Hoge persgastemperatuur of hete compressor

Oorzaken, meest waarschijnlijke eerst

De volgorde is bij benadering en gebaseerd op veelvoorkomende storingen in het veld. Meet altijd voordat u iets vervangt.

1. 1
   Stroomschema A

   Te hoge zuiggasoververhitting: te weinig koudemiddel, een vernauwing of een verkeerd ingesteld expansieventiel.

   Oplossing: Volg het storingzoeken bij lage druk en stel de oververhitting in volgens de fabrikant.

   🛠 Hoe doe ik dat? Stap voor stap

   Werk aan koel- en elektrische systemen mag uitsluitend worden uitgevoerd door gekwalificeerd personeel. Volg de handleiding van de fabrikant en de lokale voorschriften; de stappen zijn een richtlijn en geen vervanging voor een opleiding.

   Oververhitting meten

   Oververhitting laat zien of de verdamper van de juiste hoeveelheid koudemiddel wordt voorzien: te hoog laat de verdamper verstarren, te laag brengt het risico met zich mee dat vloeistof de compressor bereikt. Meet bij de uitgang van de verdamper (voor het expansieventiel) en bij de compressor (om deze te beschermen).

   1. Laat het systeem stabiliseren. Draai gedurende ten minste 10–15 minuten op normale belasting, niet tijdens of direct na de ontdooiing. Draag een veiligheidsbril en handschoenen (koude leidingen kunnen bevriezing veroorzaken); houd ontstekingsbronnen uit de buurt bij A2L/A3-koudemiddelen.

      ✓ Controle: Zuigdruk en leidingtemperatuur verlopen niet meer.

   2. Lees de zuigdruk af. Sluit de meter aan op een aansluiting bij de verdamperuitgang als die er is; een aansluiting bij de compressor toont een lagere druk vanwege het drukverval in de zuigleiding. Selecteer het juiste koudemiddel.

      ✓ Controle: De meter toont een stabiele druk en u weet waar deze is gemeten.

   3. Meet de leidingtemperatuur. Klem een leidingthermometer vast op een schone, blanke leiding naast de voeler van het expansieventiel (verdamperoververhitting) en op de zuigleiding ongeveer 15–30 cm voor de compressor (compressoroververhitting), geïsoleerd van de omgevende lucht.

      ✓ Controle: Beide temperaturen zijn stabiel.

   4. Bereken de oververhitting. Reken de druk om naar de verzadigingstemperatuur; gebruik voor zeotrope mengsels het dauwpunt. Oververhitting = gemeten leidingtemperatuur − verzadigingstemperatuur.

      ✓ Controle: Het resultaat is positief en wordt vergeleken met de streefwaarde van de fabrikant; voor een thermostaatventiel bij de verdamperuitgang is dit vaak rond de 5–8 K.

   5. Interpreteer voor het afstellen. Hoge oververhitting in combinatie met bellen in het kijkglas of lage onderkoeling wijst op een tekort aan koudemiddel of een vernauwing, niet op een ventielinstelling. Zeer lage compressoroververhitting betekent risico op vloeistofslag. Controleer de vulling, het kijkglas en de filterdroger voordat u het ventiel aanraakt.

      ✓ Controle: De oorzaak wordt ondersteund door ten minste één andere meting.

   6. Alleen aanpassen als de oorzaak het ventiel is. Stel een thermostaatventiel af in kleine stappen (ongeveer een kwart slag) en wacht 15–20 minuten tussen de stappen; verander bij een elektronisch ventiel het setpoint in de regelaar. Noteer de waarden voor en na de aanpassing.

      ✓ Controle: De oververhitting stabiliseert zich op de doelwaarde en blijft stabiel tijdens een volledige cyclus.

   Stel oververhitting in en dimensioneer het expansieventiel

   Een thermostatisch expansieventiel (TXV) wordt pas afgesteld nadat andere oorzaken zijn uitgesloten. Kleine stappen en geduld zorgen voor een stabiele oververhitting zonder dat er vloeistof bij de compressor komt.

   1. Sluit eerst andere oorzaken uit. Controleer vulling, synglas, vloeistofleidingbeperking, opstelling van de voeler en vereffeningsleiding (zie die handleidingen). Gebruik de afstelschroef niet om een andere storing te verbergen.

      ✓ Controle: Andere oorzaken zijn uitgesloten of verholpen.

   2. Meet de oververhitting. Meet bij stabiele werking de zuigdruk bij de verdamperuitlaat en de leidingtemperatuur bij de voeler. Oververhitting = leidingtemperatuur − verzadigingstemperatuur (dauwpunt voor mengsels). Zoek het doel in de gegevens van de verdamper- of klepfabrikant.

      ✓ Controle: U hebt een stabiele oververhittingswaarde en een doel om mee te vergelijken.

   3. Stel in kleine stappen af. Verwijder de dop en draai de spindel een kwart tot een halve slag. Bij de meeste ventielen verhoogt met de klok mee de oververhitting; controleer de markering van de fabrikant. Noteer hoeveel slagen u hebt gemaakt.

      ✓ Controle: De spindel is een bekende hoeveelheid in de juiste richting gedraaid.

   4. Wacht op stabiele werking. Wacht ten minste 15 minuten voordat u opnieuw meet; de klep en verdamper reageren langzaam.

      ✓ Controle: De oververhitting blijft stabiel over meerdere metingen.

   5. Herhaal en bescherm de compressor. Herhaal totdat het doel is bereikt. Controleer ook de zuigoververhitting bij de compressor en let op vorst op de compressor; stel de oververhitting nooit zo laag in dat er vloeistof bij de compressor komt.

      ✓ Controle: De oververhitting van de verdamper staat op het doel en er is geen teken van vloeistof bij de compressor.

   6. Beoordeel de ventielgrootte. Pendelen met grote schommelingen die niet willen stabiliseren kan betekenen dat het ventiel of de sproeier te groot is; een hoge oververhitting met een volledig open ventiel kan betekenen dat deze te klein is. Vergelijk de ventielcapaciteit bij de werkelijke verdampingstemperatuur, vloeistoftemperatuur en drukval met de verdamperlast in de selectiegegevens van de fabrikant. Het vervangen van de sproeier opent het circuit en vereist F-gascertificeerd personeel.

      ✓ Controle: De ventielcapaciteit komt overeen met de belasting, of u hebt een gedocumenteerde reden om deze te wijzigen.

   7. Plaats de dop terug en leg vast. Plaats de dop met de afdichting terug, lektest deze en noteer de uiteindelijke instelling en oververhitting.

      ✓ Controle: De dop zit vast en de instelling is genoteerd.

   Ga verder met: Installatie valt uit op lage druk →

2. 2
   Stroomschema B

   Een hoge drukverhouding geeft een hogere temperatuur na de compressie.

   Oplossing: Verlaag de condensatiedruk (zie hoge druk) of verhoog de zuigdruk waar dat kan.

   Ga verder met: Installatie valt uit op hoge druk →

3. 3

   De koelventilator van de compressor of vloeistofinjectie (indien aanwezig) werkt niet.

   Oplossing: Controleer de ventilator en het vloeistofinjectieventiel, de spoel en de sensor.

   🛠 Hoe doe ik dat? Stap voor stap

   Werk aan koel- en elektrische systemen mag uitsluitend worden uitgevoerd door gekwalificeerd personeel. Volg de handleiding van de fabrikant en de lokale voorschriften; de stappen zijn een richtlijn en geen vervanging voor een opleiding.

   Controleer een condensor- of verdamperventilatormotor

   Een ventilator die stopt, langzaam draait of in de verkeerde richting draait, geeft hoge druk aan de condensorzijde, of lage druk en ijs aan de verdamperzijde. Controleer de voeding, het controlesignaal, de motor en de ventilator zelf.

   1. Kijk en luister terwijl de unit draait.. Observeer de ventilator van een veilige afstand: draait hij, op welke snelheid, en in de juiste richting (lucht door de spoel volgens de pijl op de behuizing of zoals de handleiding aangeeft)? Luister naar lagergeluid en kijk naar ijs, vuil of een beschadigd blad.

      ✓ Controle: Je weet of de ventilator stil staat, langzaam draait, lawaaierig is of in de verkeerde richting draait.

   2. Controleer de voedingsspanning en het regelsignaal. Meet de spanning bij de motor aansluitingen of de EC‑ventilatorconnector wanneer de ventilator wordt aangeroepen. Voor een EC‑ventilator meet ook het regelsignaal (0–10 V of PWM) en lees eventuele statuslamp of foutcode op de ventilatorelektronica. Controleer ventilatorvertraginginstellingen en thermostaten in de regelaar: een ventilator die opzettelijk wordt tegengehouden is niet defect.

      ✓ Controle: De voedingsspanning ligt binnen het op het typeplaatje aangegeven bereik en het regelsignaal vraagt de ventilator te draaien; anders ligt de storing stroomopwaarts (schakelaar, zekering, regeluitgang, bekabeling).

   3. Isoleren, vergrendelen en zorgen dat de ventilator niet kan starten. Schakel uit en vergrendel de isolator, bewijs de stroomkring spanningsloos met een geteste tweepolige tester, en wacht tot de ventilator volledig stopt. Houd er rekening mee dat een EC‑ventilator vanzelf kan herstarten wanneer het signaal terugkeert, en dat een ventilator die in een tocht draait spanning kan opwekken.

      ✓ Controle: 0 V op de motor aansluitingen en de bladen zijn geblokkeerd of stilstaand.

   4. Draai de ventilator met de hand en controleer deze mechanisch. Draai het impeller met de hand: het moet vrij en gelijkmatig draaien, zonder schuren, axiale speling of een ruwe lager. Controleer dat de bladen stevig op de as zitten en niet gebarsten zijn, en dat de beschermkap en de spoel vrij zijn van ijs, vuil en losse voorwerpen.

      ✓ Controle: De ventilator draait vrij en stil en de bladen zijn onbeschadigd; een stijve of ruwe motor moet worden vervangen.

   5. Meet de motor (AC‑motoren). Met de motor losgekoppeld, meet de windingweerstand tussen de aansluitingen en vergelijk de windingen onderling en met het datasheet; test de loopcondensator (zie de condensatorhandleiding). Meet de isolatieweerstand ten opzichte van aarde met een isolatietester – nooit met de ventilatorelektronica of een EC‑motor aangesloten. Controleer dat de interne thermische beveiliging van de motor gesloten is wanneer de motor koud is.

      ✓ Controle: Windingen zijn gelijk waar dat vereist is en komen overeen met het datasheet, de isolatieweerstand is ruim boven de limiet die uw elektrische regels voorschrijven, en de thermische beveiliging is gesloten wanneer koud.

   6. Herstel, laat draaien en meet de stroom. Sluit opnieuw aan volgens uw foto, monteer beschermkappen en afdekkingen, verwijder het slot en start. Meet de stroom tijdens bedrijf op elke fase en vergelijk deze met de typeplaat, en controleer de draairichting en de luchtstroom.

      ✓ Controle: De ventilator draait soepel in de juiste richting, de stroom is gelijk aan of lager dan de waarde op de typeplaat en de drukken stabiliseren (hoofddruk daalt op een condensor, zuigdruk stijgt en ijs verdwijnt op een verdamper).

   Controleer een solenoïdeventiel (vloeistofleiding of hete gas)

   Een solenoïdeventiel dat niet opent, laat de verdamper verhongeren (lage druk, warme ruimte); een ventiel dat niet sluit, laat koelmiddel door wanneer dat niet mag (pump‑down faalt, overstroming, of hete gas lekt in de verdamper). Controleer eerst de spoel, daarna het ventiel zelf.

   1. Kom erachter of het ventiel open moet zijn. Lees in de regelaar of het schema wanneer het ventiel geactiveerd is (bijvoorbeeld bij koelvraag, tijdens pump‑down of bij hete‑gas ontdooiing). Vergelijk dit met wat het systeem nu doet.

      ✓ Controle: U weet nu of het ventiel op dit moment open of gesloten moet zijn.

   2. Controleer of de spoel spanning krijgt. Meet de spanning over de spoelterminals wanneer het ventiel open moet zijn. Houd een stalen schroevendraaierblad dicht bij (niet aanraken) de bovenkant van de spoel: een geactiveerde spoel trekt het licht aan. Controleer of de op het label aangegeven spoelspanning overeenkomt met de voedingsspanning.

      ✓ Controle: De spoel heeft de nominale spanning (label) wanneer het ventiel open moet zijn; zo niet, dan ligt de fout stroomopwaarts: thermostaat, regelaaruitgang, contactor, zekering of bekabeling.

   3. Controleer de spoel zelf. Isoleren en afsluiten, spanningsloos maken, en de spoel loskoppelen. Meet de weerstand en vergelijk met de waarde van de fabrikant; let op brandlucht, verkleuring of een gebarsten spoel. Zorg dat de spoel het juiste type is voor het ventiellichaam en volledig op de armatuurbuis zit met de moer aangedraaid.

      ✓ Controle: De spoelweerstand komt overeen met de gegevens (een open circuit of een zeer lage waarde duidt op een defecte spoel), en de spoel is het juiste type en correct gemonteerd.

   4. Controleer of het ventiel opent. Met de spoel geactiveerd en het systeem draaiende, meet de temperatuur aan beide zijden van het ventiel met klampthermometers. Een open ventiel heeft (bijna) dezelfde vloeistoftemperatuur aan beide zijden; een duidelijke temperatuurdaling of vorst na het ventiel betekent dat het niet volledig opent of beperkt is. Controleer de stroomrichtingspijl op het ventiellichaam.

      ✓ Controle: Weinig of geen temperatuurverschil over het ventiel wanneer het open moet zijn, en het is gemonteerd in de richting van de pijl.

   5. Controleer of het ventiel sluit. De-energiseer de spoel (of laat de regelaar deze sluiten) en observeer wat er gebeurt: bij een pump‑down‑systeem moet de zuigdruk dalen en moet de compressor stoppen op de laagdrukschakelaar en uit blijven; een heetgasventiel moet de leiding verlaten nadat deze is afgekoeld tijdens de vries‑ of koelcyclus.

      ✓ Controle: Het systeem voert een pump‑down uit en blijft in die stand, of de leiding na een heetgasventiel blijft koel; een ventiel dat lekt moet worden gerepareerd of vervangen.

   6. Repareren of vervangen. Een defecte spoel kan worden vervangen zonder de kring te openen. Als het ventielhuis lekt of blijft kleven, is het openen van de kring werk voor gecertificeerd personeel: het koelmiddel recupereren, het ventiel (of de interne onderdelen) vervangen met stromende stikstof tijdens het solderen, druktesten met droge stikstof, evacueren en beladen op gewicht. Bescherm het ventiel tegen hitte tijdens het solderen zoals de fabrikant aangeeft.

      ✓ Controle: De klep opent en sluit zoals het hoort, er is geen lek bij de nieuwe verbindingen, en het werk wordt vastgelegd in het logboek waar de koelmiddelnormen dit vereisen.

   Controleer een sensor ten opzichte van een referentie

   Een temperatuur- of druksensor die een verkeerde waarde aangeeft, zorgt ervoor dat de regelaar foutief regelt: onjuiste oververhitting, onjuiste ontdooiing, valse alarmen. Vergelijk deze met een gekalibreerde referentie voordat je instellingen of onderdelen wijzigt.

   1. Monteer de referentie naast de sensor. Bevestig een gekalibreerde thermometersonde naast de temperatuursensor op dezelfde leiding of in dezelfde luchtstroom, voorzien van warmtegeleidende pasta en isolatie. Sluit voor een druksensor een gekalibreerde manometer aan op een servicepoort op hetzelfde punt in het circuit. Draag een veiligheidsbril en handschoenen bij het aansluiten op het koudemiddelcircuit.

      ✓ Controle: De referentiemeting is gedurende enkele minuten stabiel.

   2. Vergelijk met de waarde van de regelaar. Lees de actuele waarde van de sensor af op het display van de regelaar of via het servicegereedschap op hetzelfde moment als de referentie.

      ✓ Controle: Het verschil ligt binnen de tolerantie die door de fabrikant van de sensor of regelaar is opgegeven (voor een temperatuursensor typisch binnen ca. 1 K).

   3. Controleer offsets en sensortype. Controleer in de parameterlijst van de regelaar of het sensortype (bijv. NTC, PT1000, 0–10 V, 4–20 mA), het drukbereik en eventuele kalibratie-offset overeenkomen met de gemonteerde sensor. Noteer de oorspronkelijke waarden voordat je iets wijzigt.

      ✓ Controle: Sensortype, bereik en offset in de regelaar komen overeen met het datablad van de sensor.

   4. Meet de sensorweerstand. Isoleer de regelaar en zet deze spanningsloos, koppel de sensor los en meet de weerstand ervan met een multimeter terwijl de referentie de temperatuur bij de sensor aangeeft. Vergelijk met de weersstandstabel van de fabrikant. Een PT1000 meet 1000 Ω bij 0 °C; een ijsbad levert een eenvoudig ijkpunt van 0 °C op.

      ✓ Controle: De weerstand komt overeen met de tabelwaarde voor de referentietemperatuur; OL of 0 Ω betekent een kapotte of kortgesloten sensor of kabel.

   5. Controleer de sensorlocatie en montage. Inspecteer de buisklem of dompelhuls: stevig metaal-op-metaal contact, warmtegeleidende pasta, isolatie tegen de omringende lucht en de juiste positie (bijv. verdamperuitlaat, niet in de luchtstroom van een ventilator).

      ✓ Controle: De sensor zit stevig op het juiste punt en is geïsoleerd.

   6. Opnieuw aansluiten en bevestigen. Sluit de sensor weer aan, schakel de voeding in en vergelijk de aflezing nogmaals met de referentie. Vervang een sensor die buiten de tolerantie valt door een van hetzelfde type.

      ✓ Controle: Regelaar en referentie komen binnen de tolerantie overeen.

4. 4
   Stroomschema C

   Elektrische fout: onbalans tussen de fasen, lage spanning of een wikkelingsfout die de motor opwarmt.

   Oplossing: Meet spanning en stroom op alle fasen. Controleer magneetschakelaar en aansluitingen.

   🛠 Hoe doe ik dat? Stap voor stap

   Werk aan koel- en elektrische systemen mag uitsluitend worden uitgevoerd door gekwalificeerd personeel. Volg de handleiding van de fabrikant en de lokale voorschriften; de stappen zijn een richtlijn en geen vervanging voor een opleiding.

   Spanning en stroom onder belasting meten

   Een te lage spanning, fase-onbalans of hoge stroom zorgt ervoor dat motoren oververhit raken en uitschakelen. Meet bij stilstand, tijdens de start en in bedrijf en vergelijk dit met het typeplaatje. Metingen onder spanning in een open paneel zijn uitsluitend voor gekwalificeerd personeel.

   1. Voorbereiden op meting onder spanning. Gebruik een CAT III/IV multimeter met geïsoleerde meetsnoeren en een true-RMS stroomtang met inschakelstroomfunctie. Draag een veiligheidsbril, geen loshangende kleding en houd handen uit de buurt van automatisch startende ventilatoren en riemen.

      ✓ Controle: Meter en meetsnoeren zijn CAT III- of CAT IV-gecertificeerd en de meter werkt op een bekende bron.

   2. Voedingsspanning bij stilstand meten. Meet L1–L2, L2–L3 en L3–L1 (en fase naar nul waar van toepassing) op de inkomende klemmen terwijl de compressor stilstaat.

      ✓ Controle: Alle spanningen liggen binnen het bereik op het typeplaatje of gegevensblad (veel compressors staan ±10% van de nominale spanning toe).

   3. Spanning tijdens start en in bedrijf meten. Meet dezelfde fasen bij de compressorschakelaar terwijl de compressor start en nogmaals na enkele minuten draaien. Een sterke dip tijdens de start duidt op een zwakke voeding, te dunne kabels of een losse aansluiting.

      ✓ Controle: De spanning blijft ook tijdens de start en in bedrijf binnen het toegestane bereik.

   4. Spanningsonbalans berekenen. Onbalans (%) = grootste afwijking van het gemiddelde van de drie the fase-tot-fasespanningen ÷ gemiddelde × 100.

      ✓ Controle: De onbalans valt binnen de limiet van de compressorfabrikant (meestal ongeveer 2%).

   5. Stroom op elke fase meten. Klem elke fasegeleider apart: de aanloopstroom bij de start en de bedrijfsstroom nadat het systeem is gestabiliseerd.

      ✓ Controle: De bedrijfsstroom overschrijdt de nominale stroom (RLA) op het typeplaatje niet en is op alle drie de fasen nagenoeg gelijk.

   6. Registreren en handelen. Noteer spanningen, onbalans en stromen in het servicerapport. Grote spanningsval: draai verbindingen in spanningsloze toestand vast en controleer ze. Onbalans of hoge stroom: traceer de voeding of de motor voordat u herhaaldelijk herstart.

      ✓ Controle: Metingen zijn gedocumenteerd en eventuele storingen zijn getraceerd naar voeding, aansluiting of motor.

   Een contactor testen

   Versleten, vastgelaste of losse contactorcontacten veroorzaken fase-uitval, oververhitting en motorschade. Controleer de contacten, de spoel en het spanningsval, en vervang een versleten contactor. Elektrische werkzaamheden zijn uitsluitend voor gekwalificeerd personeel.

   1. Vrijmaken en vergrendelen. Schakel de werkschakelaar uit en vergrendel deze, breng een waarschuwingslabel aan en controleer of alle lijn- en lastaansluitingen spanningsloos zijn met een tweepolige spanningstester, inclusief de spoelvoeding die afkomstig kan zijn van een afzonderlijk stuurstroomcircuit.

      ✓ Controle: 0 V op alle polen, de spoelaansluitingen en ten opzichte van aarde.

   2. Contacten en mechanisme inspecteren. Verwijder de vlamboogkap als het ontwerp dat toelaat. Zoek naar sterk ingepitte, verbrande of vastgelaste contacten en verkleurde klemmen of gesmolten plastic. Druk het anker met de hand in (spanning af) en controleer of dit vrij beweegt en terugveert.

      ✓ Controle: Contacten vertonen geen zware pitting of lassen, en het anker beweegt vrij.

   3. De spoel controleren. Koppel één spoeldraad los en meet de spoelweerstand. Vergelijk deze met de gegevens van de fabrikant of een nieuwe contactor van hetzelfde type.

      ✓ Controle: De spoel is niet onderbroken (OL) en heeft geen weerstand van nabij 0 Ω.

   4. Spoelspanning en aantrekken controleren. Sluit weer aan, verwijder hethangslot, schakel de voeding in en gebruik de CAT III/IV-meter om de spanning over de spoel te meten wanneer de regelaar om werking vraagt.

      ✓ Controle: De spoelspanning komt overeen met de specificatie op de spoel, en de contactor trekt stevig aan zonder brommen of klapperen.

   5. Spanningsval over elke pool meten. Meet bij draaiende motor van lijn- naar lastklem over elke gesloten pool.

      ✓ Controle: Het spanningsval is dicht bij 0 V en ongeveer gelijk op alle polen; een pool met een duidelijk hoger spanningsval heeft versleten contacten.

   6. Vastdraaien of vervangen. Isoleer en vergrendel opnieuw. Draai alle klemmen aan volgens het aanhaalmoment van de fabrikant. Vervang een versleten contactor door een exemplaar met dezelfde spoelspanning en ten minste dezelfde motorbelasting (AC-3), start daarna opnieuw op en meet de stroom op elke fase.

      ✓ Controle: Klemmen zitten vast en de motorstroom is na herstart nagenoeg gelijk op alle fasen.

5. 5
   Stroomschema D

   Inwendige lekkage in de compressor (kapotte kleppen of pakking), zodat hetzelfde gas meerdere keren wordt gecomprimeerd.

   Oplossing: Controleer de compressor volgens de instructies van de fabrikant en vervang hem zo nodig. Na een doorgebrande motor: zuurtest en nieuwe filterdroger.

   🛠 Hoe doe ik dat? Stap voor stap

   Werk aan koel- en elektrische systemen mag uitsluitend worden uitgevoerd door gekwalificeerd personeel. Volg de handleiding van de fabrikant en de lokale voorschriften; de stappen zijn een richtlijn en geen vervanging voor een opleiding.

   Vervang een compressor en reinig na een verbranding

   Na een verbranding van de motor bevat het systeem zuur, vocht en koolstof. Een nieuwe compressor die zonder grondige reiniging wordt gemonteerd, gaat opnieuw kapot. Het werk opent het koudemiddelcircuit en vereist F-gascertificering.

   1. Bevestig de storing. Bevestig dat de compressor defect is: meet de wikkeling- en isolatieweerstand (met de spanning uitgeschakeld, vergrendeld en spanningsloos bewezen), en test de olie op zuur om te ontdekken of er sprake was van een verbranding.

      ✓ Controle: De storing is bevestigd en u weet of de olie zuur is.

   2. Win het koudemiddel terug. Win het koudemiddel terug in een gemarkeerde terugwinningscilinder (handschoenen en veiligheidsbril; verbrande olie is zuur). Verwijder bij brandbare koudemiddelen (A2L/A3) ontstekingsbronnen en ventileer. Registreer de hoeveelheid.

      ✓ Controle: Het systeem staat op de einterugwinningsdruk en de hoeveelheid is geregistreerd.

   3. Demonteer de oude compressor. Regel een vergunning voor heet werk en zorg dat er een blusser bij de hand is. Snijd of desoldeer de aansluitingen met doorstromende stikstoff. Hijs met takelapparatuur. Bewaar de oude olie ter inspectie en sluit de leidingeinden af.

      ✓ Controle: De compressor is eruit en de open leidingen zijn afgedicht.

   4. Monteer de nieuwe compressor en filters. Controleer of de nieuwe compressor het juiste model en olietype heeft en de correcte hoeveelheid olie. Monteer hem met nieuwe trillingsdempers, een opruimfilterdroger in de vloeistofleiding en, na een zware verbranding, een zuigfilter. Solderen met zacht doorstromende stikstof.

      ✓ Controle: De compressor en filters zijn gemonteerd en alle verbindingen zijn gesoldeerd met doorstromende stikstof.

   5. Pers af en vacumeer. Pers af met droge stikstof, lekzoek, vacumeer daarna tot het doelvacuüm en voer een vacuümtest uit.

      ✓ Controle: Het systeem houdt de testdruk en doorstaat de vacuümtest.

   6. Vullen, starten en controleren. Vul de hoeveelheid van het typeplaatje op gewicht. Controleer de bedrading, de contactor en de instelling van de motorbeveiliging voor de start. Laat het systeem draaien en controleer oververhitting, onderkoeling en stroom.

      ✓ Controle: Oververhitting, onderkoeling en stroom komen overeen met de ontwerpdagen.

   7. Volg de reiniging op. Test na enige bedrijfsduur de olie opnieuw op zuur en controleer het drukverschil over het zuigfilter. Vervang de filterdroger en olie totdat de zuurtest slaagt; verwijder of vervang het zuigfilter zoals de fabrikant voorschrijft. Registreer alles in het logboek.

      ✓ Controle: De zuurtest slaagt en het logboek toont het werk, de hoeveelheden en de opvolging.

   Test de olie op zuur

   Zuur en vocht in de olie treden op na een verbranding van de elektromotor, oververhitting of een vochtig systeem, en ze vernietigen een nieuwe compressor snel. Een zuurtest vertelt u of de olie en de filterdroger moeten worden vervangen en wanneer de reiniging is voltooid.

   1. Kies de juiste testset. Gebruik een zuurtestset die is gemaakt voor de olie in de compressor (POE, PAG, mineraal of PAO; zie het typeplaatje van de compressor). Controleer de vervaldatum. Draag een veiligheidsbril en handschoenen: verbrande olie is zuur en het reagens is een chemische stof; volg het bijbehorende veiligheidsinformatieblad.

      ✓ Controle: De testset komt overeen met het olietype en is niet verstreken.

   2. Neem het oliemonster. Neem het monster uit de olieaftap- of monsternameklep van de compressor, open deze langzaam met lage druk in het carter en houd de monsterfles stevig vast. Bij een hermetische compressor zonder klep moet eerst het koudemiddel worden afgezogen en de olie worden afgetapt uit een gedemonteerde compressor; dit werk vereist F-gascertificering. Laat de eerste druppels verloren gaan.

      ✓ Controle: De schone fles bevat de hoeveelheid die de testkit vereist, zonder dat er koudemiddel overschuimt.

   3. Bekijk en ruik aan de olie. Beoordeel de olie vooraf met het blote oog: schone olie is helder en licht. Donkere of zwarte olie, een scherpe verbrande geur, sludge of metaaldeeltjes duiden op een verbranding of mechanische slijtage.

      ✓ Controle: Kleur, geur en eventuele deeltjes zijn genoteerd.

   4. Voer de test uit. Meng de olie en het reagens precies zoals de instructies van de testkit voorschrijven (hoeveelheden, schudtijd, wachttijd).

      ✓ Controle: Het mengsel heeft gestaan gedurende de tijd vermeld in de instructies van de testkit.

   5. Lees het resultaat af tegen de kleurenkaart van de kit. Vergelijk de kleur met de bijgeleverde kleurenkaart van de kit. De kleuren verschillen per merk, gebruik daarom uitsluitend de kaart van die specifieke testkit en nooit kleuren uit uw hoofd van een ander merk.

      ✓ Controle: Het resultaat wordt afgelezen als 'acceptabel' of 'zuur' volgens de eigen kleurenkaart van de kit.

   6. Beslis en leg vast. Als de olie zuur is: ververs de olie, plaats een zuurfilter (aanzuig- en vloeistofleiding) en herhaal de test na enige bedrijfsduur totdat deze slaagt. Noteer het resultaat, de actie en de datum in het logboek.

      ✓ Controle: Het logboek toont het testresultaat, de genomen maatregel en wanneer de volgende test moet plaatsvinden.

   Filterdroger vervangen

   Vervang de filterdroger na vocht, eencompressorverbranding, een vernauwing over de droger of telkens wanneer het circuit is geopend. Werk aan het koudemiddelcircuit vereist F-gascertificering; hardsolderen is heet werk.

   1. Koudemiddel isoleren of terugwinnen. Doe een pump-down of sluit ventielen om het drogergedeelte te isoleren waar het systeem dat toelaat, win anders het koudemiddel op met een terugwinunit in een gemarkeerde terugwinfles. Breek het vacuüm met droge stikstof tot net boven atmosferische druk voordat u opent. Bij A2L/A3-koudemiddelen doorspoelen met stikstof en controleren met een gasdetector.

      ✓ Controle: Het gedeelte geeft iets meer dan 0 bar(g) aan op stikstof en de druk stijgt niet (geen koudemiddel over).

   2. De juiste droger kiezen. Gebruik een droger van dezelfde grootte of groter, met aansluitingen en capaciteit voor het koudemiddel. Gebruik na een verbranding of zuur in de olie een type voor zuurverwijdering (burnout) en plan om deze na de reiniging opnieuw te vervangen; kies na vochtintreding een exemplaar met ruime watercapaciteit.

      ✓ Controle: De nieuwe droger past bij het koudemiddel, de grootte en de situatie, en de pijl volgt de stroomrichting.

   3. Oude droger eruit snijden. Snijd/snij de leidingen door met een pijpsnijder (nooit een beugelzaag, die laat spanen achter) en ontbraam met het leidinguiteinde naar beneden gericht. Houd de nieuwe droger afgedopt tot vlak voor montage.

      ✓ Controle: Leidinguiteinden zijn rond, schoon en braamvrij.

   4. Solderen met stromende stikstof. Zorg voor een vergunning voor heet werk, houd een brandblusser bij de hand en verwijder brandbaar materiaal. Voer tijdens het hardsolderen een lage stroom droge stikstof toe via een reduceerventiel en koel het drogerhuis met een natte doek zodat het drogmiddel niet oververhit raakt. Gebruik nooit zuurstof of perslucht. Schroefdrogers worden daarentegen gemonteerd met momentsleutels.

      ✓ Controle: Schone verbindingen met volledige penetratie en geen zwarte oxidehuid aan de binnenzijde van de leidinguiteinden.

   5. Afpersen met stikstof. Zet onder druk met droge stikstof via een reduceerventiel tot de beproevingsdruk van het systeem, nooit hoger dan de PS, en controleer de nieuwe verbindingen op lekken.

      ✓ Controle: De druk blijft stabiel en er wordt geen lek gevonden bij de verbindingen.

   6. Vacumeren, vullen en registreren. Vacumeer met een micronmeter tot het niveau van de fabrikant (meestal onder 500 micron / 0,67 mbar), sluit de pomp af en controleer of het vacuüm standhoudt. Vul de voorgeschreven hoeveelheid op gewicht en leg de werkzaamheden en koudemiddelhoeveelheden vast in het logboek.

      ✓ Controle: Het vacuüm blijft intact, de vulling is ingewogen en de logboekinvoer is compleet.

6. 6

   Een defecte persgassensor of thermostaat die een te hoge waarde aangeeft.

   Oplossing: Vergelijk met een gekalibreerde thermometer en vervang een defecte sensor.

   🛠 Hoe doe ik dat? Stap voor stap

   Werk aan koel- en elektrische systemen mag uitsluitend worden uitgevoerd door gekwalificeerd personeel. Volg de handleiding van de fabrikant en de lokale voorschriften; de stappen zijn een richtlijn en geen vervanging voor een opleiding.

   Controleer een sensor ten opzichte van een referentie

   Een temperatuur- of druksensor die een verkeerde waarde aangeeft, zorgt ervoor dat de regelaar foutief regelt: onjuiste oververhitting, onjuiste ontdooiing, valse alarmen. Vergelijk deze met een gekalibreerde referentie voordat je instellingen of onderdelen wijzigt.

   1. Monteer de referentie naast de sensor. Bevestig een gekalibreerde thermometersonde naast de temperatuursensor op dezelfde leiding of in dezelfde luchtstroom, voorzien van warmtegeleidende pasta en isolatie. Sluit voor een druksensor een gekalibreerde manometer aan op een servicepoort op hetzelfde punt in het circuit. Draag een veiligheidsbril en handschoenen bij het aansluiten op het koudemiddelcircuit.

      ✓ Controle: De referentiemeting is gedurende enkele minuten stabiel.

   2. Vergelijk met de waarde van de regelaar. Lees de actuele waarde van de sensor af op het display van de regelaar of via het servicegereedschap op hetzelfde moment als de referentie.

      ✓ Controle: Het verschil ligt binnen de tolerantie die door de fabrikant van de sensor of regelaar is opgegeven (voor een temperatuursensor typisch binnen ca. 1 K).

   3. Controleer offsets en sensortype. Controleer in de parameterlijst van de regelaar of het sensortype (bijv. NTC, PT1000, 0–10 V, 4–20 mA), het drukbereik en eventuele kalibratie-offset overeenkomen met de gemonteerde sensor. Noteer de oorspronkelijke waarden voordat je iets wijzigt.

      ✓ Controle: Sensortype, bereik en offset in de regelaar komen overeen met het datablad van de sensor.

   4. Meet de sensorweerstand. Isoleer de regelaar en zet deze spanningsloos, koppel de sensor los en meet de weerstand ervan met een multimeter terwijl de referentie de temperatuur bij de sensor aangeeft. Vergelijk met de weersstandstabel van de fabrikant. Een PT1000 meet 1000 Ω bij 0 °C; een ijsbad levert een eenvoudig ijkpunt van 0 °C op.

      ✓ Controle: De weerstand komt overeen met de tabelwaarde voor de referentietemperatuur; OL of 0 Ω betekent een kapotte of kortgesloten sensor of kabel.

   5. Controleer de sensorlocatie en montage. Inspecteer de buisklem of dompelhuls: stevig metaal-op-metaal contact, warmtegeleidende pasta, isolatie tegen de omringende lucht en de juiste positie (bijv. verdamperuitlaat, niet in de luchtstroom van een ventilator).

      ✓ Controle: De sensor zit stevig op het juiste punt en is geïsoleerd.

   6. Opnieuw aansluiten en bevestigen. Sluit de sensor weer aan, schakel de voeding in en vergelijk de aflezing nogmaals met de referentie. Vervang een sensor die buiten de tolerantie valt door een van hetzelfde type.

      ✓ Controle: Regelaar en referentie komen binnen de tolerantie overeen.