Zweedse regels voor koudemiddelen: verordening 2016:1128, melding en jaarrapport

De EU-verordening geldt rechtstreeks, de Zweedse vult aan

EU-verordening (EU) 2024/573 geldt in Zweden rechtstreeks, zonder omzetting in Zweeds recht ^[7]. De frequenties van de lekcontrole, de logboekplicht, de onderhoudsverboden en de verboden op nieuwe producten komen dus uit de EU-verordening. De Zweedse verordening (2016:1128) over gefluoreerde broeikasgassen voegt toe wat de EU-verordening aan de lidstaten overlaat: de melding, de rapportage aan de toezichthouder en welke instantie bevoegd is ^[1]. Verordening 2016:1128 verving de eerdere verordening (2007:846).

Het Zweedse milieuagentschap Naturvårdsverket heeft voorgesteld hoe de Zweedse verordeningen aan de nieuwe EU-verordening moeten worden aangepast, en dat werk loopt nog. Tijdens de overgangsperiode gelden de eisen voor het jaarrapport uit de huidige verordening 2016:1128 ^[4].

Melding vóór installatie

Wie exploitant is of wordt van stationaire koel-, airco- of warmtepompapparatuur met 14 ton CO2-equivalent of meer, moet de installatie of ombouw vóór de werkzaamheden melden bij de toezichthouder ^[1][3]. De toezichthouder is meestal de milieucommissie of de commissie voor milieu en gezondheid van de gemeente ^[2]. Veel gemeenten hebben e-diensten of formulieren voor de melding.

De drempel van 14 ton CO2e komt overeen met verschillende hoeveelheden, afhankelijk van de GWP van het koudemiddel:

Reken altijd met de werkelijke vulling en het werkelijke koudemiddel van de installatie. De GWP-rekenmodule rekent om en toont welke eisen voor die hoeveelheid gelden.

Het jaarrapport

De operator moet elk jaar uiterlijk 31 maart een verslag indienen bij de toezichthoudende autoriteit als de installatie van de operator op enig moment tijdens het voorgaande kalenderjaar in totaal 14 ton CO2e of meer bevatte (sectie 15) ^[1][3][8]. De limiet wordt berekend op de som van alle koel-, airconditioning- en warmtepompunits van de operator die in dezelfde activiteit worden gebruikt, niet per unit. Sectie 4 definieert een dergelijke installatie op die manier, en het verslag dekt ook installaties op schepen en mobiele apparatuur die op lekkage worden gecontroleerd. De melding vóór installatie geldt daarentegen per unit van 14 ton CO2e of meer (sectie 14). Geen van beide verplichtingen geldt voor apparatuur voor niet-professioneel gebruik (sectie 35) of voor apparatuur die alleen wordt gebruikt voor onderzoek, opleiding en ontwikkeling in koeling en verwarming (sectie 43) ^[8]. In het Zweeds wordt het verslag vaak kontrollrapport genoemd. Het is gebaseerd op de registers en toont onder andere welke units er zijn, de hoeveelheid en het type koudemiddel, wanneer de controles zijn uitgevoerd en welke lekken zijn gerepareerd. Naturvårdsverket publiceert richtlijnen over wat het verslag moet bevatten ^[3].

De exploitant, niet het servicebedrijf, is verantwoordelijk voor het indienen van het rapport. In de praktijk stelt het servicebedrijf de gegevens vaak samen.

Certificering in Zweden

Personen die aan het koudemiddelcircuit werken, moeten een persoonlijk certificaat hebben, en bedrijven die het werk voor anderen uitvoeren, moeten een bedrijfscertificaat hebben. De certificaten worden uitgegeven door certificerende instellingen die zijn geaccrediteerd door Swedac, bijvoorbeeld INCERT ^[2]. De minimumeisen voor de certificaten zijn in de hele EU gelijk en zijn vastgelegd in Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2215. Zweedse regels voegen tijdslimieten toe: een bedrijfscertificaat mag niet ouder zijn dan vijf jaar (sectie 27), en een persoonlijk certificaat mag niet gebaseerd zijn op een theorie-examen dat ouder is dan vijf jaar (sectie 28). Het certificaat moet afkomstig zijn van een instantie die geaccrediteerd is en haar activiteit heeft gemeld bij Naturvårdsverket (sectie 22) ^[8]. De verordeningstekst verwijst nog steeds naar de voormalige Verordening (EU) nr. 517/2014 en de voormalige certificeringsverordening (EU) 2015/2067 (sectie 2), dus controleer de actuele bewoordingen.

In juni 2026 legde de regering de notitie Certificaten en attesten volgens de EU-verordening over gefluoreerde broeikasgassen ter consultatie voor. Die stelt onder meer voor dat certificatie-instellingen op sommige gebieden door Naturvårdsverket worden toegelaten in plaats van geaccrediteerd. De consultatie liep af op 28 september 2026 ^[6]. Controleer wat is besloten voordat u op de details vertrouwt.

Lekkagecontrole wanneer er aan het systeem wordt gewerkt

Onder sectie 10 moet iedereen die een koudemiddelsysteem installeert of ombouwt, of er andere werkzaamheden aan uitvoert, ervoor zorgen dat er in verband met het werk een lekkagecontrole wordt uitgevoerd. Dit komt bovenop de periodieke controles van de EU-verordening. Het geldt niet voor stationaire hermetisch afgesloten apparatuur met minder dan 5 ton CO2e. De controle moet worden uitgevoerd door een persoon met een persoonlijk certificaat (sectie 16) ^[8].

Toezicht en sanctieheffingen

De gemeentelijke commissie voert toezicht uit en kan informatie opvragen, inspecties uitvoeren en de operator bevelen tekortkomingen te corrigeren. Voor bepaalde overtredingen, bijvoorbeeld een melding of verslag dat niet op tijd is ingediend of een lekkagecontrole die niet is uitgevoerd, wordt een milieusanctieheffing opgelegd. De heffing geldt ook als de overtreding niet opzettelijk was ^[5]. Ernstigere overtredingen kunnen leiden tot straffen onder de Milieubalk.

Drukapparatuur op het werk (AFS 2023:11)

Los van de F-gasregels stelt de Zweedse verordening AFS 2023:11 van de Arbeidsomstandighedenautoriteit plichten vast voor werkgevers die drukapparatuur gebruiken. Vaten en leidingen worden in klasse A of B ingedeeld op basis van de druk waarbij de veiligheidsinrichting opent (hoofdstuk 9, sectie 28) ^[8]. De limieten die van belang zijn bij koeling:

• Vaten met een brandbaar gas in groep 1a (bijvoorbeeld propaan, R32) en een volume boven 1 liter: klasse B boven 50 bar·liter, klasse A boven 1.000 bar·liter (sectie 32, tabel 3).
• Vaten met een gas in groep 2a (bijvoorbeeld HFK's en CO2): klasse A boven 1.000 bar·liter. Een vat in een koel- of warmtepompsysteem met een gas uit groep 2a dat anders klasse B zou zijn, wordt helemaal niet geclassificeerd.
• Leidingen worden ingedeeld op druk maal DN (sectie 33, tabellen 5 en 6). Voor gas uit groep 1a kunnen leidingen vanaf DN 25 klasse B of A zijn.

Een apparaat in klasse A of B mag niet onder druk worden gezet totdat een inspectie-instantie een eerste inspectie heeft uitgevoerd (hoofdstuk 10, secties 7 en 9). Het overtreden hiervan leidt tot een sanctieheffing van 15.000 tot 300.000 SEK (sectie 8). Periodieke inspectie is een functionele test (driftprov) door een inspectie-instantie, en voor vaten in een koel- of warmtepompsysteem is het basisinterval één jaar (hoofdstuk 10, sectie 10 en bijlage 7, tabel 12). Vaten met een koudemiddel dat het drukdragende materiaal niet aantast, zijn vrijgesteld van intern en extern onderzoek (hoofdstuk 10, sectie 5). Controleer de actuele tekst van AFS 2023:11 voor uw geval.

Begrippen die zijn verdwenen

Degenen die al lang in de branche werken, herinneren zich uitdrukkingen zoals periodieke inspectie door een geaccrediteerde inspectie-instantie, inspectie van installaties met meer dan 3 kg en vaste limieten in kilogrammen. Ze komen uit oudere Zweedse regels over F-gascontroles. Tegenwoordig worden de drempels uitgedrukt in ton CO2e onder de EU-verordening, worden lekkagecontroles uitgevoerd door gecertificeerde personen en bedrijven, en hangen de intervallen af van de hoeveelheid en of er een lekdetectiesysteem is geïnstalleerd. Dit betreft alleen de F-gascontroles: drukvaten worden nog steeds geïnspecteerd onder AFS 2023:11, zie de sectie hierboven.