest stabilny przez kilka minut.

   2. Porównać z odczytem ze sterownika. Odczytać bieżącą wartość czujnika na wyświetlaczu sterownika lub w narzędziu serwisowym w tym samym czasie co wzorzec.

      ✓ Sprawdź: Różnica mieści się w tolerancji podanej przez producenta czujnika lub sterownika (dla czujnika temperatury zazwyczaj w granicach ok. 1 K).

   3. Sprawdzić offsety i typ czujnika. Na liście parametrów sterownika sprawdzić, czy typ czujnika (np. NTC, PT1000, 0–10 V, 4–20 mA), zakres ciśnień oraz ewentualny offset kalibracyjny odpowiadają zamontowanemu czujnikowi. Zapisać oryginalne wartości przed dokonaniem jakichkolwiek zmian.

      ✓ Sprawdź: Typ czujnika, zakres i offset w sterowniku odpowiadają karcie katalogowej czujnika.

   4. Zmierzyć rezystancję czujnika. Odizolować i zablokować sterownik, odłączyć czujnik i zmierzyć jego rezystancję multimetrem, gdy wzorzec pokazuje temperaturę w miejscu czujnika. Porównać z tabelą rezystancji producenta. Czujnik PT1000 wskazuje 1000 Ω przy 0 °C; kąpiel z wody z lodem zapewnia prosty punkt kontrolny 0 °C.

      ✓ Sprawdź: Rezystancja odpowiada wartości tabelarycznej dla temperatury odniesienia; OL lub 0 Ω oznacza uszkodzony lub zwarty czujnik bądź przewód.

   5. Sprawdzić lokalizację i sposób montażu czujnika. Skontrolować opaskę zaciskową rury lub tuleję zanurzeniową: solidny kontakt metal-metal, pasta termoprzewodząca, izolacja przed otaczającym powietrzem oraz prawidłowa pozycja (np. wylot parownika, a nie w strumieniu powietrza wentylatora).

      ✓ Sprawdź: Czujnik siedzi mocno w odpowiednim punkcie i jest zaizolowany.

   6. Podłączyć ponownie i potwierdzić. Ponownie podłączyć czujnik, przywrócić zasilanie i jeszcze raz porównać odczyt ze wzorcem. Wymienić czujnik, który przekracza tolerancję, na nowy tego samego typu.

      ✓ Sprawdź: Sterownik i wzorzec są zgodne w granicach tolerancji.

4. 4
   Schemat blokowy C

   Usterka elektryczna: asymetria faz, niskie napięcie lub uszkodzenie uzwojenia, które nagrzewa silnik.

   Działanie: Zmierz napięcie i prąd na wszystkich fazach. Sprawdź stycznik i połączenia.

   🛠 Jak to zrobić? Krok po kroku

   Prace przy układach chłodniczych i elektrycznych mogą wykonywać wyłącznie wykwalifikowani pracownicy. Należy przestrzegać instrukcji producenta oraz lokalnych przepisów; poszczególne kroki mają charakter wytycznych, a nie zastępują szkolenia.

   Zmierz napięcie i prąd pod obciążeniem

   Niskie napięcie, asymetria faz lub wysoki prąd powodują przegrzewanie się silników i ich wyłączanie. Mierz w stanie spoczynku, podczas rozruchu oraz w trakcie pracy, a następnie porównaj wyniki z tabliczką znamionową. Pomiary pod napięciem w otwartej rozdzielnicy mogą być wykonywane wyłącznie przez wykwalifikowany personel.

   1. Przygotuj się do pomiaru pod napięciem. Użyj multimetru kat. III/IV z izolowanymi sondami oraz cęgów prądowych true-RMS z funkcją pomiaru prądu rozruchowego. Załóż okulary ochronne, zrezygnuj z luźnych ubrań i trzymaj dłonie z dala od wentylatorów oraz pasów, które mogą uruchomić się automatycznie.

      ✓ Sprawdź: Miernik i przewody mają kategorię pomiarową CAT III lub CAT IV, a przyrząd działa na znanym źródle.

   2. Zmierz napięcie zasilania w stanie spoczynku. Zmierz L1–L2, L2–L3 i L3–L1 (oraz między fazą a neutralnym, jeśli dotyczy) na zaciskach przychodzących przy zatrzymanej sprężarce.

      ✓ Sprawdź: Wszystkie napięcia mieści się w zakresie podanym na tabliczce znamionowej lub w arkuszu danych (wiele sprężarek dopuszcza ±10% napięcia znamionowego).

   3. Zmierz napięcie podczas rozruchu i pracy. Zmierz te same fazy na styczniku sprężarki podczas jej rozruchu oraz ponownie po kilku minutach pracy. Duży spadek napięcia podczas rozruchu wskazuje na słabe zasilanie, zbyt cienkie kable lub luźne połączenie.

      ✓ Sprawdź: Napięcie utrzymuje się w dopuszczalnym zakresie również podczas rozruchu i pracy.

   4. Oblicz asymetrię napięć. Asymetria (%) = największe odchylenie od średniej z trzech napięć międzyfazowych ÷ średnia × 100.

      ✓ Sprawdź: Asymetria mieści się w granicach określonych przez producenta sprężarki (często około 2%).

   5. Zmierz prąd na każdej fazie. Objmij cęgami każdy przewód fazowy osobno: prąd rozruchowy w momencie startu oraz prąd roboczy po stabilizacji układu.

      ✓ Sprawdź: Prąd roboczy nie przekracza prądu znamionowego obciążenia (RLA) z tabliczki znamionowej i jest zbliżony na wszystkich trzech fazach.

   6. Zapisz i zareaguj. Zapisz napięcia, asymetrię i prądy w raporcie serwisowym. Duży spadek napięcia: dokręć i sprawdź połączenia przy odłączonym zasilaniu. Asymetria lub wysoki prąd: zlokalizuj usterkę zasilania lub silnika przed ponownym wielokrotnym uruchamianiem.

      ✓ Sprawdź: Wartości pomiarowe są udokumentowane, a ewentualna usterka została przypisana do zasilania, połączenia lub silnika.

   Przetestuj stycznik

   Zużyte, sklejone lub luźno połączone styki stycznika powodują zanik fazy, przegrzewanie i uszkodzenie silnika. Sprawdź styki, cewkę oraz spadek napięcia, a zużyty stycznik wymień. Prace elektryczne mogą być wykonywane wyłącznie przez wykwalifikowany personel.

   1. Odizoluj i zablokuj. Wyłącz i zablokuj rozłącznik, umieść etykietę ostrzegawczą i sprawdź brak napięcia za pomocą dwubiegunowego próbnika napięcia na wszystkich zaciskach zasilania i obciążenia, a także na zasilaniu cewki, które może pochodzić z osobnego obwodu sterowania.

      ✓ Sprawdź: 0 V na wszystkich biegunach, zaciskach cewki oraz względem ziemi.

   2. Skontroluj styki i mechanizm. Zdejmij osłonę łukową, jeśli konstrukcja na to pozwala. Poszukaj mocno wypalonych, nadpalonych lub sklejonych styków oraz odbarwionych zacisków lub stopionego plastiku. Naciśnij zworę ręcznie (przy wyłączonym zasilaniu) i sprawdź, czy porusza się swobodnie i powraca pod wpływem sprężyny.

      ✓ Sprawdź: Styki nie wykazują silnych wżerów ani zgrzewów, a zwora porusza się swobodnie.

   3. Sprawdź cewkę. Odłącz jeden przewód cewki i zmierz jej rezystancję. Porównaj wynik z danymi producenta lub nowym stycznikiem tego samego typu.

      ✓ Sprawdź: Cewka nie ma przerw (OL) ani rezystancji bliskiej 0 Ω.

   4. Sprawdź napięcie cewki i przyciąganie. Podłącz ponownie, usuń blokadę, przywróć zasilanie i użyj miernika CAT III/IV do zmierzenia napięcia na cewce, gdy regulator zgłasza zapotrzebowanie na pracę.

      ✓ Sprawdź: Napięcie cewki odpowiada wartości wydrukowanej na cewce, a stycznik zamyka się pewnie, nie bucząc ani nie brzęcząc.

   5. Zmierz spadek napięcia na każdym biegunie. Przy pracującym silniku zmierz spadek od zacisku zasilania do zacisków obciążenia na każdym zamkniętym biegunie.

      ✓ Sprawdź: Spadek jest bliski 0 V i zbliżony na wszystkich biegunach; biegun o wyraźnie wyższym spadku ma zużyte styki.

   6. Dokręć lub wymień. Odłącz i ponownie zablokuj. Dokręć wszystkie zaciski momentem dokręcania zalecanym przez producenta. Wymień zużyty stycznik na nowy o tym samym napięciu cewki i co najmniej tej samej klasie mocy silnika (AC-3), a następnie uruchom ponownie i zmierz prąd na każdej fazie.

      ✓ Sprawdź: Zaciski są dokręcone, a prąd silnika po ponownym uruchomieniu jest wyrównany na wszystkich fazach.

5. 5
   Schemat blokowy D

   Wewnętrzna nieszczelność sprężarki (uszkodzone zawory lub uszczelka), przez co ten sam gaz jest sprężany kilka razy.

   Działanie: Sprawdź sprężarkę zgodnie z instrukcją producenta i w razie potrzeby ją wymień. Po spaleniu silnika: test kwasowości i nowy filtr odwadniacz.

   🛠 Jak to zrobić? Krok po kroku

   Prace przy układach chłodniczych i elektrycznych mogą wykonywać wyłącznie wykwalifikowani pracownicy. Należy przestrzegać instrukcji producenta oraz lokalnych przepisów; poszczególne kroki mają charakter wytycznych, a nie zastępują szkolenia.

   Wymień sprężarkę i przeprowadź czyszczenie po spaleniu uzwojenia

   Po przepaleniu silnika w układzie znajdują się kwas, wilgoć i sadza. Nowa sprężarka zamontowana bez odpowiedniego oczyszczenia ulegnie ponownemu uszkodzeniu. Prace te otwierają obieg czynnika chłodniczego i wymagają certyfikacji F-gazowej.

   1. Potwierdź usterkę. Potwierdź uszkodzenie sprężarki: zmierz rezystancję uzwojeń i izolacji (przy odłączonym zasilaniu, zablokowanym i potwierdzonym brakiem napięcia) oraz przetestuj olej pod kątem kwasowości, aby ustalić, czy doszło do przepalenia silnika.

      ✓ Sprawdź: Usterka została potwierdzona i wiadomo, czy olej ma odczyn kwasowy.

   2. Odzyskaj czynnik chłodniczy. Odzyskaj czynnik chłodniczy do oznaczonej butli do odzysku (rękawice i okulary; przepalony olej jest kwaśny). W przypadku palnych czynników chłodniczych (A2L/A3) usuń źródła zapłonu i przewietrz pomieszczenie. Zarejestruj ilość.

      ✓ Sprawdź: Układ osiągnął końcowe ciśnienie odzysku, a ilość została zarejestrowana.

   3. Zdemontuj starą sprężarkę. Uzyskaj zezwolenie na prace pożarowo niebezpieczne i miej pod ręką gaśnicę. Przetnij lub rozlutuj połączenia w osłonie przepływającego azotu. Unieś za pomocą urządzenia dźwigowego. Zachowaj stary olej do oględzin i zabezpiecz końcówki rur.

      ✓ Sprawdź: Sprężarka została zdemontowana, a otwarte rury są uszczelnione.

   4. Zamontuj nową sprężarkę i filtry. Sprawdź, czy nowa sprężarka ma właściwy model i typ oleju oraz prawidłową ilość oleju. Zamontuj ją na nowych elementach mocujących, z filtrem odwadniaczem do oczyszczania układu po przepaleniu na przewodzie cieczowym oraz, w przypadku ciężkiego spalenia, z filtrem ssawnym. Lutuj w łagodnym przepływie azotu.

      ✓ Sprawdź: Sprężarka i filtry są zamontowane, a wszystkie połączenia są zlutowane w osłonie azotu.

   5. Wykonaj próbę ciśnieniową i próżnię. Przeprowadź próbę ciśnieniową suchym azotem, wykonaj test szczelności, a następnie wytwórz próżnię docelową i wykonaj test próżniowy.

      ✓ Sprawdź: Układ utrzymuje ciśnienie próbne i przechodzi test szczelności próżniowej.

   6. Napełnij, uruchom i sprawdź. Napełnij ilością z tabliczki znamionowej wagowo. Przed uruchomieniem sprawdź okablowanie, stycznik i ustawienia zabezpieczenia silnika. Uruchom układ i sprawdź przegrzew, przechłodzenie oraz prąd.

      ✓ Sprawdź: Przegrzew, przechłodzenie i prąd są zgodne z danymi projektowymi.

   7. Przeprowadź kontrolę po oczyszczeniu. Po pewnym czasie pracy ponownie przetestuj olej pod kątem kwasowości i sprawdź spadek ciśnienia na filtrze ssawnym. Wymieniaj filtr odwadniacz i olej do momentu uzyskania pozytywnego wyniku testu na kwasowość; usuń lub wymień filtr ssawny zgodnie z zaleceniami producenta. Zarejestruj wszystko w książce urządzeń.

      ✓ Sprawdź: Test kwasowości wypadł pomyślnie, a książka urządzeń dokumentuje przeprowadzona prace, ilości oraz kontrolę.

   Przeprowadź test kwasowości oleju

   Kwas i wilgoć w oleju pojawiają się po przepaleniu silnika, przegrzaniu lub zawilgoceniu układu i bardzo szybko niszczą nową sprężarkę. Test kwasowości informuje, czy olej i filtr odwadniacz muszą zostać wymienione oraz kiedy czyszczenie zostało zakończone.

   1. Wybierz odpowiedni zestaw. Użyj zestawu do testu kwasowości przeznaczonego dla oleju w sprężarce (POE, PAG, mineralny lub PAO; patrz tabliczka znamionowa sprężarki). Sprawdź datę ważności. Noś okulary ochronne i rękawice: przepalony olej jest kwaśny, a odczynnik jest substancją chemiczną; postępuj zgodnie z jego kartą charakterystyki.

      ✓ Sprawdź: Zestaw jest zgodny z typem oleju i nie upłynął jego termin ważności.

   2. Pobierz próbkę oleju. Pobierz próbkę z zaworu spustowego lub poboru oleju ze sprężarki, otwierając go powoli przy niskim ciśnieniu w skrzyni korbowej i trzymając buteleczkę na próbkę mocno w dłoni. W sprężarce hermetycznej bez zaworu należy najpierw odzyskać czynnik chłodniczy i spuścić olej z zdemontowanej sprężarki; praca ta wymaga certyfikacji F-gazowej (EPA 608 w USA). Pozwól pierwszym kroplom spłynąć do odpadów.

      ✓ Sprawdź: Czysta butelka mieści ilość wymaganą przez zestaw, bez pienienia się czynnika chłodniczego.

   3. Spójrz i powąchaj olej. Przed przeprowadzeniem testu oceń olej wzrokowo: czysty olej jest przejrzysty i jasny. Ciemny lub czarny olej, ostry zapach spalenizny, osad lub cząstki metalu wskazują na przepalenie silnika lub zużycie mechaniczne.

      ✓ Sprawdź: Zanotowano kolor, zapach oraz wszelkie cząstki.

   4. Wykonaj test. Wymieszaj olej i odczynnik dokładnie według instrukcji zestawu (ilości, czas wstrząsania, czas oczekiwania).

      ✓ Sprawdź: Mieszanina odstała czas określony w instrukcji zestawu.

   5. Odczytaj wynik względem tabeli zestawu. Porównaj kolor z tabelą dostarczoną z zestawem. Kolory różnią się w zależności od producenta, dlatego należy korzystać wyłącznie z tabeli dla danego zestawu, a nigdy z kolorów pamiętanych z innej marki.

      ✓ Sprawdź: Wynik odczytuje się jako "akceptowalny" lub "kwaśny" zgodnie z własną tabelą zestawu.

   6. Zdecyduj i zarejestruj. Jeśli olej jest kwaśny: wymień olej, zamontuj filtr odwadniacz do usuwania kwasów po przepaleniu (na przewodzie ssawnym i cieczowym) i powtórz test po pewnym czasie pracy, aż wynik będzie pozytywny. Zapisz wynik, podjęte działanie oraz datę w dzienniku pracy.

      ✓ Sprawdź: Dziennik zawiera wynik testu, podjęte działania oraz termin następnego testu.

   Wymień odwadniacz (filtr)

   Wymień odwadniacz po dostaniu się wilgoci, przepaleniu sprężarki,ławaniu krytycznym przepływu przez filtr lub za każdym razem, gdy obieg był otwarty. Prace przy obiegu czynnika chłodniczego wymagają certyfikacji F-gazowej; lutowanie to prace gorące.

   1. Odizoluj lub odzyskaj czynnik chłodniczy. Wykonaj odpompowanie (pump-down) lub zamknij zawory, aby odizolować sekcję z odwadniaczem, jeśli układ na to pozwala; w przeciwnym razie odzyskaj czynnik chłodniczy za pomocą agregatu odzysku do oznaczonej butli odzysku. Przed otwarciem przełam próżnię suchym azotem do wartości nieco powyżej ciśnienia atmosferycznego. W przypadku czynników A2L/A3 przedmuchaj azotem i sprawdź detektorem gazu.

      ✓ Sprawdź: Sekcja wskazuje wartość nieco powyżej 0 bar(g) azotu, a ciśnienie nie rośnie (brak czynnika chłodniczego).

   2. Wybierz odpowiedni odwadniacz. Użyj odwadniacza o takim samym lub większym rozmiarze, z przyłączami i wydajnością odpowiednimi dla danego czynnika chłodniczego. Po przepaleniu sprężarki lub obecności kwasu w oleju zastosuj typ usuwający kwas i zaplanuj jego ponowną wymianę po oczyszczeniu układu; po zawilgoceniu wybierz model o dużej wydajności pochłaniania wody.

      ✓ Sprawdź: Nowy odwadniacz pasuje do czynnika chłodniczego, rozmiaru oraz sytuacji, a jego strzałka wskazuje kierunek przepływu.

   3. Odtnij stary odwadniacz. Przetnij rury obcinakiem do rur (nigdy brzeszczotem, który pozostawia opiłki) i ogratuj, trzymając końcówkę rury skierowaną w dół. Trzymaj nowy odwadniacz zamknięty korkami do momentu tuż przed montażem.

      ✓ Sprawdź: Końcówki rur są okrągłe, czyste i pozbawione zadziorów.

   4. Lutuj przy przepływie azotu. Uzyskaj zezwolenie na prace pożarowo niebezpieczne, miej pod ręką gaśnicę i usuń materiały łatwopalne. Podczas lutowania przepuszczaj przez reduktor niewielki strumień suchego azotu oraz chłodź korpus odwadniacza mokrą szmatą, aby nie przegrzać wkładu osuszającego. Nigdy nie używaj tlenu ani sprężonego powietrza. Odwadniacze ze złączami kielichowymi montuje się z użyciem kluczy dynamometrycznych.

      ✓ Sprawdź: Czyste połączenia z pełnym przetopem i bez zendry tlenkowej wewnątrz końcówek rur.

   5. Wykonaj próbę ciśnieniową azotem. Wytwórz ciśnienie za pomocą suchego azotu poprzez reduktor do ciśnienia próbnego dla danego układu, nigdy powyżej PS, i sprawdź szczelność nowych połączeń.

      ✓ Sprawdź: Ciśnienie utrzymuje się, a na połączeniach nie stwierdzono nieszczelności.

   6. Wykonaj próżnię, napełnij i udokumentuj. Wykonaj próżnię z użyciem wakuometru mikronowego do poziomu zalecanego przez producenta (zazwyczaj poniżej 500 mikronów / 0,67 mbar), zamknij zawór pompy i sprawdź, czy próżnia się utrzymuje. Wprowadź określoną masę czynnika chłodniczego i odnotuj wykonane prace oraz ilości czynnika w książce urządzenia.

      ✓ Sprawdź: Próżnia utrzymuje się, ładunek został zważony, a wpis w książce urządzenia jest kompletny.

6. 6

   Uszkodzony czujnik temperatury tłoczenia lub termostat wskazuje zbyt wysoką wartość.

   Działanie: Porównaj wskazania z kalibrowanym termometrem i wymień uszkodzony czujnik.

   🛠 Jak to zrobić? Krok po kroku

   Prace przy układach chłodniczych i elektrycznych mogą wykonywać wyłącznie wykwalifikowani pracownicy. Należy przestrzegać instrukcji producenta oraz lokalnych przepisów; poszczególne kroki mają charakter wytycznych, a nie zastępują szkolenia.

   Sprawdzić czujnik względem wzorca

   Czujnik temperatury lub ciśnienia, który wskazuje błędne wartości, powoduje nieprawidłową regulację sterownika: złe przegrzanie, nieprawidłowe odszranianie, fałszywe alarme. Porównać go z skalibrowanym wzorcem przed zmianą ustawień lub części.

   1. Zamontować wzorzec obok czujnika. Zamocować skalibrowaną sondę termometru obok czujnika temperatury na tej samej rurze lub w tym samym strumieniu powietrza, używając pasty termoprzewodzącej i izolacji. W przypadku czujnika ciśnienia, podłączyć skalibrowany manometr do króćca serwisowego w tym samym punkcie obwodu. Podczas podłączania do obiegu czynnika chłodniczego nosić okulary ochronne i rękawice.

      ✓ Sprawdź: Odczyt ze wzorca jest stabilny przez kilka minut.

   2. Porównać z odczytem ze sterownika. Odczytać bieżącą wartość czujnika na wyświetlaczu sterownika lub w narzędziu serwisowym w tym samym czasie co wzorzec.

      ✓ Sprawdź: Różnica mieści się w tolerancji podanej przez producenta czujnika lub sterownika (dla czujnika temperatury zazwyczaj w granicach ok. 1 K).

   3. Sprawdzić offsety i typ czujnika. Na liście parametrów sterownika sprawdzić, czy typ czujnika (np. NTC, PT1000, 0–10 V, 4–20 mA), zakres ciśnień oraz ewentualny offset kalibracyjny odpowiadają zamontowanemu czujnikowi. Zapisać oryginalne wartości przed dokonaniem jakichkolwiek zmian.

      ✓ Sprawdź: Typ czujnika, zakres i offset w sterowniku odpowiadają karcie katalogowej czujnika.

   4. Zmierzyć rezystancję czujnika. Odizolować i zablokować sterownik, odłączyć czujnik i zmierzyć jego rezystancję multimetrem, gdy wzorzec pokazuje temperaturę w miejscu czujnika. Porównać z tabelą rezystancji producenta. Czujnik PT1000 wskazuje 1000 Ω przy 0 °C; kąpiel z wody z lodem zapewnia prosty punkt kontrolny 0 °C.

      ✓ Sprawdź: Rezystancja odpowiada wartości tabelarycznej dla temperatury odniesienia; OL lub 0 Ω oznacza uszkodzony lub zwarty czujnik bądź przewód.

   5. Sprawdzić lokalizację i sposób montażu czujnika. Skontrolować opaskę zaciskową rury lub tuleję zanurzeniową: solidny kontakt metal-metal, pasta termoprzewodząca, izolacja przed otaczającym powietrzem oraz prawidłowa pozycja (np. wylot parownika, a nie w strumieniu powietrza wentylatora).

      ✓ Sprawdź: Czujnik siedzi mocno w odpowiednim punkcie i jest zaizolowany.

   6. Podłączyć ponownie i potwierdzić. Ponownie podłączyć czujnik, przywrócić zasilanie i jeszcze raz porównać odczyt ze wzorcem. Wymienić czujnik, który przekracza tolerancję, na nowy tego samego typu.

      ✓ Sprawdź: Sterownik i wzorzec są zgodne w granicach tolerancji.