Rumunia: przepisy o czynnikach chłodniczych – Legea 120/2024, certyfikaty AGFR i egzekwowanie

Rozporządzenie unijne obowiązuje bezpośrednio

Rumunia jest członkiem UE. Rozporządzenie (UE) 2024/573 w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych stosuje się więc bezpośrednio, bez transpozycji krajowej ^[1]. Z niego wynikają wymagania dotyczące kontroli szczelności, dokumentacji, odzysku, certyfikacji oraz unijne zakazy. Nie znaleźliśmy udokumentowanych krajowych limitów napełnienia dla instalacji chłodniczych i pomp ciepła surowszych niż przepisy UE.

Kontrola szczelności jest wymagana od 5 t CO2e, a dla układów hermetycznie zamkniętych od 10 t CO2e ^[1]:

Instalacje o 500 t CO2e lub więcej muszą mieć system wykrywania wycieków ^[1]. Po usunięciu wycieku instalację trzeba ponownie skontrolować w ciągu miesiąca ^[1]. Dokumentację przechowuje się co najmniej pięć lat ^[1]. Od 1 stycznia 2025 r. nie wolno stosować nowych F-gazów o GWP 2500 lub wyższym do serwisowania jakichkolwiek instalacji chłodniczych; wyłączone są urządzenia wojskowe i urządzenia chłodzące produkty poniżej −50 °C. Czynnik poddany recyklingowi lub zregenerowany można stosować do końca 2029 r. ^[1].

Prawo krajowe: Legea nr. 120/2024

Legea nr. 120/2024 privind stabilirea cadrului instituțional și a unor măsuri pentru punerea în aplicare a managementului gazelor fluorurate cu efect de seră (ustawa o ramach instytucjonalnych i środkach zarządzania fluorowanymi gazami cieplarnianymi) została przyjęta 30 kwietnia 2024 r. i opublikowana w Monitorul Oficial nr 414 z 7 maja 2024 r. ^[2]. Ustawę napisano dla dawnego rozporządzenia (UE) nr 517/2014. Zgodnie z 2024/573 odesłania do dawnego rozporządzenia należy odczytywać jako odesłania do nowego ^[1][2].

Ustawa dzieli odpowiedzialność następująco ^[2]:

• Ministerul Mediului, Apelor și Pădurilor (Ministerstwo Środowiska, Wód i Lasów) koordynuje wdrażanie i jest właściwym organem ^[2].
• Garda Națională de Mediu (Krajowa Straż Środowiska) prowadzi kontrole, stwierdza naruszenia i nakłada grzywny ^[2].
• Autoritatea Vamală Română (rumuński urząd celny) kontroluje przywóz i wywóz F-gazów ^[2].
• Policja (Inspectoratul General al Poliției Române) prowadzi postępowania w sprawie przestępstw, np. nielegalnego przywozu bez kwoty ^[2].

Grzywny i przestępstwa

Naruszenia przepisów F-gazowych są wykroczeniami administracyjnymi (contravenții) zagrożonymi grzywną 15 000–30 000 lei dla osób fizycznych i 50 000–100 000 lei dla osób prawnych ^[2]. Dotyczy to m.in. operatorów niespełniających wymagań kontroli szczelności ^[2]. Nielegalny przywóz, czyli wprowadzanie HFC do obrotu bez kwoty lub ponad kwotę, może być przestępstwem karanym grzywną w stawkach dziennych ^[2].

Certyfikacja: AGFR

Rozporządzeniem Ordinul nr. 2682/2011 Ministerstwo Środowiska wyznaczyło AGFR (Asociația Generală a Frigotehniștilor din România, rumuńskie stowarzyszenie techników chłodnictwa) na jednostkę certyfikującą personel i przedsiębiorstwa pracujące z F-gazami w stacjonarnych urządzeniach chłodniczych, klimatyzacyjnych i pompach ciepła ^[4]. AGFR jest też ośrodkiem szkolenia i oceny ^[4][5].

Certyfikaty wydane przez AGFR według dawnych przepisów były ważne cztery lata. W 2024 r. AGFR rozesłało komunikat o odnowieniu, ponieważ certyfikaty z 2020 r. wygasały ^[5]. Nowe rozporządzenie wykonawcze (UE) 2024/2215 zastępuje rozporządzenie 2015/2067 i określa minimalne wymagania dotyczące certyfikatów dla osób i przedsiębiorstw ^[6].

Zgodnie z 2024/573 certyfikowane osoby muszą co najmniej co siedem lat odbywać szkolenie odświeżające. Posiadacze certyfikatu według dawnych przepisów muszą ukończyć szkolenie odświeżające lub nową ocenę najpóźniej do 12 marca 2029 r. ^[1]. Certyfikacja obejmuje teraz także alternatywy dla F-gazów, takie jak CO2, amoniak i węglowodory ^[1][6].

Urządzenia ciśnieniowe: ISCIR

Instalacje ciśnieniowe reguluje Legea nr. 64/2008 o bezpiecznej eksploatacji instalacji ciśnieniowych, urządzeń dźwigowych i urządzeń spalających paliwa. Organem nadzoru jest ISCIR (Inspecția de Stat pentru Controlul Cazanelor, Recipientelor sub Presiune și Instalațiilor de Ridicat, państwowa inspekcja kotłów, zbiorników ciśnieniowych i urządzeń dźwigowych) ^[7]. Ustawa wymaga zezwolenia przed eksploatacją i badań okresowych. Szczegóły techniczne zawierają przepisy techniczne ISCIR (prescripții tehnice), zatwierdzane rozporządzeniem ministra ^[7][8].

W 2025 r. ISCIR zaktualizował kilka przepisów, w tym PT CR 4-2025 o uprawnieniach przedsiębiorstw i PT CR 8-2025 o uprawnieniach personelu obsługi ^[8]. Sprawdź w ISCIR, które przepisy dotyczą twojej instalacji, np. zbiorników ciśnieniowych i rurociągów.

Zmiany 2024–2026

• 11 marca 2024 r.: weszło w życie rozporządzenie UE 2024/573 ^[1].
• 7 maja 2024 r.: ustawę 120/2024 opublikowano w Monitorul Oficial ^[2].
• 6 września 2024 r.: przyjęto rozporządzenie wykonawcze (UE) 2024/2215 o certyfikacji, które zastępuje 2015/2067 ^[6].
• 1 stycznia 2025 r.: zakaz stosowania nowych F-gazów o GWP 2500 lub wyższym do serwisowania jakichkolwiek instalacji chłodniczych ^[1].
• 23 kwietnia 2026 r.: Ministerstwo Środowiska skierowało do konsultacji nowy projekt ustawy F-gazowej z dziesięciodniowym terminem na uwagi. Projekt ma dostosować przepisy krajowe i kary do 2024/573 ^[3]. Sprawdź, czy ustawa została przyjęta.

Praktyczna lista kontrolna

1. Przelicz napełnienie na tony CO2e, aby ustalić właściwą częstotliwość kontroli szczelności ^[1].
2. Po każdej naprawie wycieku skontroluj ponownie w ciągu miesiąca i wpisz wynik do dokumentacji ^[1].
3. Upewnij się, że zarówno technik, jak i przedsiębiorstwo mają ważny certyfikat AGFR, a stare certyfikaty są odnawiane na czas ^[1][5].
4. Nie stosuj nowych F-gazów o GWP 2500 lub wyższym do serwisowania jakichkolwiek instalacji chłodniczych ^[1].
5. Sprawdź wymagania ISCIR dotyczące zezwoleń i badań okresowych części ciśnieniowych ^[7][8].
6. Śledź nowy projekt ustawy z 2026 r., bo kompetencje organów i kary mogą się zmienić ^[3].