Italië: regels voor koudemiddelen – DPR 146/2018, het F-gasregister en de Banca Dati

De EU-verordening geldt rechtstreeks, DPR 146/2018 vult aan

EU-verordening (EU) 2024/573 geldt in Italië sinds 11 maart 2024 en vervangt Verordening 517/2014 ^[1][2]. De frequenties van de lekcontrole, de onderhoudsverboden en de verboden op nieuwe producten komen dus rechtstreeks uit de EU-verordening. Verwijzingen naar de oude Verordening 517/2014 gelden als verwijzingen naar 2024/573 ^[1].

Het Italiaanse besluit DPR 16 novembre 2018, n. 146 (Decreto del Presidente della Repubblica, presidentieel besluit) is geschreven voor Verordening 517/2014. Het richt het register, de databank en het certificeringssysteem in en verving het eerdere DPR 43/2012 ^[3][8]. De bevoegde instantie is het Ministero dell'Ambiente e della Sicurezza Energetica, MASE (ministerie van Milieu en Energiezekerheid) ^[2][7]. Bij onze controle in oktober 2026 vonden we geen gepubliceerd nieuw besluit dat DPR 146/2018 vervangt. Het blijft dus de nationale basis. Volg de website van MASE voor wijzigingen ^[3].

Het register bij de Kamers van Koophandel

Het Registro telematico nazionale delle persone e delle imprese certificate (nationaal elektronisch register van gecertificeerde personen en bedrijven) wordt bijgehouden door de Kamers van Koophandel (Camere di commercio) en is bereikbaar via fgas.it ^[3][4]. Personen en bedrijven moeten zich in het register inschrijven voordat ze een certificaat aanvragen. De aanvraag gebeurt online met een digitale handtekening of SPID (de Italiaanse digitale identiteit), en er worden zegelrecht en leges geheven ^[4].

Ook certificatie-instellingen schrijven zich in. Binnen 10 werkdagen moeten ze invoeren welke personen en bedrijven ze hebben gecertificeerd, en ook schorsingen, intrekkingen, verlengingen en overdrachten ^[4]. Zo kan een opdrachtgever in het register nagaan of een bedrijf gecertificeerd is.

Melding aan de Banca Dati binnen 30 dagen

DPR 146/2018 richtte de Banca Dati dei gas fluorurati a effetto serra (databank van gefluoreerde broeikasgassen en apparatuur die ze bevat) op, die door de Kamers van Koophandel wordt beheerd ^[5]. Het gecertificeerde bedrijf, of de gecertificeerde persoon als het bedrijf geen certificaat nodig heeft, meldt het werk binnen 30 dagen elektronisch ^[5][8]. De meldplicht omvat onder meer stationaire koeling, airconditioning, stationaire warmtepompen en brandbeveiligingsapparatuur ^[5].

De gegevens in de Banca Dati vervangen het papieren logboek dat de exploitant anders zou bijhouden. De exploitant kan zijn units in de databank zien en een certificaat met de gegevens downloaden ^[5]. De oude jaarlijkse aangifte bij ISPRA (Istituto Superiore per la Protezione e la Ricerca Ambientale, het nationale milieu-instituut), uiterlijk op 31 mei, bestaat niet meer ^[8].

Certificering in Italië

Personen en bedrijven die apparatuur installeren, onderhouden, repareren of demonteren, moeten een certificaat van een certificeringsinstantie bezitten ^[6]. De instantie moet geaccrediteerd zijn door Accredia (Italië's nationale accreditatie-instantie) voor schema's die door het Ministerie zijn goedgekeurd, en ook door het Ministerie zijn aangewezen ^[6]. Onder DPR 146/2018 zijn persoonlijke certificaten tien jaar geldig en bedrijfscertificaten vijf jaar ^[6]. De EU-verordening vereist ook opfriscursussen of een evaluatie van gecertificeerde personen ten minste elke 7 jaar. Houders van certificaten uitgegeven onder Verordening 517/2014 moeten dit voor de eerste keer uiterlijk op 12 maart 2029 doen (Artikel 10(9)) ^[1]. De minimumvereisten voor de certificaten zijn gemeenschappelijk voor de EU en volgen uit Verordening 2024/573 ^[1].

Drukapparatuur: periodieke herkwalificatie

Drukvaten en leidingen in koelsystemen vallen ook onder DM 329/2004, die de inbedrijfstelling en periodieke herkwalificatie (riqualificazione periodica) van drukapparatuur regelt ^[9]. Artikel 11(1)(b) stelt vaten tot 1.000 liter en ontwerpdruk PS tot 30 bar die tot een koelsysteem behoren vrij, zolang het systeem geen vat bevat dat de volume- en drukgrenzen van letter a) van dezelfde paragraaf overschrijdt ^[9].

Sancties en handhaving

De sancties zijn uiteengezet in D.Lgs. 5 dicembre 2019, n. 163 (wetsdecreet over sancties). Ze dekken onder andere opzettelijke lozingen, lekken die niet worden gerepareerd, ontbrekende lekcontroles en ontbrekende rapporten aan de Banca Dati. De boetes zijn administratief en worden opgelegd door de Prefect (Prefetto) van het gebied waar de inbreuk plaatsvond ^[7]. In een circulaire van 3 december 2025 beschrijft MASE inspecties samen met de Carabinieri en de Guardia di Finanza tegen illegale handel in F-gassen, met inbeslagnames van containers en apparatuur ^[7].

Wijzigingen 2024–2026

• 11 maart 2024: Verordening 2024/573 treedt in werking en vervangt 517/2014 ^[1][2].
• 3 december 2025: MASE-circulaire over inbeslagname van F-gassen en apparatuur tijdens inspecties ^[7].
• 1 januari 2026: F-gassen met een GWP van 2.500 of meer mogen niet langer worden gebruikt voor service en onderhoud van airconditioning en warmtepompen ^[1][2].
• Oktober 2026: DPR 146/2018 is nog steeds van toepassing. Een nieuw nationaal decreet voor 2024/573 kan volgen; controleer bij MASE ^[3].

Praktische checklist

1. Controleer of zowel het bedrijf als de technicus in het register op fgas.it staan ^[3][4].
2. Meld elke klus binnen 30 dagen aan de Banca Dati ^[5].
3. Bereken de hoeveelheid in tonnen CO2e met het werkelijke koudemiddel van de installatie; de GWP-calculator doet de omrekening.
4. Gebruik vanaf 2026 geen koudemiddelen met een GWP van 2.500 of meer voor service aan airconditioning en warmtepompen ^[1].
5. Bewaar facturen en documenten die aantonen waar het koudemiddel vandaan komt ^[7].