Francja: przepisy o czynnikach chłodniczych, attestation de capacité i fiche d'intervention

Rozporządzenie unijne obowiązuje bezpośrednio, kodeks ochrony środowiska je uzupełnia

Rozporządzenie (UE) 2024/573 w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych stosuje się we Francji bezpośrednio ^[1]. Częstotliwości kontroli szczelności, prowadzenie dokumentacji, zakazy i wycofywanie wynikają więc z rozporządzenia unijnego. Częstotliwość kontroli zależy m.in. od tego, czy zainstalowano system wykrywania wycieków (art. 5 rozporządzenia) ^[1][3].

Przepisy francuskie zawiera Code de l'environnement (kodeks ochrony środowiska), w części o czynnikach chłodniczych stosowanych w urządzeniach termodynamicznych, art. R543-75 do R543-123 ^[2]. Określają one wymagania dotyczące zaświadczeń dla przedsiębiorstw i techników, dokumentacji serwisowej, deklaracji rocznej i zasad sprzedaży czynników. Właściwym ministerstwem jest Ministère de la Transition écologique (ministerstwo transformacji ekologicznej). Jego dyrekcja ds. zapobiegania zagrożeniom DGPR publikuje przewodnik w formie pytań i odpowiedzi o fluorowanych czynnikach chłodniczych, ostatnio zaktualizowany w 2024 r. ^[4].

Attestation de capacité dla przedsiębiorstwa

Przedsiębiorstwo (opérateur), które instaluje, serwisuje, kontroluje szczelność lub odzyskuje czynnik z urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych lub pomp ciepła, musi mieć attestation de capacité (zaświadczenie o zdolności) zgodnie z art. R543-99 ^[2]. Wydaje je organisme agréé, jednostka certyfikująca zatwierdzona przez ministerstwo, dla zakładu (établissement), który złożył wniosek ^[5]. Przedsiębiorstwo musi mieć personel z właściwym zaświadczeniem osobowym i wyposażenie wymagane dla danej kategorii ^[2][4].

Kto sprzedaje czynniki chłodnicze, musi sprawdzić, czy kupujący ma ważne attestation de capacité ^[3]. Przedsiębiorstwo, które odsprzedaje czynnik innemu przedsiębiorstwu, przejmuje obowiązki dystrybutora ^[4].

Attestation d'aptitude dla technika

Zgodnie z art. R543-106 przedsiębiorstwo musi zapewnić, by osoby wykonujące prace miały attestation d'aptitude (zaświadczenie osobowe) dla danego rodzaju prac i urządzeń lub równoważny certyfikat z innego kraju UE ^[2][4]. Certyfikat np. ze Szwecji może więc zostać uznany, ale musi obejmować właściwą kategorię.

Nowe kategorie od 2027 r.

Dwa arrêtés (rozporządzenia ministerialne) z 21 listopada 2025 r. zastępują przepisy z 2008 r. Rozporządzenie o zaświadczeniach dla przedsiębiorstw opublikowano w Journal officiel 6 grudnia 2025 r., a o zaświadczeniach osobowych 10 grudnia 2025 r. ^[5][6]. Dawne rozporządzenie z 30 czerwca 2008 r. przestaje obowiązywać 31 grudnia 2026 r. Do tego czasu zaświadczenia można jeszcze wydawać według dawnych przepisów, a od 1 stycznia 2027 r. obowiązuje nowy system ^[5].

Technicy ze starszym attestation d'aptitude w kategoriach I–IV muszą ukończyć szkolenie odświeżające do 12 marca 2029 r. ^[6]. Zaświadczenia dla przedsiębiorstw wydane po 12 marca 2024 r. są ważne najpóźniej do 12 marca 2029 r. ^[5].

Fiche d'intervention: karta serwisowa

Przedsiębiorstwo wypełnia fiche d'intervention przy każdej czynności wymagającej postępowania z czynnikiem ^[2]. Aktualny formularz to **CERFA 15497*04**, stosowany od lipca 2024 r., który uwzględnia nowe wymagania rozporządzenia unijnego, m.in. kontrolę szczelności urządzeń zawierających wyłącznie HFO ^[7]. Kartę można prowadzić elektronicznie (art. R543-83) ^[2].

Powyżej określonych progów, ponad 3 kg HCFC lub ponad 5 t CO2e HFC lub PFC, podpisuje ją także posiadacz urządzenia (détenteur). Zarówno przedsiębiorstwo, jak i posiadacz przechowują kopię co najmniej pięć lat i udostępniają ją kolejnym firmom serwisowym oraz organom (art. R543-82) ^[2].

Deklaracja roczna

Co roku przedsiębiorstwo przesyła organisme agréé, który wydał jego zaświadczenie, deklarację za poprzedni rok kalendarzowy. Dla każdego czynnika podaje ilości nabyte, napełnione, odzyskane i przekazane oraz stan zapasów na 1 stycznia i 31 grudnia (art. R543-100) ^[2][4]. Termin złożenia sprawdź w swoim organisme agréé.

Nadzór

Organisme agréé sprawdza, czy przedsiębiorstwa spełniają wymagania, i może cofnąć attestation de capacité ^[5]. Zakłady sklasyfikowane jako instalacje przemysłowe (installations classées) pod pozycją 1185 mają też wymagania dotyczące oznakowania i inwentaryzacji ^[3]. Takie zakłady kontroluje regionalny organ ochrony środowiska DREAL, który może też sprawdzać zaświadczenia i deklaracje.

Podatek od HFC, który nigdy nie powstał

Ustawa budżetowa na 2019 r. zawierała podatek od HFC (art. 302 bis F Code général des impôts), który miał zacząć obowiązywać 1 stycznia 2025 r. Kilkakrotnie go odkładano, a ostatecznie uchyliła go z mocą wsteczną ustawa budżetowa na 2025 r., ogłoszona w lutym 2025 r. Francuskiego podatku od HFC więc nie ma (stan na 2026 r.) ^[8]. Unijną opłatę za kwoty HFC płacą producenci i importerzy, a nie firma serwisowa ^[1].

Praktyczna lista kontrolna

• Sprawdź, czy przedsiębiorstwo ma ważne attestation de capacité we właściwej kategorii i czy obejmuje ono okres po 12 marca 2029 r. ^[5].
• Zaplanuj szkolenia odświeżające dla techników ze starszymi zaświadczeniami przed 12 marca 2029 r. ^[6].
• Jeśli pracujesz z CO2 lub amoniakiem: nowe kategorie B i C obowiązują od 2027 r. ^[6].
• Stosuj CERFA 15497*04 i przechowuj karty serwisowe co najmniej pięć lat ^[2][7].
• Prowadź bieżącą ewidencję czynników według rodzaju, aby deklaracja roczna zgadzała się ze stanem zapasów ^[2].