Hongarije: regels voor koudemiddelen – klimaatgaswet, NKVH-certificering en toezichtsheffing

De EU-verordening geldt rechtstreeks, het Hongaarse recht vult aan

EU-verordening (EU) 2024/573 over gefluoreerde broeikasgassen geldt in Hongarije rechtstreeks ^[1]. De eisen voor lekcontrole, registratie, terugwinning en de EU-verboden op nieuwe producten en onderhoud komen daaruit. Lekcontrole is verplicht voor installaties met 5 ton CO2e of meer, en 10 ton CO2e voor hermetisch gesloten installaties ^[1]. Nadat een lek is gerepareerd, moet de installatie binnen een maand opnieuw worden gecontroleerd ^[1].

Het Hongaarse kader trad op 1 maart 2025 in werking ^[6]. Het bestaat uit drie delen:

De bevoegde instantie is de Nemzeti Klímavédelmi Hatóság (NKVH, nationale klimaatbeschermingsautoriteit) ^[3]. De Hongaarse regels gebruiken het woord klímagáz (klimaatgas). Volgens EU-uitvoeringsverordening (EU) 2024/2215 is certificering ook verplicht voor alternatieve koudemiddelen zoals CO2, ammoniak en koolwaterstoffen ^[4][8].

De databank: Klímagáz Adatbázis

De NKVH beheert een nationale databank (Klímagáz Adatbázis) waarin bedrijven, personen, apparatuur en ingrepen worden geregistreerd ^[2][3]:

• De exploitant registreert registratieplichtige apparatuur. Het gecertificeerde bedrijf voert de technische gegevens van de apparatuur in ^[3].
• Lekcontroles mogen alleen worden uitgevoerd door een gecertificeerde persoon met de juiste categorie die bij een gecertificeerd bedrijf in dienst is ^[3].
• Een lek wordt vastgelegd in een rapport dat de medewerker van het gecertificeerde bedrijf in de databank invoert ^[3].
• De NKVH kan op eigen initiatief onrechtmatige gegevens verwijderen en ontbrekende toevoegen en brengt de betrokkene daarvan op de hoogte ^[3].

Certificering van bedrijven en personen

Een bedrijf, ook een eenmanszaak, mag alleen met klimaatgassen werken als het een certificaat van de NKVH heeft. Het certificaat wordt afgegeven zodra het bedrijf in de databank is geregistreerd en de instantie de conformiteitsverklaring van het bedrijf heeft aanvaard ^[3].

Een persoon mag alleen installeren, in bedrijf stellen, onderhouden, repareren, buiten gebruik stellen, op lekkage controleren en koudemiddel terugwinnen als medewerker van een gecertificeerd bedrijf en met de categorie die het besluit voorschrijft ^[3]. Opleidingen en examens worden via de databank van de NKVH geboekt ^[4].

Met 1/2025 EM rendelet zijn de bedrijfscategorieën HR-I, HR-II, MR-I en MR-II vervangen door twee samengevoegde categorieën: HR voor stationaire installaties en MR voor mobiele installaties ^[4]. De persoonscategorieën H-I en H-II blijven bestaan voor stationaire koeling. Welke categorie voor welk werk nodig is en welke vooropleiding vereist is, staat in de bijlagen bij het besluit ^[4].

Geldigheid, omscholing en bijscholing

• Certificaten die met een Hongaars examen volgens de oudere EU-Verordening 517/2014 zijn behaald, vereisen een omscholing (átképzés). De laatste dag om deel te nemen is 12 maart 2029 ^[5].
• Zonder omscholing vervalt het certificaat aan het einde van de geldigheid, maar uiterlijk op 12 maart 2029 ^[4].
• Geldigheden die aflopen tussen 1 maart 2025 en 30 december 2027 worden verlengd tot 31 december 2027 ^[5].
• Certificaten die na 1 maart 2025 zijn behaald, worden verlengd via bijscholing (továbbképzés). Twee bijscholingen in de vijf jaar vóór het verlopen geven een verlenging van vijf jaar ^[5].

Toezichtsheffing en boetes

Eigenaren en exploitanten van koelcircuits met ten minste 5 kg van de klimaatgassen in de bijlage bij de wet moeten zich in de databank registreren en een jaarlijkse klímavédelmi felügyeleti díj (toezichtsheffing klimaatbescherming) betalen ^[2][6]. De heffing wordt achteraf betaald in twee gelijke termijnen, uiterlijk op 30 september en 31 maart. Wie halverwege een periode begint, betaalt voor de tijd dat de apparatuur in bedrijf is ^[2].

Wordt de heffing niet betaald, dan kan de NKVH de activiteiten van het bedrijf in de databank beperken ^[2]. Het bedrag hangt af van de vulling en het koudemiddel. Controleer de actuele bedragen bij de NKVH.

De NKVH kan iedereen beboeten die de regels voor klimaatgassen of de besluiten van de instantie overtreedt ^[2]. Vaste boetebedragen staan in de bijlage bij het besluit. Het niet naleven van een besluit kan worden beboet met HUF 10 000–1 000 000, en bij herhaalde overtredingen stijgt de boete tot 150 % van het vaste bedrag ^[3]. Betaling van een boete heft strafrechtelijke of civielrechtelijke aansprakelijkheid niet op ^[2].

Wijzigingen 2024–2026

• 11 maart 2024: EU-verordening 2024/573 ging gelden ^[1].
• 1 maart 2025: de wet op klimaatgassen, regeringsbesluit 458/2024 en ministerieel besluit 1/2025 traden in werking ^[6].
• 31 december 2025: regeringsbesluit 490/2025 wijzigde 458/2024 in lijn met EU-uitvoeringsverordening (EU) 2025/1893 over opleiding voor mobiele apparatuur. Niet-hervulbare verpakkingen mogen alleen voor definitieve verwijdering worden opgeslagen of vervoerd en moeten een etiket dragen dat uit de databank wordt gegenereerd. Geconsolideerde versie van 2 februari 2026 ^[7].
• 1 februari 2026: wijzigingen van 1/2025 EM rendelet over omscholing en bijscholing traden in werking ^[5].

Praktische checklist

1. Controleer of het bedrijf een geldig NKVH-certificaat in de juiste categorie (HR of MR) heeft ^[3][4].
2. Controleer of elke monteur de juiste persoonscategorie heeft en plan de omscholing vóór 12 maart 2029 ^[4][5].
3. Voer gegevens van apparatuur en lekrapporten in de Klímagáz Adatbázis in ^[3].
4. Reken de vulling om naar ton CO2e voor de EU-eisen voor lekcontrole, en controleer binnen een maand na een reparatie opnieuw ^[1].
5. Wijs exploitanten van circuits met ten minste 5 kg op de registratie en de toezichtsheffing ^[2].