Pendelende oververhitting (expansieventiel pendelt)

Oorzaken, meest waarschijnlijke eerst

De volgorde is bij benadering en gebaseerd op veelvoorkomende storingen in het veld. Meet altijd voordat u iets vervangt.

1. 1
   Stroomschema A

   De voeler heeft slecht contact met de zuigleiding en reageert te laat.

   Oplossing: Monteer de voeler op een rechte, schone leiding in de door de fabrikant aangegeven klokstand, draai de klem vast en breng isolatie aan.

   🛠 Hoe doe ik dat? Stap voor stap

   Werk aan koel- en elektrische systemen mag uitsluitend worden uitgevoerd door gekwalificeerd personeel. Volg de handleiding van de fabrikant en de lokale voorschriften; de stappen zijn een richtlijn en geen vervanging voor een opleiding.

   Monteer de voeler en de egalisatieleiding

   De TEV regelt op basis van wat de voeler voelt. Een voeler op de verkeerde plaats, met slecht contact of zonder isolatie zorgt voor pendelen of een verkeerde oververhitting, en een egalisatieleiding aangesloten vóór de voeler verstoort de regeling.

   1. Kies de positie. Kies een horizontaal deel van de zuigleiding vlak na de verdamper, voor een eventuele vloeistofzak of stijgbuis, en niet dicht bij een warmtebron of waar vloeistof kan verzamelen.

      ✓ Controle: Het gekozen gedeelte is horizontaal, dicht bij de verdamperuitgang en vrij van vloeistofzakken.

   2. Reinig de leiding. Reinig de leiding op de voelerpositie tot op het blanke metaal met een reinigingsdoek of fijn schuurpapier. Verwijder vorst en verf. De leiding kan koud zijn; draag handschoenen.

      ✓ Controle: Het leidingoppervlak is helder en schoon waar de voeler komt te zitten.

   3. Monteer de voeler op de juiste klokstand. Klem de voeler langs de leiding met de bij het ventiel geleverde metalen klem. Plaats deze op kleinere zuigleidingen aan de bovenzijde, op grotere leidingen op ongeveer 4 of 8 uur, nooit aan de onderkant waar olie stroomt. Volg de instructies van de ventielfabrikant voor uw leidingmaat.

      ✓ Controle: De voeler ligt vlak langs de leiding op de juiste positie en kan niet met de hand worden gedraaid.

   4. Isoleer de voeler. Wikkel de voeler en de leiding in met isolatietape met gesloten celstructuur zodat omgevingslucht en stralingswarmte geen invloed kunnen uitoefenen.

      ✓ Controle: De voeler en de klem zijn volledig bedekt en de isolatie is aan de uiteinden afgedicht.

   5. Sluit de egalisatieleiding aan na de voeler. Sluit de externe egalisatieleiding aan op de bovenzijde van de zuigleiding, op korte afstand na de voeler (in de stroomrichting). Als deze moet worden gesoldeerd, wordt het circuit geopend: win het koudemiddel terug (F-gascertificering), soldeer met stikstof doorstroming en neem de voorschriften voor heet werk in acht, pers daarna af met stikstof en vacumeer.

      ✓ Controle: De egalisatieleiding is stroomafwaarts van de voeler aangesloten en de verbinding is dicht bij de druktest.

   6. Controleer de oververhitting. Start het systeem, laat het stabiel draaien en meet de oververhitting.

      ✓ Controle: De oververhitting is stabiel zonder pendelen en op de waarde opgegeven voor het systeem.

2. 2
   Stroomschema B

   De oververhitting is te laag ingesteld, waardoor het ventiel pendelt tegen de vloeistofgrens.

   Oplossing: Verhoog de instelling stapsgewijs en wacht tot deze zich tussen elke stap heeft gestabiliseerd.

   🛠 Hoe doe ik dat? Stap voor stap

   Werk aan koel- en elektrische systemen mag uitsluitend worden uitgevoerd door gekwalificeerd personeel. Volg de handleiding van de fabrikant en de lokale voorschriften; de stappen zijn een richtlijn en geen vervanging voor een opleiding.

   Stel oververhitting in en dimensioneer het expansieventiel

   Een thermostatisch expansieventiel (TXV) wordt pas afgesteld nadat andere oorzaken zijn uitgesloten. Kleine stappen en geduld zorgen voor een stabiele oververhitting zonder dat er vloeistof bij de compressor komt.

   1. Sluit eerst andere oorzaken uit. Controleer vulling, synglas, vloeistofleidingbeperking, opstelling van de voeler en vereffeningsleiding (zie die handleidingen). Gebruik de afstelschroef niet om een andere storing te verbergen.

      ✓ Controle: Andere oorzaken zijn uitgesloten of verholpen.

   2. Meet de oververhitting. Meet bij stabiele werking de zuigdruk bij de verdamperuitlaat en de leidingtemperatuur bij de voeler. Oververhitting = leidingtemperatuur − verzadigingstemperatuur (dauwpunt voor mengsels). Zoek het doel in de gegevens van de verdamper- of klepfabrikant.

      ✓ Controle: U hebt een stabiele oververhittingswaarde en een doel om mee te vergelijken.

   3. Stel in kleine stappen af. Verwijder de dop en draai de spindel een kwart tot een halve slag. Bij de meeste ventielen verhoogt met de klok mee de oververhitting; controleer de markering van de fabrikant. Noteer hoeveel slagen u hebt gemaakt.

      ✓ Controle: De spindel is een bekende hoeveelheid in de juiste richting gedraaid.

   4. Wacht op stabiele werking. Wacht ten minste 15 minuten voordat u opnieuw meet; de klep en verdamper reageren langzaam.

      ✓ Controle: De oververhitting blijft stabiel over meerdere metingen.

   5. Herhaal en bescherm de compressor. Herhaal totdat het doel is bereikt. Controleer ook de zuigoververhitting bij de compressor en let op vorst op de compressor; stel de oververhitting nooit zo laag in dat er vloeistof bij de compressor komt.

      ✓ Controle: De oververhitting van de verdamper staat op het doel en er is geen teken van vloeistof bij de compressor.

   6. Beoordeel de ventielgrootte. Pendelen met grote schommelingen die niet willen stabiliseren kan betekenen dat het ventiel of de sproeier te groot is; een hoge oververhitting met een volledig open ventiel kan betekenen dat deze te klein is. Vergelijk de ventielcapaciteit bij de werkelijke verdampingstemperatuur, vloeistoftemperatuur en drukval met de verdamperlast in de selectiegegevens van de fabrikant. Het vervangen van de sproeier opent het circuit en vereist F-gascertificeerd personeel.

      ✓ Controle: De ventielcapaciteit komt overeen met de belasting, of u hebt een gedocumenteerde reden om deze te wijzigen.

   7. Plaats de dop terug en leg vast. Plaats de dop met de afdichting terug, lektest deze en noteer de uiteindelijke instelling en oververhitting.

      ✓ Controle: De dop zit vast en de instelling is genoteerd.

   Oververhitting meten

   Oververhitting laat zien of de verdamper van de juiste hoeveelheid koudemiddel wordt voorzien: te hoog laat de verdamper verstarren, te laag brengt het risico met zich mee dat vloeistof de compressor bereikt. Meet bij de uitgang van de verdamper (voor het expansieventiel) en bij de compressor (om deze te beschermen).

   1. Laat het systeem stabiliseren. Draai gedurende ten minste 10–15 minuten op normale belasting, niet tijdens of direct na de ontdooiing. Draag een veiligheidsbril en handschoenen (koude leidingen kunnen bevriezing veroorzaken); houd ontstekingsbronnen uit de buurt bij A2L/A3-koudemiddelen.

      ✓ Controle: Zuigdruk en leidingtemperatuur verlopen niet meer.

   2. Lees de zuigdruk af. Sluit de meter aan op een aansluiting bij de verdamperuitgang als die er is; een aansluiting bij de compressor toont een lagere druk vanwege het drukverval in de zuigleiding. Selecteer het juiste koudemiddel.

      ✓ Controle: De meter toont een stabiele druk en u weet waar deze is gemeten.

   3. Meet de leidingtemperatuur. Klem een leidingthermometer vast op een schone, blanke leiding naast de voeler van het expansieventiel (verdamperoververhitting) en op de zuigleiding ongeveer 15–30 cm voor de compressor (compressoroververhitting), geïsoleerd van de omgevende lucht.

      ✓ Controle: Beide temperaturen zijn stabiel.

   4. Bereken de oververhitting. Reken de druk om naar de verzadigingstemperatuur; gebruik voor zeotrope mengsels het dauwpunt. Oververhitting = gemeten leidingtemperatuur − verzadigingstemperatuur.

      ✓ Controle: Het resultaat is positief en wordt vergeleken met de streefwaarde van de fabrikant; voor een thermostaatventiel bij de verdamperuitgang is dit vaak rond de 5–8 K.

   5. Interpreteer voor het afstellen. Hoge oververhitting in combinatie met bellen in het kijkglas of lage onderkoeling wijst op een tekort aan koudemiddel of een vernauwing, niet op een ventielinstelling. Zeer lage compressoroververhitting betekent risico op vloeistofslag. Controleer de vulling, het kijkglas en de filterdroger voordat u het ventiel aanraakt.

      ✓ Controle: De oorzaak wordt ondersteund door ten minste één andere meting.

   6. Alleen aanpassen als de oorzaak het ventiel is. Stel een thermostaatventiel af in kleine stappen (ongeveer een kwart slag) en wacht 15–20 minuten tussen de stappen; verander bij een elektronisch ventiel het setpoint in de regelaar. Noteer de waarden voor en na de aanpassing.

      ✓ Controle: De oververhitting stabiliseert zich op de doelwaarde en blijft stabiel tijdens een volledige cyclus.

3. 3
   Stroomschema C

   Flashgas voor het ventiel veroorzaakt een onregelmatige doorstroming door het ventiel.

   Oplossing: Zoek naar de oorzaak van de bellen in het kijkglas: koudemiddelvulling, filterdroger en drukval in de vloeistofleiding.

   🛠 Hoe doe ik dat? Stap voor stap

   Werk aan koel- en elektrische systemen mag uitsluitend worden uitgevoerd door gekwalificeerd personeel. Volg de handleiding van de fabrikant en de lokale voorschriften; de stappen zijn een richtlijn en geen vervanging voor een opleiding.

   Lees het kijkglas en de vochtindicator af

   Het kijkglas laat zien of de vloeistofleiding vol vloeistof zit, en de vochtindicator geeft aan of het koudemiddel droog is. Beide moeten worden afgelezen bij stabiel bedrijf en in samenhang met andere metingen.

   1. Controleer markering en positie. Controleer of het kijkglas is gemarkeerd voor het koudemiddel in het systeem en de bijbehorende druk, en of het zich in de vloeistofleiding na de filterdroger bevindt.

      ✓ Controle: Markering en positie zijn correct; anders kan de kleuraanduiding niet worden vertrouwd.

   2. Laat draaien tot stabiele werking. Laat het systeem ten minste 15 minuten op een stabiele belasting draaien, niet direct na een start, een ontdooiing of een capaciteitsstap. Maak het glas schoon en schijn er met een zaklamp op.

      ✓ Controle: Drukken en temperaturen zijn stabiel en u kunt duidelijk in het glas kijken.

   3. Lees de vochtindicator af. Vergelijk de kleur van de indicator met de kleurenschaal die op de ring van het kijkglas is gedrukt. Kleuren verschillen per fabrikant (vaak groen voor droog en geel voor nat). De indicator reageert traag: na het vervangen van een filterdroger kan het vele uren duren voordat de werkelijke waarde wordt weergegeven.

      ✓ Controle: De kleur komt overeen met het veld 'droog' op de schaal; een 'natte' kleur duidt op vocht in het systeem.

   4. Lees de vloeistof af. Zoek naar een volle, heldere vloeistofkolom, schuim of stroompjes bubbels. Merk op dat een volkomen helder glas ook kan betekenen dat het vol damp zit in een bijna leeg systeem; bevestig dit aan de hand van de onderkoeling.

      ✓ Controle: U kunt aangeven of het glas vol vloeistof zit, en de onderkoeling bevestigt dit.

   5. Beoordeel de bubbels. Bubbels zijn normaal bij de start, na een ontdooiing, tijdens capaciteitswijzigingen en wanneer de vloeistof gaat koken door drukval, een verticale stijgbuis of een warme omgeving. Aanhoudende bubbels tijdens stabiel bedrijf vereisen een onderkoelingsmeting en een controle op vernauwing voordat u aan een tekort aan koudemiddel denkt.

      ✓ Controle: U weet of de bubbels het gevolg zijn van de bedrijfstoestand, een vernauwing of te weinig koudemiddel.

   6. Onderneem actie op basis van het resultaat. Vocht: zoek de oorzaak (lek, slechte vacumering), vervang de filterdroger en vacumeer. Te weinig koudemiddel: vul nooit koudemiddel bij om bubbels weg te werken; lekzoeke, repareer, win terug en weeg de correcte vulling in. Werk waarbij het circuit wordt geopend, vereist F-gassen-gecertificeerd personeel.

      ✓ Controle: Na de handeling is het glas vol vloeistof bij stabiel bedrijf en keert de indicator terug naar 'droog'.

   Zoek een vernauwing in de vloeistofleiding

   Een gedeeltelijk verstopt filterdroger, vuilfilter of ventiel zorgt ervoor dat de vloeistof gaat flashen en de verdamper uithongert. Drukval uit zich als een temperatuurdaling bij de vernauwing.

   1. Bevestig de symptomen. Meet bij stabiele werking oververhitting en onderkoeling. Een vernauwing geeft doorgaans een hoge oververhitting en een lage zuigdruk, terwijl de onderkoeling voor de vernauwing normaal of hoog is.

      ✓ Controle: De metingen passen bij een vernauwing in plaats van een eenvoudig koudemiddeltekort.

   2. Kijk en voel langs de leiding. Volg de vloeistofleiding vanaf de condensor of ontvanger. Zoek naar zweetvorming of vorst en voel of er een koud plekje is direct na een component. Draag handschoenen tegen koudeverbranding.

      ✓ Controle: U heeft een eventuele plek gevonden die duidelijk kouder is dan de leiding ervoor.

   3. Meet over elke component. Klem thermometers voor en na de filterdroger, magneetklep, vuilfilter, synglas en afsluiters, één component tegelijk.

      ✓ Controle: De temperatuur is aan beide zijden van een probleemloze component gelijk; een merkbare daling van meer dan een graad of twee duidt de vernauwing aan.

   4. Meet de drukval. Waar service-aansluitingen voor en na de filterdroger of klep aanwezig zijn, meet u de druk aan beide zijden en vergelijkt u dit met de door de fabrikant toegestane drukval.

      ✓ Controle: De drukval ligt binnen de gegevens van de fabrikant, of de component is bevestigd als vernauwd.

   5. Controleer het synglas en de kleppen. Bubbels na een component maar heldere vloeistof ervoor wijzen op die component. Controleer of hand- en afsluiters volledig open zijn en of de magneetklep volledig opent wanneer deze onder spanning wordt gezet.

      ✓ Controle: Alle kleppen staan volledig open en u weet waar de gasvorming begint.

   6. Repareer. Vervanging opent het circuit en vereist F-gascertificeerd personeel: leegpompen of terugwinnen, sluit nooit vloeistof in tussen gesloten kleppen (met name CO2), hardsolderen met doorstromende stikstof, drukproef uitvoeren, evacueren en opnieuw vullen op gewicht.

      ✓ Controle: Na reparatie is er geen temperatuurdaling over de component en is de oververhitting weer normaal.

   Meet onderkoeling

   Onderkoeling laat zien hoeveel de vloeistof wordt afgekoeld onder haar condensatietemperatuur. Samen met oververhitting helpt dit om de vulling en de condensor te beoordelen.

   1. Laat draaien tot stabiele toestand. Laat het systeem gedurende ten minste 15 minuten op stabiele last draaien, niet tijdens of vlak na een ontdooiing. Controleer of de condensor schoon is en de ventilatoren draaien.

      ✓ Controle: Druk en temperaturen zijn stabiel.

   2. Meet de vloeistofdruk. Sluit een manometer aan op de servicepoort bij de condensoruitlaat of op de vloeistofleiding (zie de handleiding voor het aansluiten van manometers). Draag een veiligheidsbril en handschoenen.

      ✓ Controle: Je hebt een stabiele vloeistofdruk.

   3. Meet de vloeistoftemperatuur. Klem een thermometer op een schone leiding op dezelfde plaats als de drukmeting en isoleer de voeler.

      ✓ Controle: Je hebt een stabiele leidingtemperatuur van dezelfde locatie.

   4. Omzetten en berekenen. Reken de druk om naar de verzadigingstemperatuur voor het koudemiddel (kookpunt voor zeotrope mengsels). Onderkoeling = verzadigingstemperatuur − gemeten vloeistoftemperatuur.

      ✓ Controle: Je hebt een onderkoelingswaarde in K.

   5. Vergelijk met de doelvrije waarde. Vergelijk met de door de fabrikant opgegeven streefwaarde voor het systeem. In systemen met een verzamelaar is de onderkoeling bij de uitlaat van de verzamelaar normaal gesproken klein en zegt weinig over de vulling. Bij transkritisch CO2 is er geen onderkoeling aan de hogedrukzijde; gebruik in plaats daarvan de uitlaattemperatuur en -druk van de gascooler.

      ✓ Controle: Je weet of de waarde laag, normaal of hoog is voor dit systeemtype.

   6. Interpreteer voorzichtig. Lage onderkoeling met hoge oververhitting kan wijzen op te weinig koudemiddel of een vernauwing; hoge onderkoeling met een hoge condensatiedruk kan wijzen op overvulling of niet-condenseerbare gassen. Vul nooit zomaar koudemiddel bij: voer eerst een lektest uit, repareer, win terug en weeg de correcte vulling in (F-gassen gecertificeerd personeel).

      ✓ Controle: De conclusie wordt ondersteund door oververhitting en drukken, niet door onderkoeling alleen.

   Ga verder met: Bellen in het kijkglas →

4. 4
   Stroomschema D

   Het ventiel is te groot voor de last.

   Oplossing: Monteer een kleiner inzetstuk of een kleiner ventiel. Bij een wisselende last heeft een elektronisch ventiel de voorkeur.

   🛠 Hoe doe ik dat? Stap voor stap

   Werk aan koel- en elektrische systemen mag uitsluitend worden uitgevoerd door gekwalificeerd personeel. Volg de handleiding van de fabrikant en de lokale voorschriften; de stappen zijn een richtlijn en geen vervanging voor een opleiding.

   Stel oververhitting in en dimensioneer het expansieventiel

   Een thermostatisch expansieventiel (TXV) wordt pas afgesteld nadat andere oorzaken zijn uitgesloten. Kleine stappen en geduld zorgen voor een stabiele oververhitting zonder dat er vloeistof bij de compressor komt.

   1. Sluit eerst andere oorzaken uit. Controleer vulling, synglas, vloeistofleidingbeperking, opstelling van de voeler en vereffeningsleiding (zie die handleidingen). Gebruik de afstelschroef niet om een andere storing te verbergen.

      ✓ Controle: Andere oorzaken zijn uitgesloten of verholpen.

   2. Meet de oververhitting. Meet bij stabiele werking de zuigdruk bij de verdamperuitlaat en de leidingtemperatuur bij de voeler. Oververhitting = leidingtemperatuur − verzadigingstemperatuur (dauwpunt voor mengsels). Zoek het doel in de gegevens van de verdamper- of klepfabrikant.

      ✓ Controle: U hebt een stabiele oververhittingswaarde en een doel om mee te vergelijken.

   3. Stel in kleine stappen af. Verwijder de dop en draai de spindel een kwart tot een halve slag. Bij de meeste ventielen verhoogt met de klok mee de oververhitting; controleer de markering van de fabrikant. Noteer hoeveel slagen u hebt gemaakt.

      ✓ Controle: De spindel is een bekende hoeveelheid in de juiste richting gedraaid.

   4. Wacht op stabiele werking. Wacht ten minste 15 minuten voordat u opnieuw meet; de klep en verdamper reageren langzaam.

      ✓ Controle: De oververhitting blijft stabiel over meerdere metingen.

   5. Herhaal en bescherm de compressor. Herhaal totdat het doel is bereikt. Controleer ook de zuigoververhitting bij de compressor en let op vorst op de compressor; stel de oververhitting nooit zo laag in dat er vloeistof bij de compressor komt.

      ✓ Controle: De oververhitting van de verdamper staat op het doel en er is geen teken van vloeistof bij de compressor.

   6. Beoordeel de ventielgrootte. Pendelen met grote schommelingen die niet willen stabiliseren kan betekenen dat het ventiel of de sproeier te groot is; een hoge oververhitting met een volledig open ventiel kan betekenen dat deze te klein is. Vergelijk de ventielcapaciteit bij de werkelijke verdampingstemperatuur, vloeistoftemperatuur en drukval met de verdamperlast in de selectiegegevens van de fabrikant. Het vervangen van de sproeier opent het circuit en vereist F-gascertificeerd personeel.

      ✓ Controle: De ventielcapaciteit komt overeen met de belasting, of u hebt een gedocumenteerde reden om deze te wijzigen.

   7. Plaats de dop terug en leg vast. Plaats de dop met de afdichting terug, lektest deze en noteer de uiteindelijke instelling en oververhitting.

      ✓ Controle: De dop zit vast en de instelling is genoteerd.

5. 5

   Thermostatisch ventiel: de externe vereffeningsleiding ontbreekt, is verstopt, geknikt of op de verkeerde plaats aangesloten, of er wordt een ventiel met interne vereffening gebruikt op een verdamper met een grote drukval (verdeler).

   Oplossing: Controleer of de vereffeningsleiding open is en is aangesloten op de zuigleiding vlak na de voelerspeen, stroomafwaarts ervan. Monteer een ventiel met externe vereffening als de verdamper een verdeler heeft.

   🛠 Hoe doe ik dat? Stap voor stap

   Werk aan koel- en elektrische systemen mag uitsluitend worden uitgevoerd door gekwalificeerd personeel. Volg de handleiding van de fabrikant en de lokale voorschriften; de stappen zijn een richtlijn en geen vervanging voor een opleiding.

   Monteer de voeler en de egalisatieleiding

   De TEV regelt op basis van wat de voeler voelt. Een voeler op de verkeerde plaats, met slecht contact of zonder isolatie zorgt voor pendelen of een verkeerde oververhitting, en een egalisatieleiding aangesloten vóór de voeler verstoort de regeling.

   1. Kies de positie. Kies een horizontaal deel van de zuigleiding vlak na de verdamper, voor een eventuele vloeistofzak of stijgbuis, en niet dicht bij een warmtebron of waar vloeistof kan verzamelen.

      ✓ Controle: Het gekozen gedeelte is horizontaal, dicht bij de verdamperuitgang en vrij van vloeistofzakken.

   2. Reinig de leiding. Reinig de leiding op de voelerpositie tot op het blanke metaal met een reinigingsdoek of fijn schuurpapier. Verwijder vorst en verf. De leiding kan koud zijn; draag handschoenen.

      ✓ Controle: Het leidingoppervlak is helder en schoon waar de voeler komt te zitten.

   3. Monteer de voeler op de juiste klokstand. Klem de voeler langs de leiding met de bij het ventiel geleverde metalen klem. Plaats deze op kleinere zuigleidingen aan de bovenzijde, op grotere leidingen op ongeveer 4 of 8 uur, nooit aan de onderkant waar olie stroomt. Volg de instructies van de ventielfabrikant voor uw leidingmaat.

      ✓ Controle: De voeler ligt vlak langs de leiding op de juiste positie en kan niet met de hand worden gedraaid.

   4. Isoleer de voeler. Wikkel de voeler en de leiding in met isolatietape met gesloten celstructuur zodat omgevingslucht en stralingswarmte geen invloed kunnen uitoefenen.

      ✓ Controle: De voeler en de klem zijn volledig bedekt en de isolatie is aan de uiteinden afgedicht.

   5. Sluit de egalisatieleiding aan na de voeler. Sluit de externe egalisatieleiding aan op de bovenzijde van de zuigleiding, op korte afstand na de voeler (in de stroomrichting). Als deze moet worden gesoldeerd, wordt het circuit geopend: win het koudemiddel terug (F-gascertificering), soldeer met stikstof doorstroming en neem de voorschriften voor heet werk in acht, pers daarna af met stikstof en vacumeer.

      ✓ Controle: De egalisatieleiding is stroomafwaarts van de voeler aangesloten en de verbinding is dicht bij de druktest.

   6. Controleer de oververhitting. Start het systeem, laat het stabiel draaien en meet de oververhitting.

      ✓ Controle: De oververhitting is stabiel zonder pendelen en op de waarde opgegeven voor het systeem.

6. 6
   Stroomschema E

   Elektronische regelaar: verkeerde parameters, een defecte druksensor of een schommelende condensatiedruk die het ventiel verstoort.

   Oplossing: Controleer druk- en temperatuursensoren ten opzichte van gekalibreerde instrumenten en de instellingen van de regelaar. Stabiliseer de condensatiedruk.

   🛠 Hoe doe ik dat? Stap voor stap

   Werk aan koel- en elektrische systemen mag uitsluitend worden uitgevoerd door gekwalificeerd personeel. Volg de handleiding van de fabrikant en de lokale voorschriften; de stappen zijn een richtlijn en geen vervanging voor een opleiding.

   Controleer een sensor ten opzichte van een referentie

   Een temperatuur- of druksensor die een verkeerde waarde aangeeft, zorgt ervoor dat de regelaar foutief regelt: onjuiste oververhitting, onjuiste ontdooiing, valse alarmen. Vergelijk deze met een gekalibreerde referentie voordat je instellingen of onderdelen wijzigt.

   1. Monteer de referentie naast de sensor. Bevestig een gekalibreerde thermometersonde naast de temperatuursensor op dezelfde leiding of in dezelfde luchtstroom, voorzien van warmtegeleidende pasta en isolatie. Sluit voor een druksensor een gekalibreerde manometer aan op een servicepoort op hetzelfde punt in het circuit. Draag een veiligheidsbril en handschoenen bij het aansluiten op het koudemiddelcircuit.

      ✓ Controle: De referentiemeting is gedurende enkele minuten stabiel.

   2. Vergelijk met de waarde van de regelaar. Lees de actuele waarde van de sensor af op het display van de regelaar of via het servicegereedschap op hetzelfde moment als de referentie.

      ✓ Controle: Het verschil ligt binnen de tolerantie die door de fabrikant van de sensor of regelaar is opgegeven (voor een temperatuursensor typisch binnen ca. 1 K).

   3. Controleer offsets en sensortype. Controleer in de parameterlijst van de regelaar of het sensortype (bijv. NTC, PT1000, 0–10 V, 4–20 mA), het drukbereik en eventuele kalibratie-offset overeenkomen met de gemonteerde sensor. Noteer de oorspronkelijke waarden voordat je iets wijzigt.

      ✓ Controle: Sensortype, bereik en offset in de regelaar komen overeen met het datablad van de sensor.

   4. Meet de sensorweerstand. Isoleer de regelaar en zet deze spanningsloos, koppel de sensor los en meet de weerstand ervan met een multimeter terwijl de referentie de temperatuur bij de sensor aangeeft. Vergelijk met de weersstandstabel van de fabrikant. Een PT1000 meet 1000 Ω bij 0 °C; een ijsbad levert een eenvoudig ijkpunt van 0 °C op.

      ✓ Controle: De weerstand komt overeen met de tabelwaarde voor de referentietemperatuur; OL of 0 Ω betekent een kapotte of kortgesloten sensor of kabel.

   5. Controleer de sensorlocatie en montage. Inspecteer de buisklem of dompelhuls: stevig metaal-op-metaal contact, warmtegeleidende pasta, isolatie tegen de omringende lucht en de juiste positie (bijv. verdamperuitlaat, niet in de luchtstroom van een ventilator).

      ✓ Controle: De sensor zit stevig op het juiste punt en is geïsoleerd.

   6. Opnieuw aansluiten en bevestigen. Sluit de sensor weer aan, schakel de voeding in en vergelijk de aflezing nogmaals met de referentie. Vervang een sensor die buiten de tolerantie valt door een van hetzelfde type.

      ✓ Controle: Regelaar en referentie komen binnen de tolerantie overeen.

   Controleer een elektronisch expansieventiel

   Een elektronisch expansieventiel (EEV) is slechts zo goed als de bijbehorende sensoren, kabel en regelaar. Controleer deze in die volgorde voordat u het ventiel zelf de schuld geeft.

   1. Lees regelaarlarmeringen en klepopening af. Lees het alarmlogboek, het oververhittingsinstelpunt, de gemeten oververhitting en de klepopening (%) af op de regelaar of het servicetool. Let op of het ventiel vastzit op 0% of 100%, of dat het pendelt.

      ✓ Controle: U weet wat de regelaar meet en wat deze probeert te bereiken met het ventiel.

   2. Controleer de sensoren. Vergelijk de zuigdruksensor met een gekalibreerde meter op hetzelfde punt, en de zuigtemperatuursensor met een referentietermometer ernaast. Controleer of de sensor strak op een schone buis is geklemd en is geïsoleerd.

      ✓ Controle: Beide metingen komen binnen de tolerantie van de sensor overeen met de referenties; repareer anders eerst de sensor.

   3. Isoleer en meet de spoel. Schakel de voeding van de regelaar uit, vergrendel en stel vast dat het circuit spanningsloos is. Koppel de stekker van het ventiel los en meet de weerstand van elke wikkeling (voor een typische bipolaire stappenmotor zijn dit twee wikkelingen), en van elke wikkeling naar het klephuis.

      ✓ Controle: De wikkelingen meten onderling gelijk en komen overeen met het gegevensblad van het ventiel; er is geen sluiting naar het huis. OL betekent een onderbroken wikkeling.

   4. Controleer kabel en connector. Controleer de kabel op beschadigingen en de connector op vocht, corrosie en losse pennen. Controleer of de kabellengte en afscherming voldoen aan de limieten van de fabrikant van het ventiel.

      ✓ Controle: De kabel is intact, de connector droog en stevig, en de kabellengte binnen de opgegeven specificaties.

   5. Stuur het ventiel handmatig aan. Sluit weer aan en schakel in. Zet het ventiel via het servicetool in de handmatige modus en verplaats het in stappen van dicht naar open terwijl u de zuigdruk en oververhitting in de gaten houdt. Laat het niet zo ver openstaan dat vloeistof de compressor bereikt. Sluit bij CO2-systemen geen vloeistof op tussen een gesloten EEV en een ander gesloten ventiel.

      ✓ Controle: Zuigdruk en oververhitting veranderen bij elke stap; geen reactie duidt op een vastgelopen ventiel of een kapotte uitgang van de regelaar.

   6. Keer terug naar referentie en automaat. Laat de regelaar het ventiel initialiseren naar de referentiepositie (gesloten) en schakel terug naar automatisch. Controleer de status indien de regelaar is voorzien van een noodmodule die het ventiel sluit bij stroomuitval.

      ✓ Controle: Het ventiel zoekt de nulstand zonder alarmen en de oververhitting stabiliseert zich op het instelpunt in de automatische modus.

   Controleer de persdrukregeling

   Een te lage condensatiedruk in de winter laat het expansieventiel verstarren; een te hoge in de zomer kost energie en laat de HP-schakelaar trippen. Controleer de fanregeling, persdrukventielen en waterregelaars ten opzichte van het setpoint.

   1. Lees de condensatiedruk en het setpoint af. Sluit een gekalibreerde meter aan op de persgas- of vloeistofleiding en noteer het setpoint van de condensatiedruk en de fanstappen in de regelaar of toerenregelaar. Overschrijd nooit de PS van het systeem.

      ✓ Controle: U kent de daadwerkelijke condensatiedruk en het setpoint.

   2. Controleer de fansturing en toerentalregeling. Observeer de fans terwijl de druk stijgt en daalt: stappen schakelen in en uit, of het toerental verandert, rondom het setpoint. Meet de uitgang van de toerenregelaar als een fan niet reageert.

      ✓ Controle: Fans starten, stoppen of veranderen van toerental bij de ingestelde drukken.

   3. Controleer de fans bij uitgeschakelde spanning. Als een fan niet draait, isoleer en vergrendel deze, controleer de fanmotor en de bladen en verifieer dat de batterij schoon is voordat u de besturing de schuld geeft. Fans kunnen automatisch starten.

      ✓ Controle: Fans draaien vrij rond en de condensor is schoon.

   4. Controleer persdrukventielen bij koud weer. Controleer op systemen met persdrukventielen (bijv. Sporlan ORI/ORD of Danfoss KVR/NRD) bij lage buitentemperaturen of de bypass naar de ontvanger warm wordt wanneer het ventiel regelt, en of er voldoende koudemiddel is voor de overstroomde condensor (wintervulling, kijkglas vol).

      ✓ Controle: De condensatiedruk wordt op de ventielinstelling gehouden en het kijkglas blijft vol bij koud weer.

   5. Controleer het waterregelventiel. Controleer bij watergekoelde condensors of het waterregelventiel verder opent naarmate de condensatiedruk stijgt en sluit bij stilstand. Vergelijk de temperaturen van het water in- en uitgaand.

      ✓ Controle: Het ventiel moduleert en de condensatiedruk is stabiel; er stroomt geen water bij stilstand.

   6. CO2-gaskoelers. Bij transkritische CO2 (R744) wordt de hoge druk gezamenlijk ingesteld door het hogedrukventiel en de gaskoelerventilatoren; controleer dit zoals beschreven in de handleiding voor het CO2-hogedrukventiel.

      ✓ Controle: De uitgangstemperatuur van de gaskoeler en de hoge druk volgen de setpoints van de regelaar.

7. 7

   Een losse kabel of slechte afscherming naar de druk- of temperatuursensor (elektronisch ventiel).

   Oplossing: Controleer connectoren, kabels en afscherming, en zorg ervoor dat de sensorkabels niet parallel aan vermogenskabels lopen.

   🛠 Hoe doe ik dat? Stap voor stap

   Werk aan koel- en elektrische systemen mag uitsluitend worden uitgevoerd door gekwalificeerd personeel. Volg de handleiding van de fabrikant en de lokale voorschriften; de stappen zijn een richtlijn en geen vervanging voor een opleiding.

   Controleer een elektronisch expansieventiel

   Een elektronisch expansieventiel (EEV) is slechts zo goed als de bijbehorende sensoren, kabel en regelaar. Controleer deze in die volgorde voordat u het ventiel zelf de schuld geeft.

   1. Lees regelaarlarmeringen en klepopening af. Lees het alarmlogboek, het oververhittingsinstelpunt, de gemeten oververhitting en de klepopening (%) af op de regelaar of het servicetool. Let op of het ventiel vastzit op 0% of 100%, of dat het pendelt.

      ✓ Controle: U weet wat de regelaar meet en wat deze probeert te bereiken met het ventiel.

   2. Controleer de sensoren. Vergelijk de zuigdruksensor met een gekalibreerde meter op hetzelfde punt, en de zuigtemperatuursensor met een referentietermometer ernaast. Controleer of de sensor strak op een schone buis is geklemd en is geïsoleerd.

      ✓ Controle: Beide metingen komen binnen de tolerantie van de sensor overeen met de referenties; repareer anders eerst de sensor.

   3. Isoleer en meet de spoel. Schakel de voeding van de regelaar uit, vergrendel en stel vast dat het circuit spanningsloos is. Koppel de stekker van het ventiel los en meet de weerstand van elke wikkeling (voor een typische bipolaire stappenmotor zijn dit twee wikkelingen), en van elke wikkeling naar het klephuis.

      ✓ Controle: De wikkelingen meten onderling gelijk en komen overeen met het gegevensblad van het ventiel; er is geen sluiting naar het huis. OL betekent een onderbroken wikkeling.

   4. Controleer kabel en connector. Controleer de kabel op beschadigingen en de connector op vocht, corrosie en losse pennen. Controleer of de kabellengte en afscherming voldoen aan de limieten van de fabrikant van het ventiel.

      ✓ Controle: De kabel is intact, de connector droog en stevig, en de kabellengte binnen de opgegeven specificaties.

   5. Stuur het ventiel handmatig aan. Sluit weer aan en schakel in. Zet het ventiel via het servicetool in de handmatige modus en verplaats het in stappen van dicht naar open terwijl u de zuigdruk en oververhitting in de gaten houdt. Laat het niet zo ver openstaan dat vloeistof de compressor bereikt. Sluit bij CO2-systemen geen vloeistof op tussen een gesloten EEV en een ander gesloten ventiel.

      ✓ Controle: Zuigdruk en oververhitting veranderen bij elke stap; geen reactie duidt op een vastgelopen ventiel of een kapotte uitgang van de regelaar.

   6. Keer terug naar referentie en automaat. Laat de regelaar het ventiel initialiseren naar de referentiepositie (gesloten) en schakel terug naar automatisch. Controleer de status indien de regelaar is voorzien van een noodmodule die het ventiel sluit bij stroomuitval.

      ✓ Controle: Het ventiel zoekt de nulstand zonder alarmen en de oververhitting stabiliseert zich op het instelpunt in de automatische modus.