Noorwegen: regels voor koudemiddelen – EER, produktforskriften, HFK-heffing en certificering

De EU-regels gelden via de EER-overeenkomst

Noorwegen is geen EU-lid, maar de EU-F-gasregels gelden via de EER-overeenkomst. Een EU-verordening geldt in Noorwegen niet rechtstreeks. Ze moet eerst bij besluit van het Gemengd Comité van de EER in de EER-overeenkomst worden opgenomen en daarna in Noors recht worden geïmplementeerd. Verordening (EU) nr. 517/2014 is met aanpassingen in de EER-overeenkomst opgenomen en geldt in Noorwegen via een verwijzing in produktforskriften (forskrift om begrensning i bruk av helse- og miljøfarlige kjemikalier og andre produkter, het Noorse productenbesluit) § 6a-1 ^[1][2]. Hoofdstuk 6a van produktforskriften gaat over gefluoreerde broeikasgassen.

De nieuwe EU-verordening (EU) 2024/573 geldt in de EU sinds 11 maart 2024. Volgens de EER-notitie van de Noorse regering van februari 2026 was ze nog niet in de EER-overeenkomst opgenomen. Ze wordt als EER-relevant beschouwd, maar Noorwegen heeft aanpassingen nodig, onder meer van de data van de verboden op het in de handel brengen van bepaalde producten (artikel 11). Na opname moet ze worden geïmplementeerd in produktforskriften § 6a-1 ^[2]. Miljødirektoratet schrijft dat de wijzigingen in het Noorse recht eerst in nationale consultatie gaan en dat het nog niet kan zeggen wanneer ^[1].

Instantie en toezicht

Miljødirektoratet (het Noorse milieuagentschap) is verantwoordelijk voor het productenbesluit en het afvalbesluit voor zover het F-gassen betreft, publiceert leidraden en wijst de certificatie-instellingen aan ^[1][3]. De hoofdrol ligt dus bij een nationale instantie, niet bij de gemeente zoals in Zweden. Skatteetaten (de Noorse belastingdienst) beheert de HFK/PFK-heffing ^[4].

Lekcontrole en registratie

Omdat 517/2014 in Noorwegen nog geldt, hangt de lekcontrole af van de hoeveelheid in ton CO2e volgens die verordening ^[6]:

Hermetisch gesloten installaties met minder dan 10 t CO2e hoeven niet op lekkage te worden gecontroleerd als ze als hermetisch gesloten zijn geëtiketteerd. De exploitant moet onder meer de hoeveelheid en soort koudemiddel, bijgevulde en teruggewonnen hoeveelheden en de resultaten van de controles registreren ^[6]. Sinds 2020 is het verboden F-gassen met een GWP van 2 500 of meer te gebruiken voor onderhoud van koelinstallaties met 40 t CO2e of meer ^[7].

Certificering van personen en bedrijven

Wie stationaire koel-, airco- en warmtepompapparatuur installeert, onderhoudt, op lekkage controleert of er koudemiddel uit terugwint, moet een persoonlijk F-gassencertificaat hebben, en bedrijven die het werk voor anderen doen, een bedrijfscertificaat. Dat geldt ook voor een eenmanszaak die voor derden werkt ^[3]. Miljødirektoratet wijst de certificatie-instellingen aan. Isovator AS certificeert personen en bedrijven voor koeling en warmtepompen, terwijl Incert AB personeel certificeert voor elektrische schakelapparatuur met F-gassen ^[3]. Isovator heeft een webdienst waarin handelaren kunnen nagaan welke personen en bedrijven gecertificeerd zijn ^[3].

Een Noorse bijzonderheid is dat certificaten vijf jaar geldig zijn. Sinds 1 juli 2022 moeten persoons- en bedrijfscertificaten die ouder zijn dan vijf jaar worden vernieuwd. Opleidingsbewijzen (opplæringsbevis) zijn onbeperkt geldig ^[3].

Heffing op HFK's en PFK's

Noorwegen heft een accijns, avgift på hydrofluorkarboner (HFK) og perfluorkarboner (PFK) (heffing op fluorkoolwaterstoffen en perfluorkoolwaterstoffen). Die geldt voor invoer en productie van de gassen in bulk, en ook voor invoer van mengsels en producten waarin de gassen een onderdeel zijn, bijvoorbeeld airco-units ^[4]. In 2026 bedraagt het tarief NOK 1,639 per kg gas vermenigvuldigd met de GWP van het gas, wat overeenkomt met NOK 1 639 per ton CO2e. In 2025 was het NOK 1 405 per ton CO2e ^[4][8]. Gerecyclede HFK's en PFK's behoren tot de vrijstellingen ^[4].

Teruggaaf bij vernietiging

Wie HFK's of PFK's bij een erkende inzamelinrichting inlevert voor vernietiging, krijgt een teruggaaf. Vanaf 1 januari 2026 bedraagt het tarief NOK 1,405 per kg vernietigd gas maal de GWP van het gas. Het tarief is bevroren op het niveau van 2025 en staat in avfallsforskriften (het Noorse afvalbesluit) § 8-3. Het besluit is gebaseerd op een evaluatie uit 2024 waaruit bleek dat hogere tarieven de ingezamelde hoeveelheid gas niet verhoogden, en Miljødirektoratet werkt verder aan een totale herziening van de regeling ^[5].

Rekenvoorbeeld met GWP-waarden uit 517/2014 (afgerond, NOK per kg) ^[4][5][6]:

Door de heffing is bijvullen met HFK's met een hoge GWP duur. Dat is een belangrijke reden waarom CO2 (R744), ammoniak en koolwaterstoffen veel voorkomen in Noorse installaties. Controleer altijd de GWP-waarden en tarieven die Skatteetaten voor het lopende jaar publiceert.

Praktische checklist

• Werk volgens 517/2014 en produktforskriften hoofdstuk 6a tot 2024/573 in de EER-overeenkomst is opgenomen ^[1][2].
• Controleer of uw persoonscertificaat en het bedrijfscertificaat niet ouder zijn dan vijf jaar ^[3].
• Bereken de frequentie van de lekcontrole in ton CO2e, niet in kg ^[6].
• Lever gebruikt koudemiddel in bij een erkende inrichting, zodat de heffing kan worden teruggegeven ^[5].
• Neem de heffing op in de kostenraming bij de keuze van het koudemiddel voor een nieuwe installatie ^[4].