CO2piping.com
Jasny motyw
co2piping.com
Przewód wydmuchowy → ← Strona główna / Info

Dobór rurociągów ogrzewania i chłodzenia

Zbuduj instalację grzewczą, chłodniczą lub glikolową na schemacie ideowym: rury dobierane są automatycznie z mocy i ΔT, ze spadkiem ciśnienia, wymaganiami akustycznymi, równoważeniem, stratami ciepła i punktem pracy pompy.
Woda · 30…55 °C · 0,95 l/s

Instalacja

Ogrzewanie
Rodzaj instalacji ustawia typowy czynnik, temperatury i limity; wszystko można potem zmienić.
Woda
–
Temperatura krzepnięcia 0 °C · przy 42,4 °C: gęstość 991,3 kg/m³, cp 4,179 kJ/(kg·K), lepkość kinematyczna 0,63 mm²/s

Rury i dobór

PP-R EN ISO 15874 / GB/T 18742 SDR 6 (PN 20)
0 = bez ograniczenia. Typowo 100–250 Pa/m dla ogrzewania i chłodzenia.
Normalne – biura, szkoły, sklepy
Maks. prędkość wg średnicy wewnętrznej: ≤13 mm 0,7 · ≤16 mm 0,8 · ≤20 mm 1,0 · ≤26 mm 1,2 · ≤33 mm 1,4 · ≤42 mm 1,6 · ≤53 mm 1,8 · >53 mm 2,0 m/s. Obowiązuje mniejsza z tej wartości i maks. prędkości.
20×3,4
Dodawany do długości każdego odcinka na kolana, trójniki i zawory przy obliczaniu spadku ciśnienia.

Pompa

Wysokość podnoszenia = spadek ciśnienia przez najniekorzystniejszą gałąź (rury, elementy i zawory) plus zapas. Sprawność od sieci do wody: małe pompy obiegowe 25–40 %, większe 55–75 %.

Straty ciepła i izolacja

Wełna mineralna (otulina) – λ 0,035
Zgodnie z GModG (Niemcy, dawniej GEG) i bez kondensacji
Otoczenie i izolacja dotyczą wszystkich rur; rura może mieć własne wartości (kliknij rurę). Ciepłe rury tracą ciepło, zimne je pobierają i mogą się roszić.

Projekt

.html
Plik
Udostępnij i drukuj

Plik jest plikiem łącza: kliknij go dwukrotnie, aby otworzyć projekt w przeglądarce, lub wybierz go za pomocą opcji Otwórz. Starsze pliki .json nadal mogą być otwierane. Podobnie jak plik projektu zawiera wszystkie dane projektu – udostępniaj go tylko osobom, które mogą je zobaczyć.

Jednostki

°C
l/s
kPa
Pa/m
m/s
m
kW
W
l

Schemat ideowy

100%

Pompy i wysokość podnoszenia

Gałęzie i równoważenie

Gałąź o największym spadku ciśnienia (●) wyznacza wysokość podnoszenia pompy. Pozostałe gałęzie trzeba zdławić o różnicę – to zadanie zaworu równoważącego w gałęzi.

Elementy

Średnice rur i spadek ciśnienia

Zestawienie rur

Izolacja rur

Pokaż obliczenia

Obliczenia dla każdego rurociągu

RuraStrumień masy [kg/s]Gęstość [kg/m³]Średnica wewnętrzna [mm]Prędkość [m/s]ReWspółczynnik tarciaDługość (+ kształtki) [m]Δp [kPa]Δp na metr [Pa/m]Uwaga
Obieg główny: P1 → Źródło ciepła (63×10,5)0,9366991420,68246 2000,021810 (+3)1,56120
Obieg główny: Źródło ciepła → Grupa grzejników 1 (zasilanie) (63×10,5)0,9317985,8420,68256 1000,02110 (+3)1,49115
Obieg główny: Grupa grzejników 1 (zasilanie) → Grzejniki 1 (50×8,3)0,4772985,833,40,55336 1000,02315 (+1,5)0,677104
Obieg główny: Grzejniki 1 → Zawór 1 (50×8,3)0,4794990,333,40,55330 6000,02395 (+1,5)0,704108
Obieg główny: Zawór 1 → Grupa grzejników 1 (powrót) (50×8,3)0,4794990,333,40,55330 6000,02395 (+1,5)0,704108
Obieg główny: Grupa grzejników 1 (zasilanie) → Grupa grzejników 2 (zasilanie) (50×8,3)0,4545985,833,40,52634 4000,02335 (+1,5)0,6295,4
Obieg główny: Grupa grzejników 2 (zasilanie) → Grzejniki 2 (50×8,3)0,3579985,833,40,41427 1000,02465 (+1,5)0,40562,3
Obieg główny: Grzejniki 2 → Zawór 2 (50×8,3)0,3596990,333,40,41423 0000,02555 (+1,5)0,42265
Obieg główny: Zawór 2 → Grupa grzejników 2 (powrót) (50×8,3)0,3596990,333,40,41423 0000,02555 (+1,5)0,42265
Obieg główny: Grupa grzejników 2 (zasilanie) → Ogrzewanie podłogowe (zasilanie) (32×5,4)0,09657985,821,20,27811 5000,03035 (+1,5)0,35354,3
Obieg główny: Ogrzewanie podłogowe (zasilanie) → Mieszanie Ogrzewanie podłogowe (32×5,4)0,09657985,921,20,27811 5000,03035 (+1,5)0,35354,3
Obieg główny: Mieszanie Ogrzewanie podłogowe → Ogrzewanie podłogowe (powrót) (32×5,4)0,09754995,821,20,27873300,0345 (+1,5)0,461,5
Obieg główny: Grupa grzejników 2 (powrót) → Grupa grzejników 1 (powrót) (50×8,3)0,4572991,633,40,52627 5000,02455 (+1,5)0,655101
Obieg główny: Ogrzewanie podłogowe (powrót) → Grupa grzejników 2 (powrót) (32×5,4)0,09754995,821,20,27873300,0345 (+1,5)0,461,5
Obieg główny: Grupa grzejników 1 (powrót) → P1 (63×10,5)0,9366991420,68246 2000,021810 (+3)1,56120
Obieg podłogowy: P2 → Pętla 1 (zasilanie) (50×8,3)0,4782994,133,40,54925 3000,02510 (+3)1,46112
Obieg podłogowy: Pętla 1 (zasilanie) → Pętla podłogowa 1 (40×6,7)0,2869994,126,60,51919 1000,02675 (+1,5)0,876135
Obieg podłogowy: Pętla podłogowa 1 → Zawór 3 (40×6,7)0,2874995,726,60,51917 2000,02745 (+1,5)0,898138
Obieg podłogowy: Zawór 3 → Pętla 1 (powrót) (40×6,7)0,2874995,826,60,51917 2000,02745 (+1,5)0,898138
Obieg podłogowy: Pętla 1 (zasilanie) → Pętla 2 (zasilanie) (40×6,7)0,1913994,126,60,34612 7000,02955 (+1,5)0,42966
Obieg podłogowy: Pętla 2 (zasilanie) → Pętla podłogowa 2 (40×6,7)0,1913994,126,60,34612 7000,02955 (+1,5)0,42966
Obieg podłogowy: Pętla podłogowa 2 → Zawór 4 (40×6,7)0,1916995,826,60,34611 5000,03025 (+1,5)0,44167,8
Obieg podłogowy: Zawór 4 → Pętla 2 (powrót) (40×6,7)0,1916995,826,60,34611 5000,03025 (+1,5)0,44167,8
Obieg podłogowy: Pętla 2 (powrót) → Pętla 1 (powrót) (40×6,7)0,1916995,826,60,34611 5000,03025 (+1,5)0,44167,8
Obieg podłogowy: Pętla 1 (powrót) → P2 (50×8,3)0,479995,833,40,54922 9000,025510 (+3)1,49115

Podstawa obliczeń

Metoda
Każda rura: przepływ wynikający z obciążenia cieplnego i ΔT (lub wg danych), najmniejszy rozmiar mieszczący się w granicach prędkości, hałasu i spadku ciśnienia, spadek ciśnienia obliczony wzorem Darcy'ego-Weisbacha dla temperatury danej rury. Gałąź o największym spadku ciśnienia określa wysokość podnoszenia pompy; zawory regulacyjne kompensują różnicę w pozostałych gałęziach.
Równania
  • Q = P / (ρ · cp · ΔT)
  • v = Q / (π d² / 4)
  • Re = ρ v d / μ
  • Δp = f · (L_eq / d) · ρ v² / 2
  • L_eq = L · (1 + 30 %)
  • H = Δp_index · (1 + 10 %)
  • T_out = T_amb + (T_in − T_amb) · e^(−U′L / (ṁ cp))
Współczynnik tarcia
Colebrook–White (przepływ turbulentny, iteracyjnie); 64/Re poniżej Re 2300, przejście płynne między 2300 a 4000
Dane czynnika
IAPWS-95 (water), Melinder / IIR 2010 (secondary coolants), via CoolProp 8.0.0
Normy
EN ISO 15874 / GB/T 18742 SDR 6 (PN 20) (k = 0.007 mm) · EN ISO 12241 · GModG, Anlage 8
Uwagi
  • Kształtki są uwzględniane jako dodatek do długości rury (długość zastępcza). Komponenty (wymienniki ciepła, zawory) są wyszczególnione ze własnym spadkiem ciśnienia w tabeli komponentów.

Przepisy i normy według krajów

Obliczenia są takie same wszędzie; oto przepisy i normy, które należy sprawdzić w miejscu inwestycji. „Sprawdzone” = oficjalny tekst został przeczytany w tym dniu. „Sprawdź ręcznie” = źródło nie mogło być odczytane stamtąd (norma płatna lub strona niedostępna) – otwórz link i sprawdź samodzielnie.
TematPrzepis lub normaZakres stosowaniaSprawdzone źródło
RuryEN 1057 · EN ISO 15875 · EN ISO 21003 · EN 12201 · EN 10255 · EN 10217-1Rury miedziane, PEX, wielowarstwowe, PE i stalowe: wymiary i klasy ciśnieniowe stosowane w liście rur.Sprawdź ręcznie
Projektowanie systemówEN 12828Projektowanie wodnych systemów grzewczych w budynkach: urządzenia zabezpieczające, ekspansja, napełnianie.Sprawdź ręcznie
HałasSS 25267Szwecja: Klasy akustyczne dla budynków mieszkalnych, w tym hałas pochodzący z instalacji budynkowych.Sprawdź ręcznie
IzolacjaGModG, Anlage 8 · BGBl. 2026 I Nr. 226Minimalna izolacja rur grzewczych, ciepłej wody i wody lodowej – zasada stojąca za wpisem „Zgodnie z GModG (Niemcy, dawniej GEG)”.Sprawdzone 2026-10-25
IzolacjaEN ISO 12241 · BFS 2024:8Brak tabeli minimalnych grubości w Szwecji; EN ISO 12241 jest metodą obliczeniową izolacji rur.Sprawdź ręcznie
Glikol i środowiskoSFS 1998:899, 17 §Szwecja: Instalacja pompy ciepła czerpiąca ciepło z gruntu, wód powierzchniowych lub wód gruntowych musi zostać zgłoszona do gminy (może wymagać zezwolenia).Sprawdzone 2026-10-25

Najczęstsze pytania o dobór średnic rur w instalacjach grzewczych i chłodniczych

Jak dobrać średnice rur instalacji c.o. i wody lodowej?

Narysuj obieg na schemacie i podaj dla każdego źródła, chłodnicy lub grupy grzejników moc i ΔT. Przepływ to moc / (ρ·cp·ΔT), a każda rura dostaje najmniejszą średnicę, która spełnia prędkość maksymalną, limit hałasu i maksymalny jednostkowy spadek ciśnienia. Typowe wartości: 100–250 Pa/m i 0,5–1,5 m/s.

Oblicz w narzędziu powyżej ↑

Jak oblicza się spadek ciśnienia w rurze z wodą lub glikolem?

Wzorem Darcy–Weisbacha ze współczynnikiem tarcia Colebrooka–White'a, przy gęstości i lepkości czynnika w temperaturze danej rury. Glikol i inne solanki są gęstsze od wody, zwłaszcza na zimno, więc dają większy spadek ciśnienia i często wymagają większej średnicy.

Oblicz w narzędziu powyżej ↑

Jaka wysokość podnoszenia pompy jest potrzebna?

Wysokość podnoszenia to spadek ciśnienia na najniekorzystniejszym obiegu – rury, kształtki, chłodnice, wymienniki i zawory – plus zapas. Wpisz dwa punkty charakterystyki pompy, a kalkulator pokaże punkt pracy i ostrzeże, gdy pompa jest za mała lub za duża.

Oblicz w narzędziu powyżej ↑

Jakie stężenie glikolu jest potrzebne w instalacji solankowej?

Wybierz stężenie, którego temperatura krzepnięcia jest co najmniej 3 K poniżej najniższej temperatury w instalacji, także w zimnych rurach na zewnątrz. Kalkulator pokazuje temperaturę krzepnięcia glikolu etylenowego, propylenowego, etanolu i innych solanek (Melinder/IIR) oraz potrzebną ilość koncentratu.

Oblicz w narzędziu powyżej ↑

Jak zrównoważyć hydraulicznie obiegi instalacji?

Obieg o największym spadku ciśnienia wyznacza pompę; pozostałe są dławione o różnicę zaworami równoważącymi. Kalkulator pokazuje dławienie i wymagane Kv każdego zaworu. Przy układzie Tichelmanna (z powrotem odwróconym) drogi są prawie równe i potrzeba mniej dławienia.

Oblicz w narzędziu powyżej ↑

Jakie rury mogę obliczyć?

Miedź wg EN 1057 i ASTM B88, PEX, wielowarstwowe PEX-AL-PEX, PE, PP-R, PB, CPVC, PVC-U, stal oraz stal nierdzewną zaprasowywaną – ze średnicami wewnętrznymi wg każdej normy. Rury najczęściej stosowane w Twoim kraju są na początku listy.

Oblicz w narzędziu powyżej ↑

Jakie przepisy dotyczą wtórnego układu chłodzenia z glikolem lub solanką?

W układzie pośrednim (wtórnym) czynnik chłodniczy pozostaje w agregacie chłodniczym lub maszynowni, a chłód do odbiorników jest transportowany za pomocą wody, glikolu lub solanki. Kontrole szczelności i certyfikaty F-gazowe dotyczą obiegu czynnika chłodniczego, a nie obiegu wtórnego. Norma EN 378 obejmuje całą instalację, natomiast obieg glikolu lub solanki podlega dyrektywie ciśnieniowej tylko przy ciśnieniu powyżej 10 bar i określonych wielkościach. Ten kalkulator dobiera wymiary dla obiegu wtórnego: rury, pompę, zabezpieczenie przed zamarzaniem oraz materiały rur.

Przeczytaj zasady dotyczące wtórnych układów chłodzenia

Założenia: Darcy–Weisbach ze współczynnikiem tarcia Colebrooka–White’a; właściwości czynników z CoolProp (IAPWS-95 dla wody, dane Melinder/IIR dla glikoli i solanek) przy średniej temperaturze. Średnice wewnętrzne wg typowego szeregu grubości ścianek każdej normy – sprawdź u dostawcy. Limity akustyczne są orientacyjne; obowiązują wymagania projektu.

Zastrzeżenie: Narzędzie nie gwarantuje poprawnych wyników. Przed montażem zawsze sprawdź ręcznie wymiary rur, klasy ciśnienia i inne wartości.

Nowa funkcja – prosimy zgłaszać błędy: Zgłoś błąd

Pomoc – dobór rurociągów ogrzewania i chłodzenia

Kalkulator dobiera rury instalacji wodnej, glikolowej lub solankowej budowanej na schemacie ideowym oraz wyznacza pompy, równoważenie i zawory.

1. Instalacja i czynnik

  • Najpierw wybierz rodzaj instalacji: ustawia typowy czynnik, granice i przykładowy układ, który potem zmieniasz.
  • Dla glikoli i solanek wybierz stężenie; lista pokazuje temperaturę zamarzania każdego. Utrzymuj najniższą temperaturę co najmniej 3 K powyżej.
  • Każdy obieg może mieć własny czynnik (kliknij pompę), np. solankę po jednej stronie wymiennika i wodę po drugiej. Obieg za grupą mieszającą miesza się z obiegiem pierwotnym i ma ten sam czynnik.

2. Rury i hałas

  • Lista zaczyna się od systemów najczęściej używanych w Twoim kraju, potem wszystkie systemy według materiału z normą.
  • Każda rura dostaje najmniejszą średnicę spełniającą prędkość maksymalną, granicę hałasu dla tej średnicy i (jeśli ustawiono) maksymalny spadek ciśnienia na metr.
  • Wymaganie akustyczne obniża dopuszczalną prędkość w małych rurach, gdzie szum przepływu słychać najbardziej. Surowe – dla mieszkań, sypialni, hoteli i szpitali.

3. Schemat ideowy

  • Schemat pokazuje każdy obieg jako pętlę: pompa po lewej, zasilanie u góry, gałęzie między zasilaniem a powrotem, powrót u dołu. Rury są barwione według temperatury.
  • Kliknij rurę, aby podać długość lub wybrać średnicę ręcznie (✎). Kliknij rurę prawym przyciskiem albo wybierz ją i użyj przycisku, aby wstawić dokładnie tam wymiennik, nagrzewnicę, agregat, zawór itd.
  • Przeciągnij element na inną rurę, aby go tam przenieść, także do innego obiegu. „↶ Cofnij” cofa ostatnią zmianę (Ctrl+Z), Delete usuwa zaznaczenie.

4. Elementy i przepływy

  • Element podaje się mocą (temperatura za nim jest obliczana) albo temperaturą wyjściową (obliczana jest moc). Element z temperaturą wyjściową w obiegu głównym ustala temperatury obiegu; bez niego kalkulator ostrzega, gdy moce się nie bilansują.
  • Przepływ pompy wynika z największej mocy i projektowego ΔT albo jest podany wprost. Przy gałęziach jest sumą przepływów gałęzi, każdy z mocy i ΔT gałęzi.
  • Wymiennik można połączyć z wymiennikiem w innym obiegu: przenosi wtedy tę samą moc w przeciwną stronę, a kalkulator ostrzega, gdy temperatury się krzyżują.

5. Równoważenie, zawory i mieszanie

  • Gałąź o największym spadku ciśnienia wyznacza wysokość podnoszenia. Zawór równoważący w pozostałych gałęziach przejmuje różnicę; tabela pokazuje dławienie i potrzebne Kv.
  • Zawór regulacyjny podaje się jego Kvs. Autorytet β to spadek ciśnienia na zaworze podzielony przez ciśnienie dostępne w gałęzi; celuj w 0,5, minimum 0,25. Kalkulator proponuje Kvs z typoszeregu.
  • Grupa mieszająca to gałąź z własnym obiegiem wtórnym i pompą. Przepływ pierwotny wynika z przepływu wtórnego, nastawy i temperatur; pokazywany jest też autorytet zaworu mieszającego.
  • Przy powrocie odwrotnym (Tichelmann) powrót biegnie dalej do ostatniej gałęzi i wraca własnym przewodem, więc wszystkie gałęzie mają prawie równe drogi i wymagają mniejszego dławienia.

6. Straty ciepła

  • Każda rura traci (lub zyskuje) ciepło do otoczenia zależnie od średnicy, materiału i izolacji. Temperatura za rurą jest obliczana i przenoszona dalej w obiegu.
  • Temperatura otoczenia i grubość izolacji dotyczą wszystkich rur; rura może mieć własne wartości, np. na zewnątrz lub w kanale. Wyłącz obliczenie, aby dobierać bez strat.

7. Pompa i pojemność

  • Wysokość podnoszenia = spadek ciśnienia przez najniekorzystniejszą gałąź plus zapas. Moc pompy to moc hydrauliczna podzielona przez sprawność.
  • Podaj dwa punkty z karty katalogowej pompy: charakterystyka pompy zostanie narysowana wobec charakterystyki instalacji i wyznaczony punkt pracy; kalkulator ostrzega, gdy pompa jest za mała lub wyraźnie za duża.
  • Pojemność to rury i elementy plus podana dodatkowa objętość; dla glikoli i solanek pokazywana jest też ilość koncentratu.

8. Zapis i wydruk

  • „Zapisz” pobiera projekt jako plik, „Otwórz” otwiera go ponownie, „Drukuj” drukuje wyniki ze schematem na osobnej stronie. Starsze projekty z odcinkami są przy otwarciu zamieniane na schemat ideowy.