Denemarken: regels voor koudemiddelen – HFK-verbod, HFK-heffing en KMO-certificering

De EU-verordening geldt rechtstreeks, het Deense besluit gaat verder

EU-verordening (EU) 2024/573 over gefluoreerde broeikasgassen geldt in Denemarken rechtstreeks ^[1]. De eisen voor lekcontrole, registratie, terugwinning en de EU-verboden op nieuwe producten en onderhoud komen daaruit. Lekcontrole is verplicht voor installaties met 5 ton CO2e of meer, en 10 ton CO2e voor hermetisch gesloten installaties ^[1][3].

Denemarken heeft al lang een eigen, strengere regel: Bekendtgørelse om regulering af visse industrielle drivhusgasser (uitvoeringsbesluit tot regeling van bepaalde industriële broeikasgassen), momenteel BEK nr. 1511 van 1 december 2025 ^[2]. Het verving BEK nr. 1013 van 13 mei 2021. De bevoegde instantie is Miljøstyrelsen (het Deense milieuagentschap) ^[3].

De hoofdregel: HFK's zijn verboden

Het besluit omvat HFK's, PFK's en SF6, zowel als zuivere stof als in mengsels. Invoer, verkoop en gebruik zijn als hoofdregel verboden. Wat wel is toegestaan, staat als uitzondering in de bijlagen bij het besluit ^[2][3]. HFO's (hydrofluorolefinen) zijn van het besluit uitgezonderd ^[2][4].

Voor nieuwe koel- en warmtepompinstallaties omvatten de uitzonderingen onder meer ^[2][3]:

De grens van 5 ton CO2e komt bijvoorbeeld overeen met ongeveer 1,3 kg R404A, 2,4 kg R410A, 3,5 kg R134a en 7,4 kg R32. Reken altijd met het werkelijke koudemiddel en de werkelijke vulling van de installatie, bijvoorbeeld met de GWP-rekenmodule.

Miljøstyrelsen stelt dat warmteterugwinningssystemen die zijn geïnstalleerd om aan de bouwvoorschriften (bygningsreglementet) te voldoen, onder de vrijstelling van 50 kg vallen ^[4]. Onderhoud van bestaande koel- en warmtepompsystemen is ook vrijgesteld ^[3]. Bijlage 1 stelt onder meer ook vaccinkoelers, mobiele koelsystemen, airconditioning in voertuigen en vliegtuigen, vriezers voor lage temperaturen onder −50 °C, laboratoriumapparatuur, testfaciliteiten voor koelapparatuur, militaire goederen en goederen voor gebruik aan boord van schepen vrij ^[2]. Onder sectie 5(4)–(5) kunnen goederen die in strijd met de F-gasverordening zijn verkregen, worden geconfisqueerd, in beslag genomen of uit de handel worden genomen, en een ernstige of herhaalde inbreuk kan leiden tot een tijdelijk verbod ^[2].

Is er meer HFK nodig dan de uitzonderingen toestaan, dan kan bij Miljøstyrelsen een ontheffing (dispensation) worden aangevraagd. Die kan worden verleend als er geen alternatieven zijn, de alternatieven niet bruikbaar zijn, onredelijk duur zijn of tot hogere broeikasgasemissies leiden. De aanvraag moet onder meer de kosten van zowel de F-gasoplossing als de alternatieven bevatten ^[3].

Overtreding van het besluit kan leiden tot een boete en in ernstigere gevallen tot een gevangenisstraf van ten hoogste twee jaar ^[2].

De heffing op HFK's

Op HFK's, PFK's en SF6 wordt heffing geheven volgens de cfc-afgiftsloven (wet op de heffing op ozonafbrekende stoffen en bepaalde industriële broeikasgassen), momenteel LBK nr. 387 van 3 april 2025 ^[6]. Bedrijven die belastbare stoffen bedrijfsmatig produceren of invoeren, moeten zich bij de belastingdienst registreren ^[6].

De tarieven zijn in 2025 en 2026 gelijk ^[7]:

De tarieven volgen de GWP van het koudemiddel. Het Deense ministerie van Belastingen (Skatteministeriet) publiceert de volledige tabel ^[7].

Certificering: KMO

Kølebranchens Miljøordning (KMO) (de milieuregeling van de koelbranche) erkent personen en bedrijven die met koudemiddelen werken. De basis vormen EU-verordening 2024/573, Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2215 en Deense besluiten, waaronder BEK nr. 498 van 22 mei 2024 van de arbeidsinspectie over het gebruik van drukapparatuur ^[8].

• A1: F-gassen en brandbare koudemiddelen in alle hoeveelheden in stationaire installaties ^[8].
• A2: F-gassen tot 3 kg en brandbare koudemiddelen tot 1 kg ^[8].
• B: CO2 (R744) ^[8].
• C: ammoniak (R717) ^[8].

Persoonlijke erkenningen volgens de nieuwe regels zijn normaal zeven jaar geldig. Daarna is een opfriscursus nodig ^[8]. De oude categorieën I en II kunnen na 28 september 2025 niet meer worden behaald, en houders moeten binnen de overgangsperiode upgraden naar A1 of A2 ^[8]. De erkenning van een bedrijf volgt normaal de hoogst gecertificeerde medewerker, maar is beperkt tot installaties tot 5 kg als het bedrijf niet ISO 9001-gecertificeerd is ^[8].

Drukapparatuur in koelsystemen: BEK 498/2024

Het besluit van de Arbeidsinspectie BEK nr. 498 van 22 mei 2024 over het gebruik van drukapparatuur heeft een speciale bijlage 7 voor koel- en warmtepompsystemen ^[9]. De belangrijkste punten:

• Service-inspectie (eftersyn): ten minste elke 24 maanden voor systemen met meer dan 3 kg en tot 5 kg koudemiddel, en ten minste elke 12 maanden boven 5 kg. Dit komt bovenop de periodieke keuring van vaten en leidingen (bijlage 7, punt 5) ^[9].
• Machinekamer: een systeem met meer dan 25 kg geïnstalleerd in een gebouw moet de compressor, vloeistofafscheider en olieafscheider in een machinekamer zonder vaste werkplekken hebben (punt 3). Een machinekamer onder de grond mag maximaal 250 kg per onafhankelijke koeleenheid per brandcompartiment bevatten (punt 4.1) ^[9].
• Wie mag eraan werken: installatie, inbedrijfstelling, reparatie, onderhoud, inspectie en buitenbedrijfstelling van systemen boven 5 kg mag alleen worden gedaan door een sagkyndig virksomhed (gekwalificeerd bedrijf) (punt 6.2). Onder sectie 2(2) nr. 11 van het besluit is dat een bedrijf met een kwaliteitssysteem gecertificeerd volgens DS/EN ISO 9001:2015 voor de activiteit. De personen die het werk uitvoeren hebben training en een certificaat nodig (punt 6.1) ^[9].

Wijzigingen 2024–2026

• 11 maart 2024: de EU-verordening 2024/573 is in werking getreden ^[1].
• 28 september 2025: de nieuwe certificaten onder 2024/2215 zijn van toepassing en de oude categorieën kunnen niet meer worden behaald ^[8].
• 27 oktober–21 november 2025: consultatie over bijgewerkte besluiten over ozonafbrekende stoffen en industriële broeikasgassen, afgestemd op de nieuwe EU-verordeningen. De geplande inwerkingtreding was 1 januari 2026 ^[5].
• 1 december 2025: BEK nr. 1511 werd uitgevaardigd en verving BEK nr. 1013 van 2021 ^[2].

Praktische checklist

1. Controleer of het systeem past bij een vrijstelling in BEK nr. 1511; anders is een dispensatie of een natuurlijk koudemiddel nodig ^[2][3].
2. Reken de vulling om naar tonnen CO2e voor de limiet van 5 ton en voor de EU-vereisten voor lekcontroles ^[1][2].
3. Neem de HFC-belasting op in de kosten voor vullen en onderhoud ^[7].
4. Zorg ervoor dat zowel de technicus als het bedrijf het juiste KMO-certificaat bezitten en dat oude certificaten tijdig worden opgewaardeerd ^[8].
5. Voor systemen boven 5 kg: controleer de ISO 9001-vereiste voor het bedrijf, de service-inspectie van 12 of 24 maanden en de regels voor machinekamers in BEK 498/2024 ^[8][9].