co2piping.com
Storingen zoeken · Geldt voor: Koelinstallatie met directe expansie · Warmtepomp en airconditioning · Vloeistofkoeler (water of koeldrager) · Koelcellen met meerdere verdampers

Vloeistofslag naar de compressor

Vloeistofslag stap voor stap: koudemiddelmigratie bij stilstand, verkeerd gemonteerde voeler, te weinig lucht over de verdamper en een te groot of verkeerd ingesteld expansieventiel.

Laatst gecontroleerd: Veldmodus: grote knoppen, vragen eerst en het scherm blijft ingeschakeld.

Bereikt vloeistof de compressor, dan wordt de olie verdund, slijten de lagers en gaan in het ergste geval de kleppen kapot. Kenmerken zijn een lage of geen oververhitting, een koude compressor en rijp tot ver op de zuigleiding. De voeler van het expansieventiel moet goed zitten en goed contact hebben met de zuigleiding om de oververhitting te kunnen regelen [1].

Werkzaamheden aan het koudemiddelcircuit mogen alleen door gecertificeerd personeel worden uitgevoerd. Schakel de spanning af voordat u aan elektrische onderdelen werkt en wees extra voorzichtig met hoge drukken (CO2) en brandbare koudemiddelen (A2L en A3). Volg altijd de instructies van de fabrikant.

Bevestig eerst de storing

Meet de oververhitting bij de zuigaansluiting van de compressor: onder circa 5 K, rijp op de zuigzijde van de compressor of een kloppend geluid duiden op vloeistof. Controleer het oliekijkglas: schuimende olie duidt op koudemiddel in de olie.

Stroomschema

Vloeistofslag naar de compressor1. Is de oververhitting bij deverdamperuitlaat tijdens bedrijf laag ofnul?A · Waarschijnlijke oorzaakKoudemiddel migreert tijdens stilstandnaar de compressor en wordt bij de startals vloeistof meegenomen.NeeJa2. Is de voelerspeen van hetexpansieventiel (of, bij een elektronischventiel, de zuigtemperatuursensor)correct geplaatst, met goed contact enisolatie?B · Waarschijnlijke oorzaakDe voeler zit verkeerd of heeft slechtcontact, zodat het ventiel te ver opent.NeeJa3. Krijgt de verdamper genoeg lucht: deventilator draait en er is geen ijs?C · Waarschijnlijke oorzaakTe kleine last in de verdamper, zodat hetkoudemiddel niet volledig kan verdampen.→ Verdamper vriest dichtNeeJaD · Waarschijnlijke oorzaakHet expansieventiel is te groot ofverkeerd ingesteld, of de aansturing vanhet elektronische ventiel is fout.Vloeistofslag naar de compressor1. Is de oververhitting bij de verdamperuitlaattijdens bedrijf laag of nul?A · Waarschijnlijke oorzaakKoudemiddel migreert tijdens stilstand naar decompressor en wordt bij de start als vloeistofmeegenomen.NeeJa2. Is de voelerspeen van het expansieventiel (of, bijeen elektronisch ventiel, de zuigtemperatuursensor)correct geplaatst, met goed contact en isolatie?B · Waarschijnlijke oorzaakDe voeler zit verkeerd of heeft slecht contact,zodat het ventiel te ver opent.NeeJa3. Krijgt de verdamper genoeg lucht: de ventilatordraait en er is geen ijs?C · Waarschijnlijke oorzaakTe kleine last in de verdamper, zodat hetkoudemiddel niet volledig kan verdampen.→ Verdamper vriest dichtNeeJaD · Waarschijnlijke oorzaakHet expansieventiel is te groot of verkeerd ingesteld,of de aansturing van het elektronische ventiel is fout.

Oorzaken, meest waarschijnlijke eerst

De volgorde is bij benadering en gebaseerd op veelvoorkomende storingen in het veld. Meet altijd voordat u iets vervangt.

  1. 1
    Stroomschema D

    Het expansieventiel is te groot of verkeerd ingesteld, of de aansturing van het elektronische ventiel is fout.

    Oplossing: Stel de oververhitting in volgens de fabrikant. Controleer ventielgrootte, voeler en de parameters van de regelaar.

    🛠 Hoe doe ik dat? Stap voor stap

    Werk aan koel- en elektrische systemen mag uitsluitend worden uitgevoerd door gekwalificeerd personeel. Volg de handleiding van de fabrikant en de lokale voorschriften; de stappen zijn een richtlijn en geen vervanging voor een opleiding.

    Stel oververhitting in en dimensioneer het expansieventiel

    Een thermostatisch expansieventiel (TXV) wordt pas afgesteld nadat andere oorzaken zijn uitgesloten. Kleine stappen en geduld zorgen voor een stabiele oververhitting zonder dat er vloeistof bij de compressor komt.

    1. Sluit eerst andere oorzaken uit. Controleer vulling, synglas, vloeistofleidingbeperking, opstelling van de voeler en vereffeningsleiding (zie die handleidingen). Gebruik de afstelschroef niet om een andere storing te verbergen.

      ✓ Controle: Andere oorzaken zijn uitgesloten of verholpen.

    2. Meet de oververhitting. Meet bij stabiele werking de zuigdruk bij de verdamperuitlaat en de leidingtemperatuur bij de voeler. Oververhitting = leidingtemperatuur − verzadigingstemperatuur (dauwpunt voor mengsels). Zoek het doel in de gegevens van de verdamper- of klepfabrikant.

      ✓ Controle: U hebt een stabiele oververhittingswaarde en een doel om mee te vergelijken.

    3. Stel in kleine stappen af. Verwijder de dop en draai de spindel een kwart tot een halve slag. Bij de meeste ventielen verhoogt met de klok mee de oververhitting; controleer de markering van de fabrikant. Noteer hoeveel slagen u hebt gemaakt.

      ✓ Controle: De spindel is een bekende hoeveelheid in de juiste richting gedraaid.

    4. Wacht op stabiele werking. Wacht ten minste 15 minuten voordat u opnieuw meet; de klep en verdamper reageren langzaam.

      ✓ Controle: De oververhitting blijft stabiel over meerdere metingen.

    5. Herhaal en bescherm de compressor. Herhaal totdat het doel is bereikt. Controleer ook de zuigoververhitting bij de compressor en let op vorst op de compressor; stel de oververhitting nooit zo laag in dat er vloeistof bij de compressor komt.

      ✓ Controle: De oververhitting van de verdamper staat op het doel en er is geen teken van vloeistof bij de compressor.

    6. Beoordeel de ventielgrootte. Pendelen met grote schommelingen die niet willen stabiliseren kan betekenen dat het ventiel of de sproeier te groot is; een hoge oververhitting met een volledig open ventiel kan betekenen dat deze te klein is. Vergelijk de ventielcapaciteit bij de werkelijke verdampingstemperatuur, vloeistoftemperatuur en drukval met de verdamperlast in de selectiegegevens van de fabrikant. Het vervangen van de sproeier opent het circuit en vereist F-gascertificeerd personeel.

      ✓ Controle: De ventielcapaciteit komt overeen met de belasting, of u hebt een gedocumenteerde reden om deze te wijzigen.

    7. Plaats de dop terug en leg vast. Plaats de dop met de afdichting terug, lektest deze en noteer de uiteindelijke instelling en oververhitting.

      ✓ Controle: De dop zit vast en de instelling is genoteerd.

    Oververhitting meten

    Oververhitting laat zien of de verdamper van de juiste hoeveelheid koudemiddel wordt voorzien: te hoog laat de verdamper verstarren, te laag brengt het risico met zich mee dat vloeistof de compressor bereikt. Meet bij de uitgang van de verdamper (voor het expansieventiel) en bij de compressor (om deze te beschermen).

    1. Laat het systeem stabiliseren. Draai gedurende ten minste 10–15 minuten op normale belasting, niet tijdens of direct na de ontdooiing. Draag een veiligheidsbril en handschoenen (koude leidingen kunnen bevriezing veroorzaken); houd ontstekingsbronnen uit de buurt bij A2L/A3-koudemiddelen.

      ✓ Controle: Zuigdruk en leidingtemperatuur verlopen niet meer.

    2. Lees de zuigdruk af. Sluit de meter aan op een aansluiting bij de verdamperuitgang als die er is; een aansluiting bij de compressor toont een lagere druk vanwege het drukverval in de zuigleiding. Selecteer het juiste koudemiddel.

      ✓ Controle: De meter toont een stabiele druk en u weet waar deze is gemeten.

    3. Meet de leidingtemperatuur. Klem een leidingthermometer vast op een schone, blanke leiding naast de voeler van het expansieventiel (verdamperoververhitting) en op de zuigleiding ongeveer 15–30 cm voor de compressor (compressoroververhitting), geïsoleerd van de omgevende lucht.

      ✓ Controle: Beide temperaturen zijn stabiel.

    4. Bereken de oververhitting. Reken de druk om naar de verzadigingstemperatuur; gebruik voor zeotrope mengsels het dauwpunt. Oververhitting = gemeten leidingtemperatuur − verzadigingstemperatuur.

      ✓ Controle: Het resultaat is positief en wordt vergeleken met de streefwaarde van de fabrikant; voor een thermostaatventiel bij de verdamperuitgang is dit vaak rond de 5–8 K.

    5. Interpreteer voor het afstellen. Hoge oververhitting in combinatie met bellen in het kijkglas of lage onderkoeling wijst op een tekort aan koudemiddel of een vernauwing, niet op een ventielinstelling. Zeer lage compressoroververhitting betekent risico op vloeistofslag. Controleer de vulling, het kijkglas en de filterdroger voordat u het ventiel aanraakt.

      ✓ Controle: De oorzaak wordt ondersteund door ten minste één andere meting.

    6. Alleen aanpassen als de oorzaak het ventiel is. Stel een thermostaatventiel af in kleine stappen (ongeveer een kwart slag) en wacht 15–20 minuten tussen de stappen; verander bij een elektronisch ventiel het setpoint in de regelaar. Noteer de waarden voor en na de aanpassing.

      ✓ Controle: De oververhitting stabiliseert zich op de doelwaarde en blijft stabiel tijdens een volledige cyclus.

    Controleer een elektronisch expansieventiel

    Een elektronisch expansieventiel (EEV) is slechts zo goed als de bijbehorende sensoren, kabel en regelaar. Controleer deze in die volgorde voordat u het ventiel zelf de schuld geeft.

    1. Lees regelaarlarmeringen en klepopening af. Lees het alarmlogboek, het oververhittingsinstelpunt, de gemeten oververhitting en de klepopening (%) af op de regelaar of het servicetool. Let op of het ventiel vastzit op 0% of 100%, of dat het pendelt.

      ✓ Controle: U weet wat de regelaar meet en wat deze probeert te bereiken met het ventiel.

    2. Controleer de sensoren. Vergelijk de zuigdruksensor met een gekalibreerde meter op hetzelfde punt, en de zuigtemperatuursensor met een referentietermometer ernaast. Controleer of de sensor strak op een schone buis is geklemd en is geïsoleerd.

      ✓ Controle: Beide metingen komen binnen de tolerantie van de sensor overeen met de referenties; repareer anders eerst de sensor.

    3. Isoleer en meet de spoel. Schakel de voeding van de regelaar uit, vergrendel en stel vast dat het circuit spanningsloos is. Koppel de stekker van het ventiel los en meet de weerstand van elke wikkeling (voor een typische bipolaire stappenmotor zijn dit twee wikkelingen), en van elke wikkeling naar het klephuis.

      ✓ Controle: De wikkelingen meten onderling gelijk en komen overeen met het gegevensblad van het ventiel; er is geen sluiting naar het huis. OL betekent een onderbroken wikkeling.

    4. Controleer kabel en connector. Controleer de kabel op beschadigingen en de connector op vocht, corrosie en losse pennen. Controleer of de kabellengte en afscherming voldoen aan de limieten van de fabrikant van het ventiel.

      ✓ Controle: De kabel is intact, de connector droog en stevig, en de kabellengte binnen de opgegeven specificaties.

    5. Stuur het ventiel handmatig aan. Sluit weer aan en schakel in. Zet het ventiel via het servicetool in de handmatige modus en verplaats het in stappen van dicht naar open terwijl u de zuigdruk en oververhitting in de gaten houdt. Laat het niet zo ver openstaan dat vloeistof de compressor bereikt. Sluit bij CO2-systemen geen vloeistof op tussen een gesloten EEV en een ander gesloten ventiel.

      ✓ Controle: Zuigdruk en oververhitting veranderen bij elke stap; geen reactie duidt op een vastgelopen ventiel of een kapotte uitgang van de regelaar.

    6. Keer terug naar referentie en automaat. Laat de regelaar het ventiel initialiseren naar de referentiepositie (gesloten) en schakel terug naar automatisch. Controleer de status indien de regelaar is voorzien van een noodmodule die het ventiel sluit bij stroomuitval.

      ✓ Controle: Het ventiel zoekt de nulstand zonder alarmen en de oververhitting stabiliseert zich op het instelpunt in de automatische modus.

  2. 2
    Stroomschema B

    De voeler zit verkeerd of heeft slecht contact, zodat het ventiel te ver opent.

    Oplossing: Monteer de voeler volgens de fabrikant op een schone, horizontale zuigleiding en isoleer hem.

    🛠 Hoe doe ik dat? Stap voor stap

    Werk aan koel- en elektrische systemen mag uitsluitend worden uitgevoerd door gekwalificeerd personeel. Volg de handleiding van de fabrikant en de lokale voorschriften; de stappen zijn een richtlijn en geen vervanging voor een opleiding.

    Monteer de voeler en de egalisatieleiding

    De TEV regelt op basis van wat de voeler voelt. Een voeler op de verkeerde plaats, met slecht contact of zonder isolatie zorgt voor pendelen of een verkeerde oververhitting, en een egalisatieleiding aangesloten vóór de voeler verstoort de regeling.

    1. Kies de positie. Kies een horizontaal deel van de zuigleiding vlak na de verdamper, voor een eventuele vloeistofzak of stijgbuis, en niet dicht bij een warmtebron of waar vloeistof kan verzamelen.

      ✓ Controle: Het gekozen gedeelte is horizontaal, dicht bij de verdamperuitgang en vrij van vloeistofzakken.

    2. Reinig de leiding. Reinig de leiding op de voelerpositie tot op het blanke metaal met een reinigingsdoek of fijn schuurpapier. Verwijder vorst en verf. De leiding kan koud zijn; draag handschoenen.

      ✓ Controle: Het leidingoppervlak is helder en schoon waar de voeler komt te zitten.

    3. Monteer de voeler op de juiste klokstand. Klem de voeler langs de leiding met de bij het ventiel geleverde metalen klem. Plaats deze op kleinere zuigleidingen aan de bovenzijde, op grotere leidingen op ongeveer 4 of 8 uur, nooit aan de onderkant waar olie stroomt. Volg de instructies van de ventielfabrikant voor uw leidingmaat.

      ✓ Controle: De voeler ligt vlak langs de leiding op de juiste positie en kan niet met de hand worden gedraaid.

    4. Isoleer de voeler. Wikkel de voeler en de leiding in met isolatietape met gesloten celstructuur zodat omgevingslucht en stralingswarmte geen invloed kunnen uitoefenen.

      ✓ Controle: De voeler en de klem zijn volledig bedekt en de isolatie is aan de uiteinden afgedicht.

    5. Sluit de egalisatieleiding aan na de voeler. Sluit de externe egalisatieleiding aan op de bovenzijde van de zuigleiding, op korte afstand na de voeler (in de stroomrichting). Als deze moet worden gesoldeerd, wordt het circuit geopend: win het koudemiddel terug (F-gascertificering), soldeer met stikstof doorstroming en neem de voorschriften voor heet werk in acht, pers daarna af met stikstof en vacumeer.

      ✓ Controle: De egalisatieleiding is stroomafwaarts van de voeler aangesloten en de verbinding is dicht bij de druktest.

    6. Controleer de oververhitting. Start het systeem, laat het stabiel draaien en meet de oververhitting.

      ✓ Controle: De oververhitting is stabiel zonder pendelen en op de waarde opgegeven voor het systeem.

  3. 3

    De verdamperventilator is gestopt: defecte motor, condensator, zekering of besturing.

    Oplossing: Meet spanning en stroom op de ventilatormotor en controleer de condensator, zekering en besturing.

    🛠 Hoe doe ik dat? Stap voor stap

    Werk aan koel- en elektrische systemen mag uitsluitend worden uitgevoerd door gekwalificeerd personeel. Volg de handleiding van de fabrikant en de lokale voorschriften; de stappen zijn een richtlijn en geen vervanging voor een opleiding.

    Controleer een condensor- of verdamperventilatormotor

    Een ventilator die stopt, langzaam draait of in de verkeerde richting draait, geeft hoge druk aan de condensorzijde, of lage druk en ijs aan de verdamperzijde. Controleer de voeding, het controlesignaal, de motor en de ventilator zelf.

    1. Kijk en luister terwijl de unit draait.. Observeer de ventilator van een veilige afstand: draait hij, op welke snelheid, en in de juiste richting (lucht door de spoel volgens de pijl op de behuizing of zoals de handleiding aangeeft)? Luister naar lagergeluid en kijk naar ijs, vuil of een beschadigd blad.

      ✓ Controle: Je weet of de ventilator stil staat, langzaam draait, lawaaierig is of in de verkeerde richting draait.

    2. Controleer de voedingsspanning en het regelsignaal. Meet de spanning bij de motor aansluitingen of de EC‑ventilatorconnector wanneer de ventilator wordt aangeroepen. Voor een EC‑ventilator meet ook het regelsignaal (0–10 V of PWM) en lees eventuele statuslamp of foutcode op de ventilatorelektronica. Controleer ventilatorvertraginginstellingen en thermostaten in de regelaar: een ventilator die opzettelijk wordt tegengehouden is niet defect.

      ✓ Controle: De voedingsspanning ligt binnen het op het typeplaatje aangegeven bereik en het regelsignaal vraagt de ventilator te draaien; anders ligt de storing stroomopwaarts (schakelaar, zekering, regeluitgang, bekabeling).

    3. Isoleren, vergrendelen en zorgen dat de ventilator niet kan starten. Schakel uit en vergrendel de isolator, bewijs de stroomkring spanningsloos met een geteste tweepolige tester, en wacht tot de ventilator volledig stopt. Houd er rekening mee dat een EC‑ventilator vanzelf kan herstarten wanneer het signaal terugkeert, en dat een ventilator die in een tocht draait spanning kan opwekken.

      ✓ Controle: 0 V op de motor aansluitingen en de bladen zijn geblokkeerd of stilstaand.

    4. Draai de ventilator met de hand en controleer deze mechanisch. Draai het impeller met de hand: het moet vrij en gelijkmatig draaien, zonder schuren, axiale speling of een ruwe lager. Controleer dat de bladen stevig op de as zitten en niet gebarsten zijn, en dat de beschermkap en de spoel vrij zijn van ijs, vuil en losse voorwerpen.

      ✓ Controle: De ventilator draait vrij en stil en de bladen zijn onbeschadigd; een stijve of ruwe motor moet worden vervangen.

    5. Meet de motor (AC‑motoren). Met de motor losgekoppeld, meet de windingweerstand tussen de aansluitingen en vergelijk de windingen onderling en met het datasheet; test de loopcondensator (zie de condensatorhandleiding). Meet de isolatieweerstand ten opzichte van aarde met een isolatietester – nooit met de ventilatorelektronica of een EC‑motor aangesloten. Controleer dat de interne thermische beveiliging van de motor gesloten is wanneer de motor koud is.

      ✓ Controle: Windingen zijn gelijk waar dat vereist is en komen overeen met het datasheet, de isolatieweerstand is ruim boven de limiet die uw elektrische regels voorschrijven, en de thermische beveiliging is gesloten wanneer koud.

    6. Herstel, laat draaien en meet de stroom. Sluit opnieuw aan volgens uw foto, monteer beschermkappen en afdekkingen, verwijder het slot en start. Meet de stroom tijdens bedrijf op elke fase en vergelijk deze met de typeplaat, en controleer de draairichting en de luchtstroom.

      ✓ Controle: De ventilator draait soepel in de juiste richting, de stroom is gelijk aan of lager dan de waarde op de typeplaat en de drukken stabiliseren (hoofddruk daalt op een condensor, zuigdruk stijgt en ijs verdwijnt op een verdamper).

    Test de start-/bedrijfscondensator en het startrelais

    Defecte condensatoren en startrelais zijn veelvoorkomende redenen waarom een compressor of ventilatormotor bromt, oververhit raakt of niet wil starten.

    1. Isoleren en spanningsloos vergrendelen. Schakel de werkschakelaar uit en vergrendel deze (of koppel de stekker los) en verwijder de deksel van de compressoraansluitdoos. Stel de multimeters in op wisselspanning en meet tussen fase en nul, en tussen elke fase en aarde.

      ✓ Controle: De meter geeft 0 V AC aan op de inkomende klemmen.

    2. Fotografeer, ontlaad en koppel de condensator los. Fotografeer de bedrading met je telefoon zodat je deze op dezelfde manier kunt terugplaatsen. Ontlaad de condensator via een weerstand van ongeveer 20 kΩ, 5 W met geïsoleerde snoeren, die je enkele seconden over de polen houdt. Sluit deze nooit kort met een schroevendraaier: de vonk beschadigt de aansluitklemmen en de condensator. Trek daarna de kabels los.

      ✓ Controle: De meter geeft 0 V DC direct over de condensatorpennen aan.

    3. Meet de capaciteit. Stel de multimeter in op capaciteit (µF) en meet over de polen. Vergelijk met de specificatie op de condensator. Tecumseh geeft de toleranties: een startcondensator −0/+20 % van de waarde, een bedrijfscondensator ±10 %. Een bolstaande of lekkende condensator, of een die 0 µF aangeeft, is defect.

      ✓ Controle: De gemeten waarde ligt binnen de tolerantie van de vermelde waarde.

    4. Controleer het startrelais. Trek het relais van de compressorstiften en zoek naar brandplekken of een geur van verbrande plastic. Een stroomrelais wordt rechtop getest: L–S open, L–M gesloten (Tecumseh). Een PTC-starter moet ongeveer 3 minuten afkoelen voordat een weerstandsmeting betekenis heeft; vergelijk dit met de waarde in de compressor- of starterdatablad (meestal enkele tot tientallen ohms bij kamertemperatuur).

      ✓ Controle: De relaiscontacten zijn zoals beschreven, of de PTC geeft zijn databladwaarde aan; OL (open) betekent dat het onderdeel defect is.

    5. Vervang het defecte onderdeel en voer een proefdraai uit. Monteer een nieuw onderdeel met exact dezelfde gegevens: capaciteit in µF, nominale spanning en relaisstype. Monteer het relais rechtop. Sluit weer aan aan de hand van je foto, monteer de afdekking terug, schakel de voeding in en start de unit. Als condensatoren of relais opnieuw defect raken, zoek dan naar de oorzaak: lage voedingsspanning, te vaak schakelen of een relais van het verkeerde type.

      ✓ Controle: De compressor start soepel, zonder brommen en zonder dat de motorbeveiliging aanslaat.

  4. 4
    Stroomschema C

    Te kleine last in de verdamper, zodat het koudemiddel niet volledig kan verdampen.

    Oplossing: Herstel de luchtstroom en de ontdooiing.

    🛠 Hoe doe ik dat? Stap voor stap

    Werk aan koel- en elektrische systemen mag uitsluitend worden uitgevoerd door gekwalificeerd personeel. Volg de handleiding van de fabrikant en de lokale voorschriften; de stappen zijn een richtlijn en geen vervanging voor een opleiding.

    Controleer een condensor- of verdamperventilatormotor

    Een ventilator die stopt, langzaam draait of in de verkeerde richting draait, geeft hoge druk aan de condensorzijde, of lage druk en ijs aan de verdamperzijde. Controleer de voeding, het controlesignaal, de motor en de ventilator zelf.

    1. Kijk en luister terwijl de unit draait.. Observeer de ventilator van een veilige afstand: draait hij, op welke snelheid, en in de juiste richting (lucht door de spoel volgens de pijl op de behuizing of zoals de handleiding aangeeft)? Luister naar lagergeluid en kijk naar ijs, vuil of een beschadigd blad.

      ✓ Controle: Je weet of de ventilator stil staat, langzaam draait, lawaaierig is of in de verkeerde richting draait.

    2. Controleer de voedingsspanning en het regelsignaal. Meet de spanning bij de motor aansluitingen of de EC‑ventilatorconnector wanneer de ventilator wordt aangeroepen. Voor een EC‑ventilator meet ook het regelsignaal (0–10 V of PWM) en lees eventuele statuslamp of foutcode op de ventilatorelektronica. Controleer ventilatorvertraginginstellingen en thermostaten in de regelaar: een ventilator die opzettelijk wordt tegengehouden is niet defect.

      ✓ Controle: De voedingsspanning ligt binnen het op het typeplaatje aangegeven bereik en het regelsignaal vraagt de ventilator te draaien; anders ligt de storing stroomopwaarts (schakelaar, zekering, regeluitgang, bekabeling).

    3. Isoleren, vergrendelen en zorgen dat de ventilator niet kan starten. Schakel uit en vergrendel de isolator, bewijs de stroomkring spanningsloos met een geteste tweepolige tester, en wacht tot de ventilator volledig stopt. Houd er rekening mee dat een EC‑ventilator vanzelf kan herstarten wanneer het signaal terugkeert, en dat een ventilator die in een tocht draait spanning kan opwekken.

      ✓ Controle: 0 V op de motor aansluitingen en de bladen zijn geblokkeerd of stilstaand.

    4. Draai de ventilator met de hand en controleer deze mechanisch. Draai het impeller met de hand: het moet vrij en gelijkmatig draaien, zonder schuren, axiale speling of een ruwe lager. Controleer dat de bladen stevig op de as zitten en niet gebarsten zijn, en dat de beschermkap en de spoel vrij zijn van ijs, vuil en losse voorwerpen.

      ✓ Controle: De ventilator draait vrij en stil en de bladen zijn onbeschadigd; een stijve of ruwe motor moet worden vervangen.

    5. Meet de motor (AC‑motoren). Met de motor losgekoppeld, meet de windingweerstand tussen de aansluitingen en vergelijk de windingen onderling en met het datasheet; test de loopcondensator (zie de condensatorhandleiding). Meet de isolatieweerstand ten opzichte van aarde met een isolatietester – nooit met de ventilatorelektronica of een EC‑motor aangesloten. Controleer dat de interne thermische beveiliging van de motor gesloten is wanneer de motor koud is.

      ✓ Controle: Windingen zijn gelijk waar dat vereist is en komen overeen met het datasheet, de isolatieweerstand is ruim boven de limiet die uw elektrische regels voorschrijven, en de thermische beveiliging is gesloten wanneer koud.

    6. Herstel, laat draaien en meet de stroom. Sluit opnieuw aan volgens uw foto, monteer beschermkappen en afdekkingen, verwijder het slot en start. Meet de stroom tijdens bedrijf op elke fase en vergelijk deze met de typeplaat, en controleer de draairichting en de luchtstroom.

      ✓ Controle: De ventilator draait soepel in de juiste richting, de stroom is gelijk aan of lager dan de waarde op de typeplaat en de drukken stabiliseren (hoofddruk daalt op een condensor, zuigdruk stijgt en ijs verdwijnt op een verdamper).

    Controleer het ontdooisysteem

    Een onvolledige ontdooiing laat ijs achter op de verdamper, wat de capaciteit vermindert en de luchtstroom volledig kan blokkeren. Controleer verwarmingselementen of hete gas, beëindiging, interval, druiptijd en fanduur.

    1. Controleer de ontdooi-instellingen. Lees het ontdooitype, interval, de maximale tijd, beëindigingstemperatuur, druiptijd en fanduur af in de regelaar en vergelijk deze met de aanbevelingen van de fabrikant. Controleer de klok van de regelaar als ontdooiingen op tijd zijn ingesteld.

      ✓ Controle: De instellingen komen overeen met de toepassing en de klok staat goed.

    2. Meet de weerstand van het verwarmingselement. Isoleer, vergrendel en bewijs spanningsloosheid, koppel vervolgens de verwarmingselementen los en meet elk element. De verwachte weerstand is R = U² ÷ P op basis van de spanning en het vermogen van de verwarming. Meet tevens de isolatieweerstand naar aarde met een isolatietester.

      ✓ Controle: Elk verwarmingselement ligt dicht bij de berekende waarde en heeft geen aardfout; OL betekent een kapot element.

    3. Meet de stroom tijdens ontdooiing. Schakel de spanning in, start een handmatige ontdooiing en meet de stroom in elke voedingskabel van de verwarming met een stroomtang. Pas op voor hete oppervlakken.

      ✓ Controle: De stroom is ongeveer P ÷ U voor elk element, of komt overeen met de ontdooistroom op het typeplaatje.

    4. Controleer heetgasontdooiing. Controleer bij hetgassystemen of het heetgasventiel opent (warme leiding na het ventiel) en of de vloeistof- of zuigventielen sluiten zoals bedoeld. Overschrijd nooit de PS van het systeem.

      ✓ Controle: Heet gas bereikt de verdamper en de batterij wordt gelijkmatig warm.

    5. Controleer de beëindiging. Controleer of de beëindigingssensor zich op het koudste deel van de batterij bevindt, meestal waar ijs het langst blijft zitten, en dat de ontdooiing eindigt op temperatuur in plaats van op maximale tijd.

      ✓ Controle: De ontdooiing eindigt op temperatuur en de batterij is volledig ijsvrij.

    6. Controleer druiptijd en fanduur. Observeer na de ontdooiing de druiptijd en de verdamperfans wanneer de koeling weer start. Controleer of de afvoer en de verwarming van de lekbak werken.

      ✓ Controle: Fans blijven uitgeschakeld totdat de batterij het setpoint voor de fanduur heeft bereikt, en het water loopt weg zonder in de bak te bevriezen.

  5. 5
    Stroomschema A

    Koudemiddel migreert tijdens stilstand naar de compressor en wordt bij de start als vloeistof meegenomen.

    Oplossing: Controleer de carterverwarming en de pump-down. Een vloeistofafscheider in de zuigleiding kan nodig zijn.

    🛠 Hoe doe ik dat? Stap voor stap

    Werk aan koel- en elektrische systemen mag uitsluitend worden uitgevoerd door gekwalificeerd personeel. Volg de handleiding van de fabrikant en de lokale voorschriften; de stappen zijn een richtlijn en geen vervanging voor een opleiding.

    Test de carterverwarming

    De carterverwarming voorkomt dat koudemiddel condenseert in de compressorolie tijdens stilstand. Een defecte of losse verwarming leidt tot schuimende olie en vloeistofslagen bij de start.

    1. Isoleer, vergrendel en controleer de spanningsloosheid. Schakel de werkschakelaar uit, vergrendel deze en controleer de spanningsloosheid op de verwarmingsklemmen. De verwarming en de compressorommanteling kunnen heet zijn.

      ✓ Controle: De spanningszoeker geeft 0 V aan op de verwarmingsklemmen.

    2. Meet de weerstand van de verwarming. Koppel één verwarmingsdraad los en meet de weerstand. Bereken de te verwachten waarde aan de hand van het vermogen: R = V² / P (bijvoorbeeld geeft 230 V en 50 W circa 1060 Ω). Zelfregulerende (PTC) verwarmingen tonen een andere waarde; vergelijk met het bijbehorende specificatieblad.

      ✓ Controle: De weerstand ligt dicht bij de berekende of in het specificatieblad vermelde waarde; OL betekent dat de verwarming defect is.

    3. Controleer de isolatieweerstand naar aarde. Meet tussen de verwarmingsdraden en het compressorhuis. Een verwarming met een beschadigde mantel leidt vaak tot aardlek en activeert de aardlekschakelaar.

      ✓ Controle: De meter geeft geen verbinding (OL) aan tussen de draden en aarde.

    4. Controleer de positie. Controleer of de verwarming zit waar de compressorhandleiding voorschrijft, meestal strak rond het onderste deel van de mantel nabij de oliepot, met volledig contact en een aangedraaide klem.

      ✓ Controle: De verwarming heeft volledig contact met de mantel op de positie uit de handleiding.

    5. Controleer of deze is ingeschakeld tijdens stilstand. Sluit opnieuw aan, schakel de voeding in en houd de compressor gestopt. Meet de spanning over de verwarming en de stroom (I = P / V). Controleer na enige tijd de manteltemperatuur met een contactthermometer.

      ✓ Controle: De verwarming voert spanning en trekt nagenoeg de nominale stroom bij stilstand, en de onderkant van de mantel voelt warmer aan dan de omgeving.

    6. Controleer de aansturing. Controleer bij units waarbij de verwarming wordt uitgeschakeld tijdens het draaien van de compressor, of deze weer inschakelt zodra de compressor stopt.

      ✓ Controle: De verwarming is ingeschakeld zodra de compressor stilstaat.

    Controleer de pump-downfunctie

    Bij pump-down sluit de vloeistofmagneetklep en pompt de compressor de lagedrukzijde leeg totdat de lagedrukschakelaar deze uitschakelt. Als de klep lekt of de schakelaar verkeerd is ingesteld, gaat de compressor kort schakelen of migreert er vloeistof naar het carter.

    1. Sluit meters aan. Sluit meters aan op de service-aansluitingen van de aanzuig- en perszijde met korte slangen en minimaal koudemiddelverlies. Noteer de uitschakel- en inschakelinstellingen van de lagedrukschakelaar van de schakelaar of de regelaar.

      ✓ Controle: Beide meters tonen stabiele bedrijfsdrukken en de schakelaarinstellingen zijn genoteerd.

    2. Start de pump-down. Zorg ervoor dat de thermostaat of regelaar de koelvraag stopt (verhoog het setpoint of open het thermostaatcontact) zodat het vloeibare magneetventiel stroomloos wordt.

      ✓ Controle: De spoelspanning op het magneetventiel valt weg tot 0 V (gemeten met een CAT III/IV-meter) en de klep klikt dicht.

    3. Volg de daling van de zuigdruk. Bekijk de zuigdrukmeter terwijl de compressor blijft draaien en koudemiddel in de condensor en vloeistofvat pompt.

      ✓ Controle: De zuigdruk daalt gestaag richting de afschakelinstelling; deze blijft niet ruim erboven hangen.

    4. Controleer de lage druk uitschakeling. Noteer de druk waarbij de compressor stopt en vergelijk deze met de instelling.

      ✓ Controle: De compressor stopt bij de ingestelde uitschakeldruk, binnen de nauwkeurigheid van uw meter.

    5. Controleer of het magneetventiel dichthoudt. Houd bij een gestopte compressor de zuigdruk enkele minuten in de gaten en voel of meet de leidingtemperatuur na het magneetventiel. Een langzame stijging naarmate de verdamper opwarmt is normaal; een snelle stijging, of een koude leiding of vorst na het ventiel, betekent dat het ventiel vloeistof doorlaat.

      ✓ Controle: De zuigdruk stijgt slechts langzaam en de leiding na het ventiel wordt niet koud.

    6. Controleer de herstart. Herstel de koelvraag. Het magneetventiel moet openen, de zuigdruk boven de inschakeldruk stijgen en de compressor starten. Zonder koelvraag mag de compressor niet uit zichzelf binnen korte tijd herstarten; controleer de anti-korte-cyclustimer in de regelaar.

      ✓ Controle: De compressor herstart alleen wanneer er om koeling wordt gevraagd en schakelt niet uitsluitend op de lage drukpersostaat.

  6. 6

    Overvulling op een systeem met een kapillair of vaste vernauwing: de verdamper overstroomt omdat niets de toevoer beperkt.

    Oplossing: Win koudemiddel terug tot de oververhitting bij de uitgang van de verdamper juist is, of win alles terug en weeg de vulling van het typeplaatje erin. Noteer de hoeveelheid in het logboek.

    🛠 Hoe doe ik dat? Stap voor stap

    Werk aan koel- en elektrische systemen mag uitsluitend worden uitgevoerd door gekwalificeerd personeel. Volg de handleiding van de fabrikant en de lokale voorschriften; de stappen zijn een richtlijn en geen vervanging voor een opleiding.

    Koudemiddel terugwinnen

    Voordat het koudemiddelcircuit wordt geopend, wordt het koudemiddel teruggewonnen in een cilinder, nooit afgeblazen. Terugwinning vereist F-gascertificering (EU 2024/573 of het nationale equivalent; EPA 608 in de VS) en wordt geregistreerd in het logboek.

    1. Kies cilinder en apparatuur. Gebruik een terugwinningscilinder die is gemarkeerd voor terugwinning, binnen de keuringsdatum valt en slechts voor één koudemiddel wordt gebruikt; meng nooit koudemiddelen. Gebruik voor brandbare koudemiddelen (A2L/A3) een terugwinningsapparaat en cilinder die hiervoor geschikt zijn en verwijder ontstekingsbronnen. Draag een veiligheidsbril en handschoenen: vloeibaar koudemiddel veroorzaakt bevriezing.

      ✓ Controle: Het etiket op de cilinder toont het koudemiddel, de keuringsdatum en het maximale vulgewicht.

    2. Sluit de slangen aan en vacumeer ze. Plaats de cilinder op de weegschaal. Sluit het terugwinningsapparaat aan tussen de serviceaansluitingen van het systeem en de cilinder met korte slangen. Vacumeer de slangen (en een lege cilinder) vooraf met een vacumeerpomp, zodat er geen lucht in het teruggewonnen koudemiddel komt.

      ✓ Controle: De slangen houden vacuüm en de weegschaal toont het startgewicht.

    3. Win eerst vloeistof terug, dan damp. Win eerst vloeistof terug als het systeem dit toelaat (dat gaat sneller), schakel daarna over op dampterugwinning. Volg de handleiding van het terugwinningsapparaat voor de ventielinstellingen.

      ✓ Controle: De systeemdruk daalt gestaag.

    4. Controleer de vulling van de cilinder. Houd de weegschaal continu in de gaten en stop voordat het maximale vulgewicht op de cilinder wordt bereikt (ongeveer 80% vloeistofvolume). Gebruik de overvulbeveiliging van het apparaat als de cilinder deze heeft. Verwacht de cilinder nooit.

      ✓ Controle: Het cilindergewicht blijft onder het maximale vulgewicht.

    5. Bereik de einddruk voor terugwinning. Ga door totdat het systeem de terugwinningsdruk bereikt die het terugwinningsapparaat en de nationale voorschriften vereisen, en controleer of deze na een paar minuten niet weer stijgt (koudemiddel achtergebleven in olie of vloeistofzakken).

      ✓ Controle: De druk blijft op de einterugwinningsdruk nadat het apparaat is gestopt.

    6. Registreren. Sluit de cilinderventielen, ontlast het terugwinningsapparaat zoals beschreven in de handleiding en noteer de teruggewonnen hoeveelheid (op gewicht), het koudemiddel en het cilindernummer in het logboek.

      ✓ Controle: Het logboek toont de teruggewonnen hoeveelheid en in welke cilinder deze is gegaan.

    Oververhitting meten

    Oververhitting laat zien of de verdamper van de juiste hoeveelheid koudemiddel wordt voorzien: te hoog laat de verdamper verstarren, te laag brengt het risico met zich mee dat vloeistof de compressor bereikt. Meet bij de uitgang van de verdamper (voor het expansieventiel) en bij de compressor (om deze te beschermen).

    1. Laat het systeem stabiliseren. Draai gedurende ten minste 10–15 minuten op normale belasting, niet tijdens of direct na de ontdooiing. Draag een veiligheidsbril en handschoenen (koude leidingen kunnen bevriezing veroorzaken); houd ontstekingsbronnen uit de buurt bij A2L/A3-koudemiddelen.

      ✓ Controle: Zuigdruk en leidingtemperatuur verlopen niet meer.

    2. Lees de zuigdruk af. Sluit de meter aan op een aansluiting bij de verdamperuitgang als die er is; een aansluiting bij de compressor toont een lagere druk vanwege het drukverval in de zuigleiding. Selecteer het juiste koudemiddel.

      ✓ Controle: De meter toont een stabiele druk en u weet waar deze is gemeten.

    3. Meet de leidingtemperatuur. Klem een leidingthermometer vast op een schone, blanke leiding naast de voeler van het expansieventiel (verdamperoververhitting) en op de zuigleiding ongeveer 15–30 cm voor de compressor (compressoroververhitting), geïsoleerd van de omgevende lucht.

      ✓ Controle: Beide temperaturen zijn stabiel.

    4. Bereken de oververhitting. Reken de druk om naar de verzadigingstemperatuur; gebruik voor zeotrope mengsels het dauwpunt. Oververhitting = gemeten leidingtemperatuur − verzadigingstemperatuur.

      ✓ Controle: Het resultaat is positief en wordt vergeleken met de streefwaarde van de fabrikant; voor een thermostaatventiel bij de verdamperuitgang is dit vaak rond de 5–8 K.

    5. Interpreteer voor het afstellen. Hoge oververhitting in combinatie met bellen in het kijkglas of lage onderkoeling wijst op een tekort aan koudemiddel of een vernauwing, niet op een ventielinstelling. Zeer lage compressoroververhitting betekent risico op vloeistofslag. Controleer de vulling, het kijkglas en de filterdroger voordat u het ventiel aanraakt.

      ✓ Controle: De oorzaak wordt ondersteund door ten minste één andere meting.

    6. Alleen aanpassen als de oorzaak het ventiel is. Stel een thermostaatventiel af in kleine stappen (ongeveer een kwart slag) en wacht 15–20 minuten tussen de stappen; verander bij een elektronisch ventiel het setpoint in de regelaar. Noteer de waarden voor en na de aanpassing.

      ✓ Controle: De oververhitting stabiliseert zich op de doelwaarde en blijft stabiel tijdens een volledige cyclus.

    Koudemiddel op gewicht vullen

    De enige betrouwbare manier om de juiste vulling te krijgen, is deze erin te wegen. Het systeem moet eerst lekdicht zijn, druk getest en geëvacueerd, en het werk moet worden uitgevoerd door F-gascertificeerd personeel.

    1. Controleer of het systeem gereed is. Controleer of lekken zijn gerepareerd, de stikstofdrukproef is doorstaan en het systeem is geëvacueerd met een geslaagde drukdalingstest (zie die handleidingen). Zoek de vulling op het typeplaatje plus eventuele toevoeging voor leidinglengte opgegeven door de fabrikant.

      ✓ Controle: Er zijn rapporten van de tests aanwezig en u weet de totale vulling in kg.

    2. Stel cilinder en weegschaal op. Controleer het koudemiddel op het etiket van de cilinder (niet op kleur). Plaats de cilinder op een gekalibreerde weegschaal op een vlakke ondergrond, sluit geëvacueerde of verliesarme slangen aan en zet de weegschaal op nul. Op A2L/A3-systemen: geen ontstekingsbronnen, ventilatie en een gasdetector.

      ✓ Controle: De weegschaal staat op nul en de slangen zijn vrij van lucht.

    3. Alleen CO2: breek het vacuum met damp. Vul bij een CO2-systeem eerst damp bij totdat de druk ruim boven het trippelpunt ligt (5,2 bar absolut) voordat er vloeistof in gaat. Vloeistof in een diep vacuum verandert in droogijs.

      ✓ Controle: De systeemdruk is hoger dan 5,2 bar absolut voordat het vloeistofvullen begint.

    4. Vul vloeistof bij in de hogedrukkant. Vul met een uitgeschakeld systeem vloeistof bij in de vloeistofvat of vloeistofleiding. Vul mengsels (400-serie) altijd als vloeistof bij. Houd de weegschaal in de gaten en sluit wanneer het doel is bereikt.

      ✓ Controle: De weegschaal toont het gewicht dat de cilinder heeft verlaten.

    5. Voeg de rest voorzichtig toe. Als niet de hele vulling erin gaat, start dan het systeem en voeg de rest langzaam toe aan de zuigzijde via een gesmoorde klep, zodat er geen vloeistof bij de compressor komt. Overschrijd nooit de vulling van het typeplaatje.

      ✓ Controle: Het totaal op de weegschaal is gelijk aan de doelvulling.

    6. Controleer de werking. Laat draaien tot het stabiel is en meet oververhitting en onderkoeling.

      ✓ Controle: Beide liggen binnen de doelen van de fabrikant.

    7. Koppel los en leg vast. Sluit de cilinder, verwijder de slangen met minimaal verlies, monteer de doppen opnieuw en lektest de aansluitingen. Noteer het type en de gevulde hoeveelheid in het logboek.

      ✓ Controle: De doppen zitten erop, er is geen lek gevonden en het logboek toont de gevulde hoeveelheid.

  7. 7

    Het magneetventiel vóór het expansieventiel sluit niet goed bij stilstand, waardoor de verdamper volstroomt tijdens stilstand.

    Oplossing: Controleer of de spoel spanningsloos wordt bij stilstand en of het ventiel goed sluit. Vervang het ventiel of het binnenwerk.

    🛠 Hoe doe ik dat? Stap voor stap

    Werk aan koel- en elektrische systemen mag uitsluitend worden uitgevoerd door gekwalificeerd personeel. Volg de handleiding van de fabrikant en de lokale voorschriften; de stappen zijn een richtlijn en geen vervanging voor een opleiding.

    Controleer een solenoïdeventiel (vloeistofleiding of hete gas)

    Een solenoïdeventiel dat niet opent, laat de verdamper verhongeren (lage druk, warme ruimte); een ventiel dat niet sluit, laat koelmiddel door wanneer dat niet mag (pump‑down faalt, overstroming, of hete gas lekt in de verdamper). Controleer eerst de spoel, daarna het ventiel zelf.

    1. Kom erachter of het ventiel open moet zijn. Lees in de regelaar of het schema wanneer het ventiel geactiveerd is (bijvoorbeeld bij koelvraag, tijdens pump‑down of bij hete‑gas ontdooiing). Vergelijk dit met wat het systeem nu doet.

      ✓ Controle: U weet nu of het ventiel op dit moment open of gesloten moet zijn.

    2. Controleer of de spoel spanning krijgt. Meet de spanning over de spoelterminals wanneer het ventiel open moet zijn. Houd een stalen schroevendraaierblad dicht bij (niet aanraken) de bovenkant van de spoel: een geactiveerde spoel trekt het licht aan. Controleer of de op het label aangegeven spoelspanning overeenkomt met de voedingsspanning.

      ✓ Controle: De spoel heeft de nominale spanning (label) wanneer het ventiel open moet zijn; zo niet, dan ligt de fout stroomopwaarts: thermostaat, regelaaruitgang, contactor, zekering of bekabeling.

    3. Controleer de spoel zelf. Isoleren en afsluiten, spanningsloos maken, en de spoel loskoppelen. Meet de weerstand en vergelijk met de waarde van de fabrikant; let op brandlucht, verkleuring of een gebarsten spoel. Zorg dat de spoel het juiste type is voor het ventiellichaam en volledig op de armatuurbuis zit met de moer aangedraaid.

      ✓ Controle: De spoelweerstand komt overeen met de gegevens (een open circuit of een zeer lage waarde duidt op een defecte spoel), en de spoel is het juiste type en correct gemonteerd.

    4. Controleer of het ventiel opent. Met de spoel geactiveerd en het systeem draaiende, meet de temperatuur aan beide zijden van het ventiel met klampthermometers. Een open ventiel heeft (bijna) dezelfde vloeistoftemperatuur aan beide zijden; een duidelijke temperatuurdaling of vorst na het ventiel betekent dat het niet volledig opent of beperkt is. Controleer de stroomrichtingspijl op het ventiellichaam.

      ✓ Controle: Weinig of geen temperatuurverschil over het ventiel wanneer het open moet zijn, en het is gemonteerd in de richting van de pijl.

    5. Controleer of het ventiel sluit. De-energiseer de spoel (of laat de regelaar deze sluiten) en observeer wat er gebeurt: bij een pump‑down‑systeem moet de zuigdruk dalen en moet de compressor stoppen op de laagdrukschakelaar en uit blijven; een heetgasventiel moet de leiding verlaten nadat deze is afgekoeld tijdens de vries‑ of koelcyclus.

      ✓ Controle: Het systeem voert een pump‑down uit en blijft in die stand, of de leiding na een heetgasventiel blijft koel; een ventiel dat lekt moet worden gerepareerd of vervangen.

    6. Repareren of vervangen. Een defecte spoel kan worden vervangen zonder de kring te openen. Als het ventielhuis lekt of blijft kleven, is het openen van de kring werk voor gecertificeerd personeel: het koelmiddel recupereren, het ventiel (of de interne onderdelen) vervangen met stromende stikstof tijdens het solderen, druktesten met droge stikstof, evacueren en beladen op gewicht. Bescherm het ventiel tegen hitte tijdens het solderen zoals de fabrikant aangeeft.

      ✓ Controle: De klep opent en sluit zoals het hoort, er is geen lek bij de nieuwe verbindingen, en het werk wordt vastgelegd in het logboek waar de koelmiddelnormen dit vereisen.

    Controleer de pump-downfunctie

    Bij pump-down sluit de vloeistofmagneetklep en pompt de compressor de lagedrukzijde leeg totdat de lagedrukschakelaar deze uitschakelt. Als de klep lekt of de schakelaar verkeerd is ingesteld, gaat de compressor kort schakelen of migreert er vloeistof naar het carter.

    1. Sluit meters aan. Sluit meters aan op de service-aansluitingen van de aanzuig- en perszijde met korte slangen en minimaal koudemiddelverlies. Noteer de uitschakel- en inschakelinstellingen van de lagedrukschakelaar van de schakelaar of de regelaar.

      ✓ Controle: Beide meters tonen stabiele bedrijfsdrukken en de schakelaarinstellingen zijn genoteerd.

    2. Start de pump-down. Zorg ervoor dat de thermostaat of regelaar de koelvraag stopt (verhoog het setpoint of open het thermostaatcontact) zodat het vloeibare magneetventiel stroomloos wordt.

      ✓ Controle: De spoelspanning op het magneetventiel valt weg tot 0 V (gemeten met een CAT III/IV-meter) en de klep klikt dicht.

    3. Volg de daling van de zuigdruk. Bekijk de zuigdrukmeter terwijl de compressor blijft draaien en koudemiddel in de condensor en vloeistofvat pompt.

      ✓ Controle: De zuigdruk daalt gestaag richting de afschakelinstelling; deze blijft niet ruim erboven hangen.

    4. Controleer de lage druk uitschakeling. Noteer de druk waarbij de compressor stopt en vergelijk deze met de instelling.

      ✓ Controle: De compressor stopt bij de ingestelde uitschakeldruk, binnen de nauwkeurigheid van uw meter.

    5. Controleer of het magneetventiel dichthoudt. Houd bij een gestopte compressor de zuigdruk enkele minuten in de gaten en voel of meet de leidingtemperatuur na het magneetventiel. Een langzame stijging naarmate de verdamper opwarmt is normaal; een snelle stijging, of een koude leiding of vorst na het ventiel, betekent dat het ventiel vloeistof doorlaat.

      ✓ Controle: De zuigdruk stijgt slechts langzaam en de leiding na het ventiel wordt niet koud.

    6. Controleer de herstart. Herstel de koelvraag. Het magneetventiel moet openen, de zuigdruk boven de inschakeldruk stijgen en de compressor starten. Zonder koelvraag mag de compressor niet uit zichzelf binnen korte tijd herstarten; controleer de anti-korte-cyclustimer in de regelaar.

      ✓ Controle: De compressor herstart alleen wanneer er om koeling wordt gevraagd en schakelt niet uitsluitend op de lage drukpersostaat.

  8. 8

    Het carterverwarmingselement is defect of niet aangesloten.

    Oplossing: Meet de weerstand en spanning van het verwarmingselement. Vervang een defect verwarmingselement.

    🛠 Hoe doe ik dat? Stap voor stap

    Werk aan koel- en elektrische systemen mag uitsluitend worden uitgevoerd door gekwalificeerd personeel. Volg de handleiding van de fabrikant en de lokale voorschriften; de stappen zijn een richtlijn en geen vervanging voor een opleiding.

    Test de carterverwarming

    De carterverwarming voorkomt dat koudemiddel condenseert in de compressorolie tijdens stilstand. Een defecte of losse verwarming leidt tot schuimende olie en vloeistofslagen bij de start.

    1. Isoleer, vergrendel en controleer de spanningsloosheid. Schakel de werkschakelaar uit, vergrendel deze en controleer de spanningsloosheid op de verwarmingsklemmen. De verwarming en de compressorommanteling kunnen heet zijn.

      ✓ Controle: De spanningszoeker geeft 0 V aan op de verwarmingsklemmen.

    2. Meet de weerstand van de verwarming. Koppel één verwarmingsdraad los en meet de weerstand. Bereken de te verwachten waarde aan de hand van het vermogen: R = V² / P (bijvoorbeeld geeft 230 V en 50 W circa 1060 Ω). Zelfregulerende (PTC) verwarmingen tonen een andere waarde; vergelijk met het bijbehorende specificatieblad.

      ✓ Controle: De weerstand ligt dicht bij de berekende of in het specificatieblad vermelde waarde; OL betekent dat de verwarming defect is.

    3. Controleer de isolatieweerstand naar aarde. Meet tussen de verwarmingsdraden en het compressorhuis. Een verwarming met een beschadigde mantel leidt vaak tot aardlek en activeert de aardlekschakelaar.

      ✓ Controle: De meter geeft geen verbinding (OL) aan tussen de draden en aarde.

    4. Controleer de positie. Controleer of de verwarming zit waar de compressorhandleiding voorschrijft, meestal strak rond het onderste deel van de mantel nabij de oliepot, met volledig contact en een aangedraaide klem.

      ✓ Controle: De verwarming heeft volledig contact met de mantel op de positie uit de handleiding.

    5. Controleer of deze is ingeschakeld tijdens stilstand. Sluit opnieuw aan, schakel de voeding in en houd de compressor gestopt. Meet de spanning over de verwarming en de stroom (I = P / V). Controleer na enige tijd de manteltemperatuur met een contactthermometer.

      ✓ Controle: De verwarming voert spanning en trekt nagenoeg de nominale stroom bij stilstand, en de onderkant van de mantel voelt warmer aan dan de omgeving.

    6. Controleer de aansturing. Controleer bij units waarbij de verwarming wordt uitgeschakeld tijdens het draaien van de compressor, of deze weer inschakelt zodra de compressor stopt.

      ✓ Controle: De verwarming is ingeschakeld zodra de compressor stilstaat.

Controles uit de handleidingen van de fabrikanten (27)

Waarden en controles die fabrikanten opgeven voor hun eigen producten; deze zijn van toepassing op het vermelde product.

  • Carel EVD ice/mini: als de oververhitting onder ongeveer 2 K blijft terwijl het ventiel op 0 stappen staat, sluit dit dan handmatig volledig; als de oververhitting nog steeds laag is, controleer dan de statorbedrading en vermoed een vastgebleven open ventiel.[2]
  • Copeland EazyCool ZX: alarm E50 betekent dat de perstemperatuur te lang te dicht bij de middentemperatuur van de condensatie bleef, wat wijst op vloeistofslag naar de compressor of te veel injectie.[3]
  • Heatcraft Beacon II: controleer de EEV op de EXV TEST-pinnen (0 V DC = gesloten, 5 V DC = volledig geopend); elke ventielspoel moet ongeveer 20–22 V AC zien terwijl het ventiel beweegt.[4]
  • Dixell XEV12D, XM669K/XM679K: een alarm voor lage oververhitting (LSH) sluit het ventiel, dus herhaalde LSH wijst op een verkeerd geplaatste of losse aanzuigvoeler, een verkeerde koudemiddelinstelling of een te lage LSH-limiet.[5]
  • Danfoss ETS 175L–500L: verloren stappen (storing door voedingskabels, lange dunne kabels, zwakke voeding) kunnen ervoor zorgen dat het ventiel intern lekt; de regelaar moet het ventiel af en toe voorbij de gesloten stand sturen om het nulpunt opnieuw te vinden.[6]
  • Danfoss EKE 1: vloeistofslag of een bevroren aanzuigleiding is vaak een losse of niet-geïsoleerde S2-voeler, een te lage minimale oververhitting, of een verkeerde koudemiddel- of omvormerinstelling in de regelaar.[7]
  • Temperzone UC7 units; Goodman inverter kondensaggregaten; Mitsubishi SUZ-KA: Meet persgasoververhitting (persleidingstemperatuur minus condenseringstemperatuur). Onder ca. 10 K gedurende lange tijd betekent dat vloeistof de compressor bereikt; boven ca. 38 K betekent te weinig koelmedium of een ondervoerende klep. Mitsubishi inverter units geven ook een fout op persgastemperatuur op of onder 50 °C gedurende 20 minuten.[8]
  • Copeland koude scrolls: in stabiele bedrijf moet de oliesump (middelpunt onderkant van de mantel, geïsoleerde sensor) minstens 27 K warmer zijn dan de zuigleiding; tijdens ontdooi mag deze er maximaal 2 minuten onder zakken en nooit onder 14 K. Zuigoververhitting moet minstens 11 K zijn, gemeten 150 mm van de zuigstut.[9]
  • Danfoss kondensaggregaten en MT/MTZ/NTZ; Tecumseh half-hermetisch: De carterverwarming beschermt alleen als hij de olie minstens 10 K boven de verzadigingstemperatuur van het koelmiddel houdt; controleer dit bij lage omgevingstemperatuur, schakel de verwarming minstens 12 uur voor start na lang stilstand in, en houd de compressor het warmste deel van de kringloop ook bij stilstand. Als dat niet kan, gebruik pump-down.[10]
  • Danfoss kondensaggregaten, MT/MTZ; Tecumseh half-hermetisch: Aanbevolen zuigoververhittingbereiken: Danfoss kondensaggregaten 5–12 K bij de voeler van de expansieklep; Tecumseh half-hermetische compressoren 3–20 K in alle seizoenen en belasting. Een zuigaccumulator moet minstens 50 % van de systeemvulling kunnen bevatten (niet aanbevolen voor zeotrope mengsels zoals R407C), en MT/MTZ hebben een accumulator of pump-down nodig boven ca. 2,5 kg vulling per cilinder.[11]
  • Carel EVD evolution met gemultipleerde koelcellen: Gemultipleerde cellen op een aggregaat: veel cellen ontdooien tegelijk, de vertraging voordat de elektronische klep na ontdooi overneemt is te kort, of de startopening van de klep is te hoog ingesteld op veel cellen, zodat vloeistof na ontdooi naar het aggregaat terugkeert. Verspreid de ontdooi-tijdstippen of verhoog de oververhitting en de lage-oververhittinggrens met minstens 2 K op die cellen.[12]
  • Carel EVD evolution met E2V-kleppen; Danfoss ETS 175L–500L: Elektronische expansieklep: zet de driver in handmatig en open de klep volledig; oververhitting moet dalen, en sluiten moet deze doen stijgen. Als het omgekeerd is, is de stator omgekeerd aangesloten. Meet ook elke statorwinding (Carel E2V ca. 36 Ω, Danfoss ETS 175L–500L ca. 52 Ω bij 20 °C) en controleer of kleptype, stappen, fasstroom en draairichting in de controller overeenkomen met de klep.[13]
  • Hillphoenix Advansor; Hussmann transcritical CO2 racks: CO2-booster, MT-zuiging: houd minstens ca. 8 K (14 °F) oververhitting bij de compressoren en een zuigtemperatuur niet onder ca. −15 °C (Hillphoenix); Hussmann geeft 11–22 K als normaal MT-bereik. Als de oververhitting lager is, werkt de MT-heetgas-dump of de regeling van vloeistofinjectie niet.[14]
  • Carel EVD evolution twin met E*V-kleppen: Controleer of een elektronische klep echt de juiste kant op beweegt: in handmatige modus moet volledig openen de oververhitting verlagen en sluiten deze verhogen. Als het andersom is, zijn de motordraden omgewisseld. Carel E*V-statorwindingen moeten elk ongeveer 36 Ω meten.[15]
  • Danfoss EKE 1A–1D oververhittingscontrollers: Elektronische oververhittingsregeling: een zuigdrucktransmitter gemonteerd ver van de verdamperuitlaat (bijvoorbeeld bij de compressor) op een leiding met groot drukverlies meet te laag, zodat de controller te hoge oververhitting berekent en overvoedt. Monteer transmitter en S2-sensor dicht bij elkaar nabij de verdamperuitlaat.[16]
  • Heatcraft Beacon II met EEV: In een nette gestart systeem met een elektronische expansieklep kunnen een paar stops op een laag-oververhittingsalarm in de eerste minuten normaal zijn terwijl de klep zijn positie zoekt (Beacon II: uit na 2 minuten, dan herstart). Laat het een paar cycli draaien voordat instellingen worden gewijzigd; als het voortduurt, controleer sensor, transducer en koelmediuminstelling.[17]
  • Hussmann CO2 racks met kastcontrollers en stappenmotor-EEVs: Een stappenmotor-expansieklep blijft in zijn positie wanneer de stroom uitvalt, zodat de verdamper kan vol lopen en de compressoren vloeistokslag kunnen geven wanneer de installatie herstart. Hussmann adviseert daarom een vloeistoflijn-magneetklep voor elke stappenmotorklep.[18]
  • Hillphoenix CO2One condensatie-eenheid: Vorstige of natte zuigleidingen op een CO2-condensatie-eenheid: stel de controller in zodat de zuig-oververhitting minstens 15 K blijft, en reinig of vervang een expansieklep die open blijft zitten.[19]
  • Heatcraft Beacon II geeft een laag-oververhittingsalarm wanneer de oververhitting 2 minuten op 0 K blijft. Controleer eerst of het in de controller ingestelde koelmedium overeenkomt met het systeem (een verkeerde instelling geeft verkeerde oververhitting), dan ijs op de wisselaar, en dan of de EEV sluit: pump af en kijk of de LP-drukschakelaar opent; als het afpompen te lang duurt, lekt de klep of is de drukschakelaar verkeerd ingesteld.[20]
  • Temperzone UC8-eenheden; Goodman/Daikin DX20VC: Lage heetgas-oververhitting is een betrouwbaar teken op vloeistokslag: onder ca. 10–11 K (Temperzone alarmeert onder 10 K gedurende 15 min bij volle capaciteit; Goodman vlagt onder 20 °F), en dicht bij 0 K bij echte vloeistoterugkeer omdat de vloeistof die in de compressor verdampt de compressiewarme opneemt.[21]
  • HTPG EcoNet; Carel EVD mini: Test of de elektronische klep sluit: beveel sluiting aan (handmatige modus of gedwongen afpompen). De zuigdruk moet dalen en de compressor binnen een paar minuten afpompen; oververhitting onder ca. 2 K met de klep op 0 stappen betekent dat de klep lekt.[22]
  • Carel EVD mini: De startopening van de elektronische klep is te hoog ingesteld, zodat vloeistof bij elke start na een stop korte tijd de compressor bereikt.[23]
  • HTPG EcoNet; Carel EVD mini: Controleer of het in de oververhittingscontroller geselecteerde koelmedium overeenkomt met het systeem en of het druktransducer-type correct is ingesteld; anders is de berekende oververhitting verkeerd en de klep over- of ondervoedt.[22]
  • Danfoss Optyma Plus, Heatcraft MAC, Hussmann CO2 racks, Toshiba en Actron Air buiteneenheden: Na installatie of een lang stroomonderbreking, schakel de vevhuisverwarming 12–24 uur in voordat de compressor gestart wordt, anders veroorzaakt in de olie opgelost koelmedium vloeistokslag en olieschuiming bij de start.[24]
  • Copeland EXD-SH1/2 met EX/CV-kleppen: De stappenmotorklep is aangesloten met een spoelpaar omgewisseld, zodat hij opent wanneer de controller hem sluit en omgekeerd.[25]
  • Daikin VRV, VRV-III en VRV-WII systemen (RXYQ, REYQ, RWEYQ) met FXxQ inneneenheden: In verwarmingsmodus regelt de VRV-buiteneenheid expansieklep de oververhitting aan de buiteneenheid-uitlaat als zuigpijp-thermistor Ts minus de verzadigingstemperatuur Te van de laagdruksensor, normaal doel 5 K (9 °F), met een bereik van 0–2000 pulsen voor R410A-eenheden. Als vloeistof in verwarming naar de compressor terugkeert, vergelijk Ts en de laagdrukmeting met eigen manometer en thermometer voordat de klep wordt verdacht.[26]
  • Fujitsu AIRSTAGE J-II VRF (buiteneenheden AJ*A36/45/54LALH): J-II vevhuisverwarming: schakelt 30 min na stoppen van alle compressoren in, en bij inschakelen spanning, en uit wanneer een compressor start; volgt geen temperatuur. Als de compressor snel na start stopt met vloeistokslag, controleer of de laagdruk te hoog is: een inneneenheid-EEV te ver open, of de EEV van een gestopte inneneenheid open geblieben.[27]
📝 Vul een servicerapport in

Begrippen in dit artikel

Bronnen

  1. Parker Sporlan – Thermostatic expansion valves: installation, field service (Bulletin 10-11) and literature
  2. Carel – EVD ice user manual, +0300038EN (rel. 1.2, 20.10.2020); EVD mini user manual, +0300036EN (rel. 1.2, 23.04.2018)
  3. Copeland – Application guidelines, outdoor refrigeration units ZX for A2L & A1, Rev03 (2026)
  4. Heatcraft – Beacon II refrigeration systems installation and operation manual, H-IM-79G (June 2020)
  5. Dixell – XEV12D electronic expansion valve driver, 1592019040 r1.6 (01.09.2025)
  6. Danfoss – Data sheet electric expansion valve ETS 175L–500L, AI374946650883en-000402 (2024.08)
  7. Danfoss – User guide superheat controller EKE 1A/1B/1C/1D, BC398828796060en-000103 (2024.08)
  8. Temperzone – Troubleshooting Guide for UC7 Controller (1012-3) + Goodman – Inverter condensing unit installation & operating instructions, IOD-4011L + Mitsubishi Electric – Technical & service manual OCH545 (SUZ-KA25–71VA4), p. 10 | PDF p. 19 (cooling analysis chart) | PDF p. 21 (7 flashes)
  9. Copeland – Application bulletin AE4-1472 R2, ZSH/YSH/ZFH/YFH refrigeration scrolls (May 2024) + Copeland – Application bulletin AE4-1383 R15, ZF*K5E/ZB*K5E scrolls (2017), p. 8 | p. 11
  10. Danfoss – Fitters’ Notes: Condensing units, DKRCC.PF.000.G3.02 / 520H6471 + Danfoss – Maneurop MT/MTZ/NTZ/VTZ instructions, AN13348643903904-000702 + Tecumseh – Semi-hermetic compressors, installation and commissioning (EU, FR/EN), p. 12–13 | p. 3 | p. 36 (6.4)
  11. Danfoss – Fitters’ Notes: Condensing units, DKRCC.PF.000.G3.02 / 520H6471 + Tecumseh – Semi-hermetic compressors, installation and commissioning (EU, FR/EN) + Danfoss – Maneurop MT/MTZ/NTZ/VTZ instructions, AN13348643903904-000702, p. 13–14 | p. 36 (6.4) | p. 3
  12. Carel – EVD evolution manual +0300005EN rel. 4.2 (24.01.2024), p. 49, table 10.a
  13. Carel – EVD evolution manual +0300005EN rel. 4.2 (24.01.2024) + Danfoss – ETS 175L–500L installation guide, AI374946650883en-000402 (2024.08), p. 49–50, table 10.a | p. 17 (troubleshooting)
  14. Hillphoenix – Advansor CO2 Booster – Installation, Start-Up and Operation manual | Hussmann – Transcritical CO2 Rack Installation & Operation, PN 3182569_G, Hillphoenix: p. A-17 | Hussmann: p. 61
  15. Carel – EVD evolution TWIN manual +0300006EN rel. 2.4 (30.10.2015), p. 55, tab. 10.a
  16. Danfoss – EKE 1A/1B/1C/1D user guide BC398828796060en-000103 (2024.08), p. 79, table 71
  17. Heatcraft – Beacon II installation and operation manual H-IM-79G, p. 27, 33 (H-IM-79G)
  18. Hussmann – Transcritical CO2 Rack Installation & Operation, PN 3182569_G, p. 32, 71–72
  19. Hillphoenix – CO2One Condensing Unit Installation and Operation Manual, Section 6 Troubleshooting, item I, p. 53
  20. Heatcraft – Beacon II Installation and Operation Manual H-IM-79G, Beacon II Troubleshooting Guide, E6, p. 25
  21. Temperzone – Service Training Manual, Issue 08, January 2023 + Goodman/Daikin – DX20VC condensing unit, Installation & Service Reference IOD-4011L, Temperzone p. 271; Goodman p. 19
  22. HTPG – Troubleshooting Guide EcoNet enabled unit coolers, HTPG0425_TSG (Jan 2025) + Carel – EVD mini manual +0300036EN rel. 1.2 (2018-04-23), HTPG p. 9; EVD mini p. 33
  23. Carel – EVD mini manual +0300036EN rel. 1.2 (2018-04-23), p. 32
  24. Danfoss – Optyma Plus condensing units, instructions AN37261897352602-010602 + Heatcraft – MAC Series Condensing Units, H-IM-67H (March 2018) + Hussmann – Transcritical CO2 Rack, Installation & Operation, PN 3182569_G + Actron Air – ASPIRE ducted split owner's manual 9590-4031, section 11, Verification before commissioning; start-up section; start-up; operation notes
  25. Copeland – EXD-SH1/2 controller, operating instructions P/N 865917 Rev08 (2025-11-18), Service / Troubleshooting table
  26. Daikin AC (Americas) – VRV Service & Troubleshooting, Participant Guide: VRV Systems Basic Operation Guide, Engineering Data EGVUSE09-07C (09/2007), with VRV III service manual navigation and Service Checker Type III workshop slides, 3.4 Control of Electronic Expansion Valve, p. 7
  27. Fujitsu General – AIRSTAGE J-II Service Manual, small VRF system (R410A; outdoor units AJ*A36/45/54LALH), undated, 2-5-2 Pre-heat operation, p. 02-10; service parts information 1, p. 04-84 (undated; copy archived 2026-11-03)
Disclaimer: Deze tekst is een leidraad, geen juridisch advies. Hij vat regels en normen samen en vervangt de officiële tekst niet. Controleer altijd de geldende versie en de lokale eisen.
Nieuwe functie – meld eventuele fouten: Een fout melden