Holandia: przepisy o czynnikach chłodniczych – Besluit F-gazowy, BRL 100, BRL 200 i STEK

Rozporządzenie unijne obowiązuje bezpośrednio, przepisy holenderskie je uzupełniają

Rozporządzenie (UE) 2024/573 w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych stosuje się w Holandii bezpośrednio od 11 marca 2024 r. ^[1]. Z niego wynikają wymagania dotyczące kontroli szczelności, dokumentacji, odzysku, oznakowania oraz unijne zakazy nowych produktów i serwisowania. Kontrola szczelności jest wymagana dla instalacji o 5 t CO2e lub więcej, a dla układów hermetycznie zamkniętych od 10 t CO2e ^[1].

Podstawą krajową jest Besluit gefluoreerde broeikasgassen en ozonlaagafbrekende stoffen (dekret o fluorowanych gazach cieplarnianych i substancjach zubożających warstwę ozonową) ^[2]. Szczegóły zawiera Regeling gefluoreerde broeikasgassen en ozonlaagafbrekende stoffen (rozporządzenie ministerialne o tej samej nazwie) ^[3]. Besluit zmieniono dekretem z 14 lipca 2025 r., opublikowanym w Staatsblad 2025, 199, w celu wykonania (UE) 2024/573 i rozporządzenia (UE) 2024/590 w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową ^[4].

Nadzór sprawuje Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT, inspekcja środowiska życia i transportu). ILT sprawdza m.in., czy technicy i przedsiębiorstwa mają właściwe certyfikaty. Kto podejrzewa, że ktoś pracuje z czynnikami bez ważnego certyfikatu, może to zgłosić do ILT ^[5].

Dwa certyfikaty: osobowy i przedsiębiorstwa

Holandia rozróżnia certyfikaty osobowe i certyfikaty przedsiębiorstw. Wymagania określają dwie wytyczne oceny (beoordelingsrichtlijnen, BRL), do których odsyła Regeling i które wydaje Rijkswaterstaat ^[3]:

Technicy uzyskują certyfikat osobowy w jednostce egzaminacyjnej. Certyfikowane osoby i przedsiębiorstwa są wpisane do Centraal Register Techniek (CRT), gdzie klienci mogą je sprawdzić ^[5].

Nowość od 2025 r.: także czynniki naturalne

Nowe rozporządzenie unijne rozszerza wymagania dotyczące szkoleń i certyfikacji na prace z alternatywami dla F-gazów ^[1]. W Holandii od 29 września 2025 r. certyfikacja osobowa jest wymagana także do prac z węglowodorami, dwutlenkiem węgla (R744) i amoniakiem (R717) ^[6].

Nowy system ma kategorie certyfikatów A1, A2, B, C, D i E. Od 29 marca 2026 r. egzaminy odbywają się według BRL 200 w wersji 2.0, a okres przejściowy w BRL 200 dotyczy tylko egzaminów z NH3 i CO2. Dla nich obowiązywał wydłużony okres przejściowy do 1 lipca 2026 r. ^[6].

Istniejące certyfikaty pozostają ważne na warunkach, na jakich je wydano, ale najpóźniej do 12 marca 2029 r. Do tego czasu każdy technik musi mieć nowy certyfikat we właściwej kategorii. Nowe certyfikaty są ważne siedem lat ^[6].

Certyfikat przedsiębiorstwa BRL 100 w wersji 3.0

BRL 100 w wersji 3.0 wchodzi formalnie w życie 31 sierpnia 2026 r. Do tego czasu jednostki certyfikujące mogą przeprowadzać audyty i wydawać certyfikaty wyłącznie zgodnie z wersją 2.0 ^[7]. Zgodnie z art. 13b Regeling (w życie od 10 października 2026 r.), certyfikat firmy wydany przed 1 września 2026 r. zgodnie z BRL 100 w wersji 2.0 pozostaje ważny do momentu, gdy jednostka certyfikująca podejmie decyzję, czy firma spełnia wymagania ^[3]. Zasady przejściowe BRL wyznaczają 31 sierpnia 2028 r. jako datę końcową ^[7]. W okresie przejściowym personel pracujący przy instalacjach musi spełniać wymagania BRL 200 w wersji 2.0 ^[7].

STEK (branżowy program certyfikacji przedsiębiorstw chłodniczych i klimatyzacyjnych) staje się samodzielnym programem obok BRL 100. Wymagania STEK w wersji z 19 marca 2026 r. wchodzą w życie 1 września 2026 r. Nowe wnioski po tej dacie ocenia się wyłącznie według tej wersji ^[8].

Ważne daty

Kontrola szczelności i dokumentacja

Kontrole szczelności odbywają się bezpośrednio zgodnie z rozporządzeniem UE. Częstotliwość zależy od napełnienia czynnikiem chłodniczym w tonach CO2e i jest wydłużana, jeśli system posiada system wykrywania wycieków ^[1]. Po naprawie system musi zostać ponownie sprawdzony najwcześniej po 24 godzinach pracy i nie później niż miesiąc po naprawie ^[1]. Kontrole szczelności mogą być przeprowadzane wyłącznie przez osoby posiadające odpowiedni certyfikat ^[1][5].

Urządzenia ciśnieniowe: kontrola przed użyciem i ponowna kontrola

Instalacje chłodnicze są również urządzeniami ciśnieniowymi. Zgodnie z Warenwetbesluit drukapparatuur 2016, urządzenia wskazane w rozporządzeniu ministerialnym muszą zostać poddane kontroli przed pierwszym użyciem (keuring voor ingebruikneming) oraz po każdej instalacji w nowej lokalizacji, a następnie okresowej kontroli (herkeuring) ^[10]. Artykuł 2 Warenwetregeling drukapparatuur 2016 wskazuje m.in. ^[9]:

• zbiorniki z gazem z grupy płynów 1 w kategorii III i IV (oraz kategorii I i II, jeśli gaz jest niestabilny, bardzo toksyczny lub wybuchowy);
• zbiorniki z gazem z grupy płynów 2 w kategorii III i IV;
• instalacje rurowe z gazem z grupy płynów 1 w kategorii II i III;
• instalacje rurowe z gazem z grupy płynów 2 w kategorii III.

Kategorie wynikają z klasyfikacji zgodnie z Dyrektywą Ciśnieniową. Zbiorniki i instalacje rurowe z cieczami są również przypisane do określonych kategorii. Kontrole są przeprowadzane przez NL-conformiteitsbeoordelingsinstantie (holenderską jednostkę oceny zgodności) ^[9][10].

Praktyczna lista kontrolna

1. Sprawdź w Centraal Register Techniek, czy zarówno technik (BRL 200), jak i firma (BRL 100) posiadają certyfikaty ^[5].
2. Upewnij się, że technicy pracujący z CO2, amoniakiem lub węglowodorami posiadają certyfikat w odpowiedniej kategorii ^[6].
3. Zaplanuj odnowienie starych certyfikatów osobistych przed 12 marca 2029 r. ^[6].
4. Przygotuj firmę do audytów zgodnie z BRL 100 w wersji 3.0 od 31 sierpnia 2026 r. ^[7].
5. Przelicz napełnienie na tony CO2e, aby ustalić częstotliwość kontroli szczelności, na przykład za pomocą kalkulatora GWP ^[1].