Turkije: regels voor koudemiddelen – de F-gassenverordening van 2024, certificering en Kigali

Een eigen verordening, geen EU-recht

Turkije is kandidaat-lidstaat maar geen lid van de EU, en het maakt ook geen deel uit van de EER. De EU-F-gassenverordening geldt daarom niet in Turkije. Het land heeft een eigen verordening, Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik (verordening over gefluoreerde broeikasgassen), gepubliceerd in de Resmî Gazete van 15 oktober 2024, nummer 32693. Ze trad dezelfde dag in werking en trok de verordening van 29 juni 2022 (nr. 31881) in ^[1][2].

De verordening is gebaseerd op de milieuwet (Çevre Kanunu nr. 2872) en op het Kigali-amendement bij het Protocol van Montreal. Ze is opgesteld in lijn met de EU-wetgeving, dus veel zal bekend voorkomen: etikettering, lekcontrole, registers, quota, verboden op het in de handel brengen van bepaalde producten, terugwinning en vernietiging, en opleiding en certificering. Terugwinning van koudemiddel uit airco in voertuigen valt er niet onder ^[2].

Instantie en registers

De verordening is uitgevaardigd door het Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, en het İklim Değişikliği Başkanlığı is de verantwoordelijke eenheid ^[2]. De instantie beheert twee elektronische systemen ^[2][3]:

• EKOMVET (Ekipman Operatörleri Merkezi Veri Tabanı, de centrale databank van exploitanten van apparatuur): hier wordt apparatuur geregistreerd, samen met werkzaamheden zoals installatie, onderhoud, lekcontrole en buitengebruikstelling.
• FARAVET (Faaliyet Raporları Veri Tabanı, de databank voor activiteitenrapporten): bedrijven die de gassen invoeren, uitvoeren, gebruiken, terugwinnen of vernietigen, dienen hier hun jaarrapporten in, en de HFK-quota worden hier afgehandeld.

Exploitanten van stationaire koel-, airco- en warmtepompapparatuur, vaste brandbeveiligingssystemen of koelunits op koelwagens en -aanhangers met 5 t CO2e of meer moeten zich in EKOMVET registreren ^[3]. Op verzoek moet de exploitant een actuele kopie van het logboek van de apparatuur in EKOMVET kunnen tonen ^[2].

Lekcontrole

De frequenties hangen af van de hoeveelheid in ton CO2e. Let op: installaties met 500 t CO2e of meer worden elke zes maanden gecontroleerd en moeten altijd een lekdetectiesysteem hebben. Volgens de verordening van 2022 was de frequentie drie maanden ^[2].

Hermetisch gesloten installaties met minder dan 10 t CO2e hoeven niet op lekkage te worden gecontroleerd als ze als hermetisch gesloten zijn geëtiketteerd. Nieuw geïnstalleerde apparatuur moet binnen 30 werkdagen na de installatie worden gecontroleerd. Wordt een lek gevonden, dan moet het zonder uitstel worden gerepareerd en binnen 30 werkdagen na de reparatie opnieuw worden gecontroleerd. De resultaten worden in EKOMVET ingevoerd ^[2][3].

Certificering van monteurs en bedrijven

Wie stationaire koel- en airco-apparatuur, warmtepompen, brandbeveiligingssystemen of koelunits op koelwagens installeert, onderhoudt, repareert, op lekkage controleert, er koudemiddel uit terugwint of buiten gebruik stelt, moet een Mesleki Yeterlilik Belgesi (beroepskwalificatiecertificaat) hebben. Het wordt afgegeven door certificatie-instellingen die door MYK (Mesleki Yeterlilik Kurumu, de autoriteit voor beroepskwalificaties) zijn erkend, na een examen volgens de nationale kwalificatie Florlu Sera Gazlı Cihazlar Teknik Personeli (technisch personeel voor apparatuur met gefluoreerde broeikasgassen) ^[2].

Bedrijven die het werk uitvoeren, moeten een Hizmet Yeterlilik Belgesi (dienstverleningscertificaat) hebben van TSE (Türk Standardları Enstitüsü, het Turkse normalisatie-instituut) volgens norm TS 13905. Al het technisch personeel met taken waarbij gefluoreerde gassen betrokken zijn, moet een beroepskwalificatiecertificaat hebben. De gedetailleerde regels staan in een tebliğ (mededeling) over certificering, gepubliceerd in de Resmî Gazete van 24 september 2020 (nr. 31254) ^[2][4].

Gefluoreerde gassen mogen niet worden verkocht aan personen zonder beroepskwalificatiecertificaat, en ook niet aan bedrijven die niet in FARAVET zijn geregistreerd of geen dienstverleningscertificaat hebben ^[2][3].

Verboden op het in de handel brengen van producten

De regelgeving bevat verboden met eigen Turkse data (artikel 14). Voorbeelden met betrekking tot koeling en airconditioning ^[2]:

Eveneens vanaf 1 januari 2027: technische aerosolen en geëxtrudeerd polystyreen (XPS) schuim met HFK's; overige schuassoorten volgen in 2029. Vanaf 1 januari 2031 mogen centrale multipack-koelsystemen voor commercieel gebruik van 40 kW of meer geen F-gassen gebruiken met een GWP hoger dan 150, behalve in het primaire circuit van een cascade, waar de limiet 1500 is. Vanaf 1 januari 2031 mogen gassen met een GWP van 2500 of meer niet worden gebruikt voor het onderhoud van koelapparatuur met 40 t CO2e of meer, met uitzondering van apparatuur voor beneden −50 °C. Gemarkeerd geregenereerd of gerecycled gas en essentiële toepassingen zijn vrijgesteld tot 2033. Niet-navulbare (wegwerp)houders voor gefluoreerde gassen en producten die niet correct zijn gelabeld mogen niet in de handel worden gebracht ^[2].

Kigali en de afbouw van HFK's

Turkije ratificeerde het Kigali-amendement bij het Protocol van Montreal in november 2021, en het amendement trad voor Turkije op 8 februari 2022 in werking ^[5]. Turkije geldt als ontwikkelingsland volgens artikel 5 van het protocol. Dat betekent dat het HFK-verbruik in 2024 is bevroren, in 2029 ten minste 10 % lager moet zijn en uiterlijk in 2045 met meer dan 80 % moet zijn verminderd ^[6]. HFK's worden ingevoerd binnen quota die de instantie aan bedrijven toewijst ^[2]. Een Kigali-uitvoeringsplan (KIP) voor 2024–2029 wordt uitgevoerd door het İklim Değişikliği Başkanlığı met steun van het Multilaterale Fonds van het Protocol van Montreal ^[6].

Nieuws over afvalgassen

Op 3 november 2025 publiceerde het İklim Değişikliği Başkanlığı een ontwerpcirculaire over het beheer van afgedankte gefluoreerde broeikasgassen (Atık Florlu Sera Gazlarının Yönetimine İlişkin Genelge). Die behandelt afvalcodes, tijdelijke opslag, inzamelpunten en inrichtingen voor regeneratie en vernietiging. De consultatie sloot op 17 november 2025 ^[7]. Controleer of de definitieve versie is vastgesteld.

Praktische checklist

• Werk vanuit de Turkse verordening van 2024, niet vanuit de EU-verordening 2024/573 ^[1][2].
• Zorg dat elke monteur een Mesleki Yeterlilik Belgesi heeft en het bedrijf een Hizmet Yeterlilik Belgesi van TSE ^[2][4].
• Registreer installaties met 5 t CO2e of meer in EKOMVET en leg elke lekcontrole vast ^[2][3].
• Voer de eerste lekcontrole uit binnen 30 werkdagen na de installatie ^[2].
• Kies het koudemiddel voor nieuwe installaties met het oog op de verboden van 2027 en 2031 ^[2].