Norweskie przepisy o czynnikach chłodniczych: EOG, produktforskriften, podatek od HFC i certyfikacja

Przepisy UE obowiązują przez porozumienie EOG

Norwegia nie jest członkiem UE, ale unijne przepisy F-gazowe obowiązują w niej przez porozumienie EOG. Rozporządzenie UE nie obowiązuje w Norwegii bezpośrednio. Najpierw musi zostać włączone do porozumienia EOG decyzją Wspólnego Komitetu EOG, a następnie wdrożone do prawa norweskiego. Rozporządzenie (UE) nr 517/2014 włączono do porozumienia EOG z dostosowaniami i obowiązuje ono w Norwegii przez odesłanie w § 6a-1 produktforskriften (forskrift om begrensning i bruk av helse- og miljøfarlige kjemikalier og andre produkter, rozporządzenie o produktach) ^[1][2]. Rozdział 6a produktforskriften dotyczy fluorowanych gazów cieplarnianych.

Nowe rozporządzenie (UE) 2024/573 obowiązuje w UE od 11 marca 2024 r. Według notatki rządu w sprawie EOG z lutego 2026 r. nie zostało jeszcze włączone do porozumienia EOG. Uznaje się je za istotne dla EOG, ale Norwegia potrzebuje dostosowań, m.in. dat zakazów wprowadzania niektórych produktów do obrotu (art. 11). Po włączeniu ma zostać wdrożone w § 6a-1 produktforskriften ^[2]. Miljødirektoratet pisze, że zmiany w prawie norweskim zostaną najpierw poddane krajowym konsultacjom i że nie może jeszcze podać terminu ^[1].

Organ i nadzór

Miljødirektoratet (norweska Agencja Środowiska) odpowiada za rozporządzenie o produktach i rozporządzenie o odpadach w zakresie F-gazów, publikuje wytyczne i wyznacza jednostki certyfikujące ^[1][3]. Głównym podmiotem jest więc organ krajowy, a nie gmina jak w Szwecji. Podatek od HFC/PFC administruje Skatteetaten (norweska administracja podatkowa) ^[4].

Kontrola szczelności i dokumentacja

Ponieważ w Norwegii nadal obowiązuje 517/2014, częstotliwość kontroli szczelności zależy od ilości w tonach CO2e według tego rozporządzenia ^[6]:

Układy hermetycznie zamknięte poniżej 10 t CO2e nie wymagają kontroli szczelności, jeśli są oznakowane jako hermetycznie zamknięte. Operator musi prowadzić dokumentację m.in. ilości i rodzaju czynnika, ilości dodanych i odzyskanych oraz wyników kontroli ^[6]. Od 2020 r. zabronione jest stosowanie F-gazów o GWP 2500 lub wyższym do serwisowania instalacji chłodniczych o 40 t CO2e lub więcej ^[7].

Certyfikacja osób i przedsiębiorstw

Kto instaluje, serwisuje, kontroluje szczelność lub odzyskuje czynnik ze stacjonarnych urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych i pomp ciepła, musi mieć osobowy certyfikat F-gazowy, a przedsiębiorstwa wykonujące prace dla innych certyfikat dla przedsiębiorstwa. Dotyczy to także jednoosobowej działalności pracującej dla osób trzecich ^[3]. Jednostki certyfikujące wyznacza Miljødirektoratet. Isovator AS certyfikuje osoby i przedsiębiorstwa w zakresie chłodnictwa i pomp ciepła, a Incert AB personel obsługujący rozdzielnice elektryczne zawierające F-gazy ^[3]. Isovator prowadzi serwis internetowy, w którym sprzedawcy mogą sprawdzić, które osoby i przedsiębiorstwa mają certyfikat ^[3].

Norweską specyfiką jest ważność certyfikatów przez pięć lat. Od 1 lipca 2022 r. certyfikaty osobowe i dla przedsiębiorstw starsze niż pięć lat trzeba odnowić. Zaświadczenia o szkoleniu (opplæringsbevis) nie mają ograniczenia czasowego ^[3].

Podatek od HFC i PFC

Norwegia pobiera podatek akcyzowy avgift på hydrofluorkarboner (HFK) og perfluorkarboner (PFK) (podatek od wodorofluorowęglowodorów i perfluorowęglowodorów). Obejmuje on przywóz i produkcję gazów luzem, a także przywóz mieszanin i produktów, w których gazy są składnikiem, np. klimatyzatorów ^[4]. W 2026 r. stawka wynosi 1,639 NOK za kg gazu pomnożone przez GWP gazu, co odpowiada 1639 NOK za tonę CO2e. W 2025 r. było to 1405 NOK za tonę CO2e ^[4][8]. Wśród zwolnień są HFC i PFC poddane recyklingowi ^[4].

Zwrot za unieszkodliwienie

Kto przekazuje HFC lub PFC do zatwierdzonego punktu odbioru w celu unieszkodliwienia, otrzymuje zwrot. Od 1 stycznia 2026 r. stawka wynosi 1,405 NOK za kg unieszkodliwionego gazu razy GWP gazu. Stawkę zamrożono na poziomie z 2025 r. i określa ją § 8-3 avfallsforskriften (rozporządzenie o odpadach). Decyzja opiera się na ocenie z 2024 r., która wykazała, że wyższe stawki nie zwiększyły ilości zebranego gazu, a Miljødirektoratet kontynuuje całościowy przegląd systemu ^[5].

Przykład obliczeniowy z wartościami GWP z 517/2014 (w zaokrągleniu, NOK za kg) ^[4][5][6]:

Przez podatek uzupełnianie HFC o wysokim GWP jest drogie. To jeden z ważnych powodów, dla których CO2 (R744), amoniak i węglowodory są powszechne w norweskich instalacjach. Zawsze sprawdzaj wartości GWP i stawki publikowane przez Skatteetaten na bieżący rok.

Praktyczna lista kontrolna

• Pracuj według 517/2014 i rozdziału 6a produktforskriften, dopóki 2024/573 nie zostanie włączone do porozumienia EOG ^[1][2].
• Sprawdź, czy twój certyfikat osobowy i certyfikat przedsiębiorstwa nie są starsze niż pięć lat ^[3].
• Częstotliwość kontroli szczelności obliczaj w tonach CO2e, a nie w kg ^[6].
• Zużyty czynnik przekazuj do zatwierdzonego punktu, aby otrzymać zwrot podatku ^[5].
• Uwzględnij podatek w kosztorysie przy wyborze czynnika do nowej instalacji ^[4].