Drukproef voor koelsystemen: sterkte- en dichtheidstest, stap voor stap
Drukproef stap voor stap voor koelsystemen: testdruk 1,1 of 1,43 × PS, stikstof, gevarenzone, dichtheidstest, veiligheid en wat er in het testcertificaat moet staan.
Het belangrijkste
- Een nieuw of verbouwd koelsysteem moet een sterkteproef en een dichtheidsproef ondergaan voordat het met koudemiddel wordt gevuld [1].
- Leidingen worden beproefd met minstens 1,1 × PS als het systeem in categorie I van de richtlijn drukapparatuur valt, en met minstens 1,43 × PS in hogere categorieën [1][2].
- Gebruik droge stikstof, nooit zuurstof of perslucht met olie, en zorg dat de druk niet boven de bedoelde waarde kan komen [1].
- Een proef met gas slaat veel energie op. Zet de gevarenzone af en blijf op afstand zolang de druk hoog is.
- Leg de proef vast in een rapport: beproevingsdruk, duur, medium, resultaat en wie de proef uitvoerde.
Waarom twee proeven?
De sterkteproef toont aan dat leidingen, verbindingen en onderdelen de druk met ruime marge doorstaan. De dichtheidsproef toont aan dat het systeem niet lekt. EN 378-2 eist beide voor systemen die ter plaatse worden samengebouwd en voor de delen die bij een verbouwing zijn gewijzigd [1]. Onderdelen zoals compressoren en drukvaten zijn normaal al door de fabrikant beproefd. Ter plaatse worden dan de leidingen en de verbindingen ertussen beproefd.
Welke beproevingsdruk?
De beproevingsdruk gaat uit van de maximaal toelaatbare druk (PS) van het systeemdeel, die op het typeplaatje en in de documentatie staat. PS verschilt tussen hoge- en lagedrukzijde en hangt af van het koudemiddel en de omgevingstemperatuur waarvoor het systeem is ontworpen [1].
| Geval | Minimale druk bij de sterkteproef |
|---|---|
| Leidingen in een systeem van PED-categorie I, of volgens goed vakmanschap (artikel 4, lid 3) | 1,1 × PS |
| Leidingen in een systeem van categorie II of hoger | 1,43 × PS |
De categorie wordt bepaald volgens de richtlijn drukapparatuur 2014/68/EU op basis van PS, leidingdiameter of volume en de fluïdumgroep van het koudemiddel [2]. Raadpleeg de instructies van de fabrikant voor onderdelen die de beproevingsdruk niet verdragen, zoals sommige kleppen, sensoren en pressostaten. Die worden tijdens de proef losgekoppeld of afgesloten.
Stap voor stap
- Plan de proef: bepaal PS, beproevingsdruk en medium, welke delen meedoen en hoe ze van de rest van het systeem worden gescheiden. Maak een risicobeoordeling.
- Koppel onderdelen los of sluit ze af als ze de beproevingsdruk niet verdragen. Veiligheidskleppen worden normaal gedemonteerd en de aansluiting afgedopt, of afgesloten zodat ze tijdens de proef niet openen.
- Sluit de stikstoffles aan via een reduceerventiel met manometer en een veiligheidsklep of drukbegrenzer na het reduceerventiel, ingesteld net boven de beproevingsdruk. Zo kan de druk niet boven de bedoelde waarde komen.
- Zet de gevarenzone rond de leidingen af en markeer haar. Niemand mag er zijn terwijl de druk wordt verhoogd of op beproevingsniveau wordt gehouden.
- Verhoog de druk in stappen, bijvoorbeeld tot de halve beproevingsdruk en daarna in stappen van een tiende, en wacht bij elke stap even.
- Houd de beproevingsdruk de vereiste tijd vast. Lees de manometer af en controleer dat de druk niet daalt. Niemand mag aan de leidingen werken zolang de druk hoog is.
- Verlaag de druk tot het niveau van de dichtheidsproef, dat ten hoogste PS mag zijn. Voer de dichtheidsproef uit: zoek bij alle verbindingen naar lekken met lekzoekspray of een geschikte lekzoeker.
- Als u een lek vindt: laat de druk volledig af voordat u repareert. Herhaal de sterkte- en dichtheidsproef na de reparatie.
- Laat de stikstof veilig af, monteer de veiligheidskleppen en losgekoppelde onderdelen terug en ga verder met vacumeren.
Beproevingsmedium
Gebruik droge, zuurstofvrije stikstof. Zuurstof mag nooit worden gebruikt, omdat het olie kan ontsteken en een explosie kan veroorzaken. Perslucht bevat vocht en vaak olie en hoort niet in een koelsysteem. EN 378-2 staat ook een hydrostatische proef met vloeistof toe, maar die wordt in koelsystemen zelden gebruikt omdat de vloeistof moeilijk te verwijderen is [1].
Veiligheid
Een proef met gas slaat bij dezelfde druk veel meer energie op dan een proef met vloeistof. Als een verbinding of leiding bezwijkt, kunnen delen met grote kracht worden weggeslingerd. Houd de gevarenzone afgezet, draag een veiligheidsbril en draai nooit koppelingen aan of tik op leidingen terwijl het systeem onder druk staat.
Beproevingsrapport
Na de proef moet een rapport worden opgesteld en bij de documentatie van de installatie worden bewaard. Het moet vermelden:
- De installatie, het systeemdeel en welke leidingen en onderdelen zijn beproefd.
- PS en beproevingsdruk van de sterkteproef, het medium en hoe lang de druk is vastgehouden.
- Druk en methode van de dichtheidsproef.
- Resultaat: goedgekeurd, of welke lekken zijn gevonden en hersteld.
- Datum, naam, bedrijf en handtekening.