Japan: フロン排出抑制法, de Kigali-afbouw van HFK's en de High Pressure Gas Safety Act

De wetten en de autoriteiten

Japan heeft zijn eigen koudemiddelwetten. フロン類の使用の合理化及び管理の適正化に関する法律, meestal フロン排出抑制法 genoemd, omvat de hele levenscyclus: de GWP-doelen waaraan fabrikanten moeten voldoen, hoe apparatuur wordt geïnspecteerd en onderhouden, en hoe koudemiddel wordt teruggewonnen bij afdanking ^[1]. Dit wordt gezamenlijk bestuurd door het Ministerie van Milieu 環境省 (MOE) en het Ministerie van Economische Zaken, Handel en Industrie 経済産業省 (METI), terwijl de prefecturen servicebedrijven registreren en controleren ^[1][4].

オゾン層保護法 reguleert de productie en invoer van ozonafbrekende stoffen en, sinds 2019, HFK's ^[6]. De veiligheid in koelinstallaties wordt geregeld door 高圧ガス保安法 en de bijbehorende verordening 冷凍保安規則 (Refrigeration Safety Regulations) ^[7]. Het zonder goede reden in de atmosfeer laten ontsnappen van fluorkoolwaterstoffen is verboden ^[1].

Welke apparatuur valt hieronder

De wet noemt commerciële airconditioning en commerciële koel- en vriesapparatuur die fluorkoolwaterstoffen gebruikt 第一種特定製品 (gespecificeerde producten van klasse 1). De eigenaar of verantwoordelijke voor de apparatuur wordt de 管理者 (exploitant) genoemd en draagt de verplichtingen. Apparatuur die niet in werking is, valt eveneens onder de regeling zolang deze koudemiddel bevat ^[1].

Inspecties: 簡易点検 en 定期点検

De exploitant moet een eenvoudige inspectie (簡易点検) uitvoeren van alle apparatuur, zoals het controleren op oliesporen, corrosie, beschadiging en abnormaal geluid. Grotere units hebben bovendien een periodieke inspectie (定期点検) nodig, uitgevoerd door of onder toezicht van een persoon met voldoende kennis (十分な知見を有する者) ^[1].

Inspecties moeten worden geregistreerd. Het logboek wordt bewaard tot drie jaar nadat het koudemiddel bij afvalverwerking is overgedragen ^[1].

Vullen, terugwinnen en certificaten

Vullen en terugwinnen mogen uitsluitend worden verricht door een 第一種フロン類充塡回収業者 (geregistreerd vul- en terugwinningsbedrijf). Registratie vindt plaats bij de gouverneur van elke prefectuur waar het bedrijf werkzaam is, vereist toegang tot terugwinningsapparatuur en is vijf jaar geldig. Kennis alleen is niet voldoende: zonder registratie mag het werk niet worden verricht ^[1][4].

• Als er een lek wordt gevonden, moet dit worden opgespoord en gerepareerd voordat de unit opnieuw wordt gevuld. Eén noodbijvulling is toegestaan als het lek binnen 60 dagen zeker zal worden gerepareerd ^[4].
• Het bedrijf moet de exploitant binnen 30 dagen een vulcertificaat (充塡証明書) of terugwinningscertificaat (回収証明書) verstrekken. Als alternatief worden de hoeveelheden binnen 20 dagen elektronisch geregistreerd in een goedgekeurd systeem ^[4].
• De certificaten vormen de basis voor de jaarlijkse lekberekening van de exploitant ^[3][4].

Lekrapportage vanaf 1.000 t CO2e

De exploitant berekent zijn lekkage (算定漏えい量) als koudemiddelhoeveelheid vermenigvuldigd met GWP. Indien een bedrijf in een boekjaar in totaal 1.000 t CO2e of meer lekt, moet het dit rapporteren aan de minister die verantwoordelijk is voor zijn branche. Als een enkele locatie de grens van 1.000 ton bereikt, wordt die locatie eveneens afzonderlijk gerapporteerd. Rapporten worden ingediend tussen 1 april en 31 juli over het voorgaande boekjaar, en de overheid publiceert de totalen ^[3].

Afvalverwerking: strenger sinds 2020

De wijziging die op 1 april 2020 van kracht werd, heeft de regels bij afdanking aangescherpt ^[2]:

• Eenieder die apparatuur afvoert zonder het koudemiddel te laten terugwinnen, kan direct worden beboet tot 500.000 yen. Voorheen gingen hier begeleiding, een aanbeveling en een bevel aan vooraf ^[2].
• Afval- en recyclingbedrijven mogen geen apparatuur accepteren tenzij kan worden aangetoond dat het koudemiddel is teruggewonnen ^[2].
• De exploitant ontvangt een inzamelingscertificaat (引取証明書) en bewaart het origineel gedurende drie jaar. Een kopie gaat met de apparatuur mee naar het afvalbedrijf ^[2][4].
• De keten wordt gedocumenteerd met procesbegeleidingsformulieren (行程管理票): de terugwinningsaanvraag, de bevestiging van opdracht, de goedkeuring van dooroverdracht en het inzamelingscertificaat. Deze worden gedurende drie jaar bewaard ^[4].

Afbouw van HFK's onder オゾン層保護法

Japan is een ontwikkeld land (geen Artikel 5-land) onder het Protocol van Montreal. Een wijziging van オゾン層保護法 (Wet nr. 69 van 2018) voegde HFK's toe en is van kracht sinds 1 januari 2019. Productie van HFK's vereist een vergunning van de METI-minister en import vereist goedkeuring onder de Wet buitenlandse handel ^[6].

GWP-doelen voor fabrikanten: 指定製品

Onder het stelsel van 指定製品 (aangewezen producten) krijgen fabrikanten en importeurs een GWP-doelstelling per productgroep en een doeljaar. Het doel is van toepassing op het naar levering gewogen gemiddelde, niet op elk afzonderlijk product ^[5]. Voor koeling omvatten de doelstellingen onder meer:

Veiligheid: 高圧ガス保安法

Een koelinstallatie die koudemiddel comprimeert of condenseert, geldt als productie van hogedrukgas. Afhankelijk van de dagelijkse koelcapaciteit (冷凍能力, in tonnen) van de installatie en het koudemiddel, is een vergunning van de prefectuur (第一種製造者) of een kennisgeving (第二種製造者) vereist, en de kleinste installaties zijn vrijgesteld. De limieten staan in de Wet (Art. 5) en het Handhavingsbesluit 高圧ガス保安法施行令 (Arts. 2 en 4), niet in 冷凍保安規則 ^[9][10]:

Welke fluorkoolwaterstoffen voldoen aan het criterium voor onbrandbaarheid is vastgelegd in een ministerieel besluit van METI dat we niet hebben gecontroleerd. Volg voor A2L-koudemiddelen zoals R32 en R1234yf het materiaal van METI ^[10]. CO2 verhuisde op 25 juli 2017 naar de eerste groep: installaties van 20–50 t/dag gingen van vergunning naar kennisgeving ^[10].

• De operator moet een 冷凍保安責任者 (koelveiligheidsmanager) aanstellen met de licentie die vereist is voor de capaciteit. Dit geldt voor vergunninghouders en voor grotere installaties met kennisgeving (Wet Art. 27-4) ^[9].
• De installatie van een vergunninghouder moet eens in de drie jaar een 保安検査 (veiligheidsinspectie) ondergaan (冷凍保安規則 Art. 40(2)) ^[7].

Sancties

• Fluorkoolwaterstoffen vullen of terugwinnen als bedrijf zonder registratie, of het koudemiddel van een gespecificeerd product in de atmosfeer lozen: tot 1 jaar gevangenisstraf of een boete van maximaal 500.000 yen (Art. 103 nrs. 1 en 13, met Arts. 27 en 86) ^[11].
• Apparatuur afvoeren zonder het koudemiddel te laten terugwinnen: een boete van maximaal 500.000 yen (Art. 104 nr. 2, Art. 41) ^[11].
• Het lekrapport niet indienen, of een vals rapport indienen: een administratieve boete van maximaal 100.000 yen (Art. 109 nr. 1, Art. 19) ^[11].

Onderweg in 2026

In augustus 2026 publiceerden de adviesraden van de regering een tussentijds rapport over het verder terugdringen van de uitstoot van fluorkoolwaterstoffen. Het stelt vast dat de HFC-emissies zijn begonnen te dalen, maar dat er meer nodig is. De voorstellen omvatten minder lekkage tijdens bedrijf, betere terugwinning bij afvoer, meer hergebruik van koudemiddel, continue monitoring bij periodieke inspecties en strengere regels voor huishoudelijke airconditioners. De voorstellen zijn nog geen wet ^[8].

Praktische checklist

1. Controleer of het servicebedrijf is geregistreerd in de juiste prefectuur ^[4].
2. Neem de driemaandelijkse eenvoudige inspecties en de periodieke inspecties op in het servicecontract ^[1].
3. Repareer lekken vóór het bijvullen en bewaar alle certificaten voor de lekkageberekening ^[3][4].
4. Voer nooit apparatuur af zonder terugwinning en een inzamelingscertificaat ^[2].
5. Controleer de vergunning of kennisgeving onder 高圧ガス保安法 voor nieuwe en gewijzigde installaties, en plan de driejaarlijkse veiligheidsinspectie ^[7][9][10].