Australië en Nieuw-Zeeland: afbouw van HFK's, vergunningen voor werk met koudemiddelen en AS/NZS 5149

Australië: de wet en de afbouw

In Australië worden koudemiddelen geregeld door de Ozone Protection and Synthetic Greenhouse Gas Management Act 1989 en de bijbehorende verordeningen. De wet omvat zowel ozonafbrekende stoffen als synthetische broeikasgassen, dus HFK's ^[1][2]. De afbouw van HFK's begon op 1 januari 2018 en verloopt via invoerquota. De quota dalen stapsgewijs tot de invoer in 2036 15 % van de referentiewaarde is. De referentiewaarde wordt berekend uit de gemiddelde HFK-invoer in 2011–2013 plus een deel van de HCFK-invoer ^[1].

Australië produceert geen HFK's, dus de importquota beheersen het volledige aanbod. De quota beïnvloeden de prijs en maken koudemiddelen met een lage GWP en natuurlijke koudemiddelen na verloop van tijd aantrekkelijker. De quota hebben alleen betrekking op HFK's in bulk; koudemiddel in vooraf gevulde apparatuur wordt niet meegeteld. Quota worden toegewezen voor periodes van twee jaar. Voor 2026–27 gaat 95 % van het quotum naar bestaande importeurs naar verhouding van hun import in 2023–24, en is 5 % beschikbaar voor anderen (beschikking F2025L00848). Sinds 1 juli 2026 is er een nationaal milieubeschermingsagentschap (Environment Protection Agency) actief en staan HFK's op het werkplan van de Industrial Chemicals Environmental Management Standard (IChEMS) voor 2026–27.

Vergunningen en handelsmachtigingen

Het licentiesysteem wordt beheerd door de Australian Refrigeration Council (ARC), die in 2005 door de overheid werd aangesteld ^[2][3]. Onder de regelgeving verleent de CEO van de National Environmental Protection Agency (NEPA) licenties en quota en stelt hij de RAC Industry Boards aan (reg. 120) ^[8][10]. Er zijn twee hoofdtypen:

• Refrigerant Handling Licence (RHL): voor personen die werken aan koel- en airco-apparatuur met koudemiddelen die onder de regels vallen. De vergunning toont aan dat de persoon de juiste opleiding heeft voor het werk waarop ze betrekking heeft.
• Refrigerant Trading Authorisation (RTA): voor bedrijven en personen die zulke koudemiddelen kopen, opslaan, verkopen of afvoeren. Alleen houders van een machtiging mogen koudemiddel in bulk kopen.

De regelgeving (reg. 131, Tabel 131) definieert vier licenties voor het hanteren van koudemiddelen, naast de beperkte licentie (reg. 133) en de leerlinglicentie voor werk onder toezicht (reg. 134) ^[8]:

Onder reg. 135(1) moet elke licentiehouder ^[8]:

• alleen hervulbare containers voor koudemiddel gebruiken,
• niet deelnemen aan verboden koudemiddelvulling (zie hieronder),
• teruggewonnen koudemiddel overhandigen aan een houder van een vergunning voor koudemiddelhandel of aan een faciliteit voor koudemiddelvernietiging (halon uitgezonderd),
• het licentienummer op facturen, bonnen en offertes vermelden, indien niet in dienst of ingehuurd door een RTA-houder.

Licentie- en vergunninghouders moeten de gedragscode voor het hanteren van koudemiddelen volgen. Nieuwe edities van de codes voor Australië en Nieuw-Zeeland (Deel 1 en Deel 2, editie 2025) zijn van kracht sinds 20 februari 2025; ze staan vermeld als licentienormen in punten 23–24 van sectie 6 van de Qualifications and Standards Determination 2024 ^[9]. Het volgen hiervan is verplicht voor iedereen die een licentie of vergunning via ARC houdt ^[3]. De codes beschrijven onder meer hoe emissies kunnen worden voorkomen, koudemiddel kan worden teruggewonnen, lekken kunnen worden opgespoord en het werk kan worden gedocumenteerd.

Australië: emissies, terugwinning en veiligheid

Het is verboden om koudemiddelen die onder de regels vallen vrij te laten, behalve in kleine hoeveelheden die niet kunnen worden vermeden tijdens correct werk. Koudemiddel dat uit een systeem wordt verwijderd, moet worden teruggewonnen en ingeleverd voor recycling of vernietiging. Het inzamelsysteem van de sector accepteert gebruikt koudemiddel ^[2].

Regelgeving 2AAA en 111A verbiedt verboden koudemiddelvulling. Apparatuur die is ontworpen om op één koudemiddel te werken, zoals aangegeven op het typeplaatje of in de handleiding van de fabrikant, mag niet worden gevuld met een ander HCFK of HFK als het ontwerp-koudemiddel geen gereguleerde stof is, of als het nieuwe koudemiddel een hoger GWP heeft dan het ontwerp-koudemiddel. In de praktijk mag apparatuur ontworpen voor R290, R600a of CO2 niet worden gevuld met een HFK, en een HFK-unit mag niet worden gevuld met een HFK met een hoger GWP. De enige uitzondering is wanneer de apparatuur essentieel is voor de gezondheid of openbare veiligheid en er geen geschikt alternatief beschikbaar is (reg. 2AAA(4)). Het is een overtreding van strikte aansprakelijkheid (50 boete-eenheden) en een bepaling voor civielrechtelijke boetes (60 boete-eenheden) ^[8].

De veiligheid in koelsystemen wordt beheerst door de AS/NZS 5149-serie, delen 1–4, die is gebaseerd op ISO 5149. Het stelt veiligheidsklassen, de maximale koudemiddelhoeveelheid per ruimte, eisen voor machinekamers en druktesten vast. In de fabriek gemaakte apparaten vallen onder productnormen in de AS/NZS 60335-serie. De staten hebben hun eigen regels voor arbeidsgezondheid en veiligheid en gas, en voor brandbare koudemiddelen zoals koolwaterstoffen kan een staat een aanvullende kwalificatie vereisen. Controleer de regels in de staat waar u werkt.

Onder de model Work Health and Safety Regulations 2011 (Commonwealth-versie), Bijlage 5, moet het ontwerp van drukapparatuur in gevarenklassen A–D onder AS 4343:2014 worden geregistreerd, en het drukvat zelf moet worden geregistreerd in gevarenklassen A–C, behalve in serie geproduceerde vaten en gascilinders. Het ontwerp van drukleidingen staat niet op de ontwerp-lijst. De staten hebben hun eigen versies van de regelgeving, die we niet hebben gecontroleerd ^[11].

Australië: importverbod op airconditioning met hoog GWP

Naast de quota voor bulk-koudemiddel verbiedt Australië de import en productie van bepaalde airconditioningapparatuur die is ontworpen voor koudemiddelen met een GWP boven 750 ^[6]. De verboden dekken apparatuur met niet meer dan 2,6 kg koudemiddel die is ontworpen om ruimtes voor mensen te koelen of te verwarmen. Ze zijn ook van toepassing wanneer de units zonder koudemiddel worden geïmporteerd. Apparatuur die al vóór de datum is geïmporteerd of geproduceerd, mag worden verkocht ^[6]. R410A (GWP 2.088) valt hieronder, terwijl R32 (GWP 675) en R290 zijn toegestaan.

• Sinds 1 juli 2024: buitenunits voor single-split systemen met één binnenunit, draagbare units en raam- of wandunits.
• Sinds 1 juli 2025: buitenunits voor multi-split systemen met meerdere binnenunits, inclusief VRF-systemen.
• De definities in reg. 2 dekken alleen de buitenunit van een split-systeem, draagbare units en enkele wand- of raamunits die voornamelijk zijn ontworpen om een stationaire ruimte te koelen of te verwarmen voor menselijk comfort, dus voertuigen en koeling voor datacenters vallen hierbuiten. Kanaalsystemen worden niet genoemd in de tekst van de regelgeving; de richtlijnen van de autoriteit zeggen dat ze zijn vrijgesteld ^[6][8]. Bevestig dit bij NEPA of DCCEEW voor de specifieke unit. Apparatuurlicenties kunnen ook worden verleend voor medische, defensie-, veiligheids- en soortgelijke doeleinden (reg. 3DA(2)) ^[8].

Nieuw-Zeeland: vergunningen voor import van HFK's

Nieuw-Zeeland heeft het Kigali-amendement geratificeerd en de uitfasering ingevoerd via de Ozone Layer Protection Act 1996 en de Ozone Layer Protection Regulations 1996 ^[4][5]. Sinds 1 januari 2020 mogen bulk-HFK's alleen worden geïmporteerd met een vergunning van de Environmental Protection Authority (EPA). Vergunningen worden uitgegeven in afnemende hoeveelheden in de loop van de tijd, geteld in tonnen CO2-equivalent ^[5]. Tot 80% van de toegestane hoeveelheid wordt toegewezen aan eerdere importeurs, en ten minste 20% wordt toegewezen via speciale vergunningen. Er zijn ook vergunningen om gerecyclede HFK's te importeren ^[5].

Onder de Climate Change Response Act 2002 is het een overtreding om opzettelijk synthetische broeikasgassen vrij te laten tijdens het werken aan koelapparatuur. Sinds 2020 zijn synthetische koudemiddelen aangemerkt als prioritaire producten met eisen voor productverantwoordelijkheid ^[4]. Net als in Australië staan de veiligheidseisen voor koelsystemen in AS/NZS 5149.

Punten om te overwegen

• In Australië: controleer of zowel de technicus (RHL) als het bedrijf (RTA) geldige papieren van ARC bezitten voordat koudemiddel wordt gekocht of gehanteerd.
• Volg de gedragscode van 2025. Het is een voorwaarde voor de licentie.
• In Nieuw-Zeeland: verwacht dat HFK's met een hoog GWP duurder worden naarmate de importvergunningen krimpen.
• Voor nieuwe systemen: kies een koudemiddel met een laag GWP en controleer de vullingslimieten onder AS/NZS 5149.