CO2piping.com
Licht thema
co2piping.com
Afblaasleiding → ← Home / Info

Leidingdimensionering verwarming en koeling

Bouw uw verwarmings-, koel- of brine-installatie in een principeschema: de leidingen worden automatisch gedimensioneerd uit vermogen en ΔT, met drukval, geluidsgrenzen, inregeling, warmteverlies en het werkpunt van de pomp.
Water · 30…55 °C · 0,94 l/s

Installatie

Verwarming
Het type installatie vult een gebruikelijk medium, temperaturen en grenzen in; alles is daarna aan te passen.
Water
–
Vriespunt 0 °C · bij 42,4 °C: dichtheid 991,3 kg/m³, cp 4,179 kJ/(kg·K), kinematische viscositeit 0,63 mm²/s

Leidingen en dimensionering

Koper EN 1057
0 = geen grens. Gebruikelijk 100–250 Pa/m voor verwarming en koeling.
Normaal – kantoren, scholen, winkels
Max. snelheid per binnendiameter: ≤13 mm 0,7 · ≤16 mm 0,8 · ≤20 mm 1,0 · ≤26 mm 1,2 · ≤33 mm 1,4 · ≤42 mm 1,6 · ≤53 mm 1,8 · >53 mm 2,0 m/s. De laagste van deze waarde en de max. snelheid geldt.
12×1
Wordt bij de drukvalberekening bij de lengte van elk leidingdeel opgeteld voor bochten, T-stukken en afsluiters.

Pomp

Opvoerhoogte = drukval door de zwaarste tak (leidingen, componenten en afsluiters) plus de marge. Rendement van net tot water: kleine circulatiepompen 25–40 %, grotere pompen 55–75 %.

Warmteverlies en isolatie

Minerale wol (schaal) – λ 0,035
Volgens GModG (Duitsland, voorheen GEG) en condensvrij
Omgeving en isolatie gelden voor alle leidingen; een leiding kan eigen waarden hebben (klik op de leiding). Warme leidingen verliezen warmte, koude nemen warmte op en kunnen condenseren.

Project

.html
Bestand
Delen en afdrukken

Het bestand is een linkbestand: dubbelklik erop om het project in uw browser te openen, of selecteer het met Openen. Oudere .json-bestanden kunnen nog steeds worden geopend. Net als het projectbestand bevat het alle projectgegevens – deel het alleen met mensen die ze mogen zien.

Eenheden

°C
l/s
kPa
Pa/m
m/s
m
kW
W
l

Principeschema

100%

Pompen en opvoerhoogte

Takken en inregeling

De tak met de hoogste drukval (●) bepaalt de opvoerhoogte van de pomp. De andere takken moeten met het verschil worden gesmoord – dat doet de inregelafsluiter in de tak.

Componenten

Leidingdiameters en drukverlies

Leidinglijst

Leidingisolatie

Berekening weergeven

Berekening per leiding

LeidingMassastroom [kg/s]Dichtheid [kg/m³]Binnendiameter [mm]Snelheid [m/s]ReWrijvingsfactorLengte (+ fittingen) [m]Δp [kPa]Δp per meter [Pa/m]Notitie
Hoofdcircuit: P1 → Warmtebron (54×2)0,9364991500,48138.8000,022210 (+3)0,66351
Hoofdcircuit: Warmtebron → Radiatorgroep 1 (aanvoer) (54×2)0,9315985,8500,48147.1000,021310 (+3)0,63248,6
Hoofdcircuit: Radiatorgroep 1 (aanvoer) → Radiatoren 1 (35×1,5)0,4772985,8320,60237.7000,02245 (+1,5)0,813125
Hoofdcircuit: Radiatoren 1 → Afsluiter 1 (35×1,5)0,4794990,3320,60232.0000,02335 (+1,5)0,848130
Hoofdcircuit: Afsluiter 1 → Radiatorgroep 1 (retour) (35×1,5)0,4794990,3320,60232.0000,02335 (+1,5)0,848130
Hoofdcircuit: Radiatorgroep 1 (aanvoer) → Radiatorgroep 2 (aanvoer) (35×1,5)0,4543985,8320,57335.9000,02275 (+1,5)0,745115
Hoofdcircuit: Radiatorgroep 2 (aanvoer) → Radiatoren 2 (35×1,5)0,3579985,8320,45128.2000,02395 (+1,5)0,48975,2
Hoofdcircuit: Radiatoren 2 → Afsluiter 2 (35×1,5)0,3596990,3320,45124.0000,02495 (+1,5)0,5178,5
Hoofdcircuit: Afsluiter 2 → Radiatorgroep 2 (retour) (35×1,5)0,3596990,3320,45124.0000,02495 (+1,5)0,5178,5
Hoofdcircuit: Radiatorgroep 2 (aanvoer) → Vloerverwarming (aanvoer) (22×1)0,09635985,8200,31112.2000,02955 (+1,5)0,45770,3
Hoofdcircuit: Vloerverwarming (aanvoer) → Menging Vloerverwarming (22×1)0,09635985,9200,31112.1000,02955 (+1,5)0,45770,3
Hoofdcircuit: Menging Vloerverwarming → Vloerverwarming (retour) (22×1)0,09732995,8200,3117.7600,03325 (+1,5)0,51979,9
Hoofdcircuit: Radiatorgroep 2 (retour) → Radiatorgroep 1 (retour) (35×1,5)0,4569991,6320,57328.7000,02395 (+1,5)0,789121
Hoofdcircuit: Vloerverwarming (retour) → Radiatorgroep 2 (retour) (22×1)0,09732995,8200,3117.7500,03325 (+1,5)0,5279,9
Hoofdcircuit: Radiatorgroep 1 (retour) → P1 (54×2)0,9364991500,48138.8000,022210 (+3)0,66351
Vloerverwarmingscircuit: P2 → Groep 1 (aanvoer) (35×1,5)0,4782994,1320,59826.5000,024310 (+3)1,76135
Vloerverwarmingscircuit: Groep 1 (aanvoer) → Vloerlus 1 (35×1,5)0,2869994,1320,35915.9000,02755 (+1,5)0,35855
Vloerverwarmingscircuit: Vloerlus 1 → Afsluiter 3 (35×1,5)0,2874995,7320,35914.3000,02825 (+1,5)0,36756,5
Vloerverwarmingscircuit: Afsluiter 3 → Groep 1 (retour) (35×1,5)0,2874995,8320,35914.3000,02825 (+1,5)0,36756,5
Vloerverwarmingscircuit: Groep 1 (aanvoer) → Groep 2 (aanvoer) (28×1,2)0,1913994,125,60,37413.2000,02885 (+1,5)0,50878,2
Vloerverwarmingscircuit: Groep 2 (aanvoer) → Vloerlus 2 (28×1,2)0,1913994,125,60,37413.2000,02885 (+1,5)0,50878,2
Vloerverwarmingscircuit: Vloerlus 2 → Afsluiter 4 (28×1,2)0,1916995,825,60,37411.9000,02965 (+1,5)0,52380,4
Vloerverwarmingscircuit: Afsluiter 4 → Groep 2 (retour) (28×1,2)0,1916995,825,60,37411.9000,02965 (+1,5)0,52380,4
Vloerverwarmingscircuit: Groep 2 (retour) → Groep 1 (retour) (28×1,2)0,1916995,825,60,37411.9000,02965 (+1,5)0,52380,4
Vloerverwarmingscircuit: Groep 1 (retour) → P2 (35×1,5)0,479995,8320,59823.9000,024910 (+3)1,8139

Grondslag van de berekening

Methode
Elke leiding: debiet uit warmtelast en ΔT (of zoals opgegeven), de kleinste maat binnen de snelheids-, geluids- en drukvalgrenzen, drukval volgens Darcy–Weisbach bij de eigen temperatuur van de leiding. De tak met de grootste drukval bepaalt de opvoerhoogte van de pomp; inregelventielen vangen het verschil op in de overige takken.
Vergelijkingen
  • Q = P / (ρ · cp · ΔT)
  • v = Q / (π d² / 4)
  • Re = ρ v d / μ
  • Δp = f · (L_eq / d) · ρ v² / 2
  • L_eq = L · (1 + 30 %)
  • H = Δp_index · (1 + 10 %)
  • T_out = T_amb + (T_in − T_amb) · e^(−U′L / (ṁ cp))
Wrijvingsfactor
Colebrook–White (turbulent, geïtereerd); 64/Re onder Re 2300, overgang tussen 2300 en 4000
Mediumgegevens
IAPWS-95 (water), Melinder / IIR 2010 (secondary coolants), via CoolProp 8.0.0
Normen
EN 1057 (k = 0.0015 mm) · EN ISO 12241 · GModG, Anlage 8
Notities
  • Fittingen worden geteld als een toevoeging op de leidinglengte (equivalente lengte). Componenten (warmtewisselaars, ventielen) worden vermeld met hun eigen drukval in de componententabel.

Regelgeving en normen per land

De berekening is overal identiek; dit zijn de regels en normen die u moet controleren op de plaats waar u bouwt. "Gecontroleerd" = de officiële tekst is op die datum gelezen. "Zelf controleren" = de bron kon hier vandaan niet worden gelezen (norm te koop of website niet bereikbaar) – open de link en controleer het zelf.
OnderwerpRegel of normWaar dit betrekking op heeftBron gecontroleerd
LeidingenEN 1057 · EN ISO 15875 · EN ISO 21003 · EN 12201 · EN 10255 · EN 10217-1Koperen, PEX-, meerlaagse, PE- en stalen buizen: afmetingen en drukklassen die in de leidinglijst worden gebruikt.Zelf controleren
SysteemontwerpEN 12828Ontwerp van watergedragen verwarmingssystemen in gebouwen: veiligheidsinrichtingen, expansie, bijvullen.Zelf controleren
GeluidSS 25267Zweden: Geluidsklassen voor woningen, inclusief geluid afkomstig van installaties.Zelf controleren
IsolatieGModG, Anlage 8 · BGBl. 2026 I Nr. 226Minimale isolatie van verwarmings-, warmwater- en koudwaterleidingen – de regel achter "Volgens GModG (Duitsland, voorheen GEG)".Gecontroleerd op 2026-10-25
IsolatieEN ISO 12241 · BFS 2024:8Geen tabel met minimumdiktes in Zweden; EN ISO 12241 is de berekeningsmethode voor leidingisolatie.Zelf controleren
Glycol en milieuSFS 1998:899, 17 §Zweden: Een warmtepompsysteem dat warmte onttrekt aan de bodem, oppervlaktewater of grondwater moet worden gemeld bij de gemeente (dit kan een vergunning vereisen).Gecontroleerd op 2026-10-25

Veelgestelde vragen over leidingberekening voor verwarming en koeling

Hoe dimensioneer ik leidingen voor verwarming en gekoeld water?

Teken het circuit in het schema en geef elke warmtebron, koelbatterij of radiatorgroep zijn vermogen en ΔT. Het debiet is vermogen / (ρ·cp·ΔT) en elke leiding krijgt de kleinste diameter die de maximale snelheid, de geluidsgrens en het maximale drukverlies per meter haalt. Gangbare waarden: 100–250 Pa/m en 0,5–1,5 m/s.

Bereken met de tool hierboven ↑

Hoe wordt het drukverlies in een water- of glycolleiding berekend?

Met Darcy–Weisbach en de wrijvingsfactor volgens Colebrook–White, met dichtheid en viscositeit van het medium bij de temperatuur in elke leiding. Glycol en andere brines zijn stroperiger dan water, vooral koud, en geven dus meer drukverlies – vaak is een maat groter nodig.

Bereken met de tool hierboven ↑

Hoeveel opvoerhoogte heeft de pomp nodig?

De opvoerhoogte is het drukverlies van de zwaarste groep – leidingen, hulpstukken, batterijen, warmtewisselaars en kranen – plus een marge. Vul twee punten van de pompcurve in en de calculator toont het werkpunt en waarschuwt als de pomp te klein of te groot is.

Bereken met de tool hierboven ↑

Welke glycolconcentratie heeft een brinesysteem nodig?

Kies een concentratie met een vriespunt minstens 3 K onder de laagste temperatuur in het systeem, ook in koude leidingen buiten. De calculator toont het vriespunt van ethyleenglycol, propyleenglycol, ethanol en andere brines (Melinder/IIR) en hoeveel concentraat nodig is.

Bereken met de tool hierboven ↑

Hoe regel ik de groepen van een verwarmings- of koelsysteem in?

De groep met het hoogste drukverlies bepaalt de pomp; de andere groepen worden met inregelafsluiters op het verschil geknepen. De calculator toont het knijpen en de Kv per afsluiter. Met Tichelmann (omgekeerde retour) zijn de wegen bijna even lang en is minder inregelen nodig.

Bereken met de tool hierboven ↑

Welke leidingen kan ik berekenen?

Koper EN 1057 en ASTM B88, PEX, meerlagenbuis PEX-AL-PEX, PE, PP-R, PB, CPVC, PVC-U, staal en RVS-persleiding – met de binnendiameters van elke norm. De leidingen die in uw land het meest worden gebruikt staan bovenaan.

Bereken met de tool hierboven ↑

Welke regels gelden voor een secundair koelsysteem met glycol of pekel?

In een indirect (secundair) systeem blijft het koudemiddel in de koelmachine of het machinekamer, en brengt water, glycol of pekel de koude over naar de gebruikers. F-gaslekcontroles en certificaten volgen het koudemiddelcircuit, niet het secundaire circuit. EN 378 omvat de hele installatie, en een glycol- of pekelcircuit valt alleen onder de Richtlijn Drukapparatuur boven 10 bar en bepaalde afmetingen. Deze calculator dimensioneert het secundaire circuit: leidingen, pomp, vorstbescherming en leidingmaterialen.

Lees de regels voor secundaire koelsystemen

Uitgangspunten: Darcy–Weisbach met wrijvingsfactor volgens Colebrook–White; stofeigenschappen uit CoolProp (IAPWS-95 voor water, Melinder/IIR-gegevens voor glycolen en koudedragers) bij de gemiddelde temperatuur. Binnendiameters volgens de gangbare wanddiktereeks van elke norm – controleer bij uw leverancier. De geluidsgrenzen zijn richtwaarden; volg de eisen van het project.

Disclaimer: Deze tool garandeert geen juiste resultaten. Controleer maten, drukklassen en andere waarden altijd handmatig vóór de montage.

Nieuwe functie – meld eventuele fouten: Een fout melden

Help – leidingdimensionering verwarming en koeling

De calculator dimensioneert de leidingen van een water-, glycol- of brine-installatie die u in een principeschema opbouwt, en bepaalt pompen, inregeling en afsluiters.

1. Installatie en medium

  • Kies eerst het type installatie: het vult een typisch medium, grenswaarden en een voorbeeldinstallatie in die u daarna aanpast.
  • Voor glycolen en brines kiest u de concentratie; de lijst toont het vriespunt van elk. Houd de laagste temperatuur minstens 3 K daarboven.
  • Elk circuit kan een eigen medium hebben (klik op de pomp), bijvoorbeeld brine aan één kant van een warmtewisselaar en water aan de andere. Een circuit achter een menggroep mengt met zijn primaire circuit en heeft hetzelfde medium.

2. Leidingen en geluid

  • De lijst begint met de systemen die in uw land het meest worden gebruikt, daarna alle systemen per materiaal met hun norm.
  • Elke leiding krijgt de kleinste diameter die de maximale snelheid, de geluidsgrens voor die diameter en (indien ingesteld) de maximale drukval per meter haalt.
  • De geluidseis verlaagt de toegestane snelheid in dunne leidingen, waar stromingsgeluid het meest hoorbaar is. Streng is voor woningen, slaapkamers, hotels en ziekenhuizen.

3. Principeschema

  • Het schema toont elk circuit als een lus: de pomp links, de aanvoer bovenaan, de takken tussen aanvoer en retour, en de retour onderaan. Leidingen zijn gekleurd naar temperatuur.
  • Klik op een leiding om de lengte op te geven of de diameter zelf te kiezen (✎). Rechtsklik op een leiding, of selecteer die en gebruik de knop, om precies daar een warmtewisselaar, batterij, koelmachine, afsluiter enzovoort in te voegen.
  • Sleep een component naar een andere leiding om hem daarheen te verplaatsen, ook naar een ander circuit. „↶ Ongedaan maken” maakt de laatste wijziging ongedaan (Ctrl+Z), Delete verwijdert de selectie.

4. Componenten en debieten

  • Een component wordt opgegeven met zijn vermogen (de temperatuur erna wordt berekend) of met zijn uittredetemperatuur (het vermogen wordt berekend). Een component met uittredetemperatuur in het hoofdcircuit bepaalt de temperaturen van het circuit; zonder zo'n component waarschuwt de calculator als de vermogens niet sluiten.
  • Het pompdebiet volgt uit het grootste vermogen en de ontwerp-ΔT, of wordt direct opgegeven. Met takken is het de som van de takdebieten, elk uit het vermogen en de ΔT van de tak.
  • Een warmtewisselaar kan worden gekoppeld aan een in een ander circuit: hij brengt dan hetzelfde vermogen de andere kant op over, en de calculator waarschuwt als de temperaturen kruisen.

5. Inregeling, afsluiters en menggroepen

  • De tak met de hoogste drukval bepaalt de opvoerhoogte. De inregelafsluiter in de andere takken neemt het verschil op; de tabel toont de smoring en de benodigde Kv.
  • Een regelafsluiter wordt opgegeven met zijn Kvs. De autoriteit β is de drukval van de afsluiter gedeeld door de druk die de tak beschikbaar heeft; mik op 0,5 en minstens 0,25. De calculator stelt een Kvs uit de standaardreeks voor.
  • Een menggroep is een tak met een eigen secundair circuit en pomp. Het primaire debiet volgt uit het secundaire debiet, het setpoint en de temperaturen; ook de autoriteit van de mengafsluiter wordt getoond.
  • Bij omgekeerde retour (Tichelmann) loopt de retour door tot de laatste tak en terug in een eigen leiding, zodat alle takken bijna even lange wegen hebben en minder gesmoord hoeven te worden.

6. Warmteverlies

  • Elke leiding verliest (of neemt op) warmte naar de omgeving afhankelijk van diameter, materiaal en isolatie. De temperatuur na de leiding wordt berekend en gaat mee in de rest van het circuit.
  • Omgevingstemperatuur en isolatiedikte gelden voor alle leidingen; een leiding kan eigen waarden hebben, bijvoorbeeld buiten of in een kruipruimte. Zet de berekening uit om zonder verliezen te rekenen.

7. Pomp en inhoud

  • Opvoerhoogte = drukval door de zwaarste tak plus de marge. Het pompvermogen is het hydraulisch vermogen gedeeld door het rendement.
  • Geef twee punten uit het pompblad op: de pompkarakteristiek wordt tegen de systeemkarakteristiek getekend en het werkpunt bepaald; de calculator waarschuwt als de pomp te klein of duidelijk te groot is.
  • De inhoud omvat leidingen en componenten plus het extra volume dat u opgeeft; voor glycolen en brines wordt ook de hoeveelheid concentraat getoond.

8. Opslaan en afdrukken

  • „Opslaan” downloadt het project als bestand, „Openen” opent het weer, „Afdrukken” drukt de resultaten af met het schema op een eigen pagina. Oudere projecten met leidingdelen worden bij het openen omgezet naar een principeschema.