Portugal: regels voor koudemiddelen – Decreto-Lei 145/2017, APA-certificering en rapportage

De EU-verordening geldt rechtstreeks

EU-verordening (EU) 2024/573 over gefluoreerde broeikasgassen geldt in Portugal rechtstreeks ^[1]. Ze bevat de eisen voor lekcontrole, registratie, terugwinning en de EU-verboden op nieuwe producten en op bepaalde koudemiddelen voor onderhoud ^[1].

Lekcontrole is verplicht voor installaties met 5 ton CO2e of meer, en 10 ton CO2e voor hermetisch gesloten installaties. De frequenties hangen af van de vulling in ton CO2e ^[1]:

Installaties met 500 ton CO2e of meer moeten een lekdetectiesysteem hebben. Nadat een lek is gerepareerd, moet een gecertificeerde persoon de installatie binnen een maand opnieuw controleren ^[1].

Sinds 1 januari 2025 mogen F-gassen met een GWP van 2 500 of meer niet worden gebruikt voor onderhoud van alle koelapparatuur; militaire apparatuur en apparatuur die producten koelt tot onder −50 °C zijn uitgezonderd. Geregenereerd of gerecycled koudemiddel mag tot eind 2029 worden gebruikt ^[1].

De nationale wet: Decreto-Lei 145/2017

Decreto-Lei n.º 145/2017 (wetsbesluit nr. 145/2017) van 30 november 2017 voert de EU-F-gasregels in Portugal uit. Het geldt sinds 1 januari 2018 en verving Decreto-Lei n.º 56/2011 ^[2]. Het werd gecorrigeerd bij Declaração de Retificação n.º 3-A/2018 ^[8].

Het wetsbesluit is geschreven voor de oude Verordening (EU) nr. 517/2014. APA past het nu toe samen met 2024/573, en in een document van december 2025 meldt APA dat het wetsbesluit wordt herzien ^[2][6][8].

De bevoegde instantie is de Agência Portuguesa do Ambiente (APA, het Portugese milieuagentschap). Op de Azoren geeft de regionale milieu-instantie Direção Regional do Ambiente e Ação Climática (DRAAC) informatie over de regels ^[2][8].

Certificering van monteurs

Monteurs die aan het koudemiddelcircuit werken, moeten gecertificeerd zijn. Certificaten worden afgegeven door door APA erkende certificatie-instellingen, en de erkenning wordt elektronisch aangevraagd ^[2]. De basis is nu Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2215, die (EU) 2015/2067 verving ^[7].

• A1: monteurs voor F-gassen en koolwaterstoffen ^[7].
• A2: apparatuur met minder dan 3 kg, of hermetisch gesloten installaties met minder dan 6 kg ^[7].
• E: lekcontrole zonder het koudemiddelcircuit te openen ^[7].

Hebt u een certificaat uit een ander EU-land, dan kan APA het erkennen. APA heeft een aparte procedure voor personen en bedrijven die met een certificaat uit een andere lidstaat in Portugal willen werken ^[6].

Certificering van bedrijven

Bedrijven die stationaire koel-, airco- en warmtepompapparatuur met F-gassen installeren, repareren, onderhouden of buiten gebruik stellen, moeten gecertificeerd zijn volgens 2024/2215. De eis in artikel 13, lid 1, van Decreto-Lei 145/2017 geldt alleen als het bedrijf diensten aan anderen verleent ^[4].

Bedrijven worden gecertificeerd door vier certificatie-instellingen, CERTIF, eiC, SGS en APCER, op basis van technische specificaties die APA publiceert ^[4].

Aan- en verkoop van koudemiddel

Volgens APA mogen F-gassen alleen worden verkocht aan en gekocht door bedrijven met de relevante certificaten of bedrijven met gecertificeerd personeel ^[5]. De verkoper moet een administratie van kopers bijhouden, met certificaatnummers en gekochte hoeveelheden ^[1][5].

Aan- en verkoop wordt eens per jaar aan APA gemeld. De gegevens over een kalenderjaar moeten uiterlijk op 30 juni van het volgende jaar worden ingediend ^[5].

Jaarlijkse rapportage en kosten

Exploitanten van apparatuur met F-gassen rapporteren elk jaar aan APA via het elektronische platform SILiAmb. De gegevens over het voorgaande jaar moeten uiterlijk op 31 maart worden ingediend ^[8].

Portaria n.º 92/2020 (ministeriële regeling) stelt de kosten voor het platform vast. Registratie van bijvoorbeeld stationaire airco-apparatuur en warmtepompen kost EUR 17, en registratie van aan- en verkoop kost EUR 24. APA int de kosten ^[3].

Wijzigingen 2024–2026

• 11 maart 2024: EU-verordening 2024/573 trad in werking ^[1].
• 1 januari 2025: verbod op F-gassen met een GWP van 2 500 of meer voor onderhoud van alle koelapparatuur ^[1].
• December 2025: APA publiceert een nieuwe procedure voor de erkenning van certificaten uit andere EU-landen en meldt dat Decreto-Lei 145/2017 wordt herzien ^[6].
• 31 maart 2026: uiterste datum voor het rapport van exploitanten over 2025 ^[8].
• 30 juni 2026: uiterste datum voor de melding van aan- en verkoop in 2025 ^[5].

Praktische checklist

1. Reken de vulling om naar ton CO2e om te zien of de installatie lekcontrole en lekdetectie nodig heeft ^[1].
2. Zorg dat monteurs een certificaat volgens 2024/2215 in de juiste categorie hebben en dat buitenlandse certificaten door APA zijn erkend ^[6][7].
3. Werkt het bedrijf voor klanten, dan moet het door een van de erkende certificatie-instellingen zijn gecertificeerd ^[4].
4. Koop en verkoop koudemiddel alleen van en aan gecertificeerde bedrijven, en bewaar de gegevens voor de melding van 30 juni ^[5].
5. Meld de gegevens van de apparatuur uiterlijk op 31 maart in SILiAmb ^[8].
6. Zorg na elke lekreparatie dat binnen een maand een nieuwe controle wordt uitgevoerd ^[1].